Co grozi firmie podczas kontroli KOBiZE?
W skrócie
Za brak rocznego raportu do KOBiZE ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji nie przewiduje kary pieniężnej – jedyna kara pieniężna w tej ustawie (art. 54g–54h) dotyczy obowiązku CBAM. Po kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne, a firma ma obowiązek poinformować go o działaniach naprawczych. Wynika to z art. 12 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Gdy firma obowiązana do złożenia wykazów ich nie przedłożyła, marszałek województwa może wymierzyć opłatę decyzją (art. 288 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska).
Czym jest zarządzenie pokontrolne i co trzeba po nim zrobić?
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska wojewódzki inspektor ochrony środowiska może, na podstawie ustaleń kontroli, wydać zarządzenie pokontrolne. Adresatem jest kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej albo osoba fizyczna.
Art. 12 ust. 2 tej samej ustawy nakłada na kontrolowanego obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, o zakresie podjętych i zrealizowanych działań, które wyeliminowały wskazane naruszenia. Termin wyznacza więc samo zarządzenie pokontrolne.
Ile czasu jest na zawiadomienie o wynikach pomiarów?
Jeżeli kontrola dotyczy pomiarów, znaczenie ma art. 299 ust. 2 Prawa ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1453). O stwierdzeniu przekroczenia lub naruszenia na podstawie kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska zawiadamia podmiot korzystający ze środowiska w terminie 21 dni od wykonania pomiarów i przekazuje mu wyniki pomiarów.
Kiedy marszałek może wymierzyć opłatę decyzją?
Drugi możliwy skutek dotyczy wykazów, a nie samego raportu do KOBiZE. Według art. 288 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska, będąc do tego obowiązanym, nie przedłożył wykazów, o których mowa w art. 286 ust. 1, marszałek województwa wymierza opłatę w drodze decyzji. Robi to na podstawie własnych ustaleń albo wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Ustalenia z kontroli mogą więc stać się podstawą decyzji o opłacie.
Warunek jest istotny: przepis dotyczy podmiotu, który był obowiązany złożyć wykazy. Czy tak jest w Twoim przypadku, zależy od rodzaju korzystania ze środowiska, a nie od samego faktu raportowania do KOBiZE. Nie wnosi się opłat z tytułu danego rodzaju korzystania ze środowiska, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł (art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska). Wzory wykazów określa rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443), wydane na podstawie art. 286 ust. 6 Prawa ochrony środowiska.

Skutki kontroli w jednym miejscu
| Skutek | Kto działa | Termin | Podstawa prawna |
|---|---|---|---|
| Zarządzenie pokontrolne | wojewódzki inspektor ochrony środowiska | według ustaleń kontroli | art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska |
| Informacja o usunięciu naruszeń | kontrolowany | termin wyznaczony w zarządzeniu | art. 12 ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska |
| Zawiadomienie o przekroczeniu lub naruszeniu | wojewódzki inspektor ochrony środowiska | 21 dni od wykonania pomiarów | art. 299 ust. 2 Prawa ochrony środowiska |
| Opłata wymierzona decyzją, gdy nie przedłożono wykazów | marszałek województwa | według decyzji | art. 288 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska |
*Tabela: skutki kontroli dla firmy raportującej do KOBiZE, z podstawą prawną każdego z nich.*
Dlaczego warto porównać raport KOBiZE z wykazem?
Raport do Krajowej bazy KOBiZE i wykaz opłatowy to dwa odrębne obowiązki. Wykaz za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (art. 273 ust. 1 pkt 1) sporządza się jednak na podstawie rocznego raportu składanego do Krajowej bazy, co wynika z art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Wykaz za dany rok kalendarzowy składa się do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 i art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska). Złożenie raportu nie zastępuje wykazu, a wykaz nie zastępuje raportu.
Inspekcja ma też własny wgląd do bazy: wojewódzki inspektor i Główny Inspektor Ochrony Środowiska korzystają z Krajowej bazy na podstawie art. 7a ustawy z 2009 r., a marszałek województwa ma dostęp ograniczony do informacji dotyczących eksploatacji urządzeń (art. 7a ust. 1 pkt 3). Przed kontrolą warto sprawdzić, czy dane w złożonym wykazie zgadzają się z danymi z raportu KOBiZE za ten sam rok.
Co zrobić po otrzymaniu zawiadomienia o kontroli?
1. Ustal, jakie wykazy dotyczą Twojej działalności, i sprawdź, czy zostały złożone.
2. Zestaw dane z raportu KOBiZE z danymi z wykazów za ten sam rok.
3. Po kontroli odczytaj z zarządzenia pokontrolnego termin odpowiedzi i zaplanuj działania naprawcze tak, by zdążyć z informacją z art. 12 ust. 2.
4. Przy wynikach pomiarów porównaj datę pomiarów z datą zawiadomienia: 21 dni z art. 299 ust. 2 liczy się od wykonania pomiarów.
Przykład: kontrola wykazała brak złożonego wykazu za powietrze. Inspektor wydaje zarządzenie z terminem. Firma w tym terminie informuje o podjętych działaniach, a marszałek może równolegle wymierzyć opłatę decyzją na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 1.
Zobacz także: czy rejestracja w KOBiZE jest obowiązkowa, obowiązki BDO i KOBiZE oraz kontrole, kontrola BDO oraz case study firmy transportowej po kontroli.
Jak możemy pomóc
Jeśli nie masz pewności, czy dane w raporcie i w wykazach są spójne, a kontrola się zbliża, możemy je z Tobą zestawić i wskazać braki. Zacznij od strony: Strona zbiorcza usług KOBiZE.
Najczęściej zadawane pytania
Kto może wydać zarządzenie pokontrolne?
Wojewódzki inspektor ochrony środowiska, na podstawie ustaleń kontroli (art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska). Zarządzenie kieruje do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej albo do osoby fizycznej.
Kogo dotyczy obowiązek poinformowania inspektora?
Kontrolowanego. Ma on poinformować wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym (art. 12 ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska).
Czy brak wykazów może skończyć się opłatą?
Tak, jeśli podmiot był obowiązany je złożyć. Marszałek województwa wymierza wtedy opłatę w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli (art. 288 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska).
Ile czasu ma inspektor na przekazanie wyników pomiarów?
21 dni od wykonania pomiarów. W tym terminie zawiadamia podmiot o stwierdzeniu przekroczenia lub naruszenia i przekazuje mu wyniki (art. 299 ust. 2 Prawa ochrony środowiska).
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska (art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2)
- Ustawa – Prawo ochrony środowiska (art. 286, 288, 289, 299)
- Rozporządzenie Ministra Klimatu w sprawie wykazów (Dz.U. 2019 poz. 2443)



