Czy styropian to plastik? Skutki w ustawie SUP
W skrócie
Czy styropian to plastik? Tak, styropian (spieniony polistyren, EPS) to plastik, czyli tworzywo sztuczne. Ustawa z 11 maja 2001 r. (t.j. Dz.U. 2024 poz. 433) wymienia pojemniki z EPS w załączniku nr 7 wśród produktów objętych zakazem wprowadzania do obrotu (art. 3i). Skutki dla Twojego wyrobu zależą od załącznika, w którym się on znajduje.
Jakie trzy mechanizmy przewiduje ustawa SUP?
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433, źródło: eli.gov.pl) zawiera trzy odrębne mechanizmy dla produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, a nie dwa. Wynika to z art. 3i, art. 3b i 3c oraz art. 3k w związku z załącznikami nr 7, 6 i 9.
| Mechanizm | Podstawa | Zakres produktów | Kto płaci |
|---|---|---|---|
| Zakaz wprowadzania do obrotu | art. 3i, załącznik nr 7 | sztućce, talerze, słomki, mieszadełka, patyczki do balonów, pojemniki z EPS, wyroby oksydegradowalne | zakaz, nie opłata |
| Opłata w punkcie sprzedaży | art. 3b i 3c, załącznik nr 6 | wyłącznie kubki i pojemniki na żywność | użytkownik końcowy, a pobiera ją sprzedawca |
| Opłata roczna producenta lub importera | art. 3k, załącznik nr 9 | pojemniki na żywność, opakowania i owijki, pojemniki na napoje, kubki, lekkie torby na zakupy, filtry tytoniowe | producent lub importer, bez pobierania od konsumenta |
Załącznik nr 6 jest węższy, niż często zakładano: nie obejmuje toreb, chusteczek, balonów ani filtrów, które znajdują się w załączniku nr 9. W praktyce oznacza to, że najpierw trzeba ustalić, w którym załączniku mieści się Twój wyrób ze styropianu. Dopiero wtedy wiadomo, czy dotyczy go zakaz, opłata przy sprzedaży czy opłata roczna.
Kogo dotyczy obowiązek pobrania opłaty?
Zgodnie z art. 3b ust. 1 ustawy obowiązek dotyczy przedsiębiorcy prowadzącego jednostkę handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomiczną, w której oferowane są produkty z załącznika nr 6 będące opakowaniami albo zapakowana w nie żywność i napoje. Taki przedsiębiorca pobiera opłatę od użytkownika końcowego. Art. 3b ust. 2 rozciąga ten obowiązek na przedsiębiorców oferujących te produkty przez automaty, także ustawione poza taką jednostką.
Art. 3b ust. 3 wymaga zapewnienia dostępności opakowań alternatywnych, czyli z materiałów innych niż tworzywa sztuczne albo wielokrotnego użytku. Ust. 1 i 2 stosuje się od 1 stycznia 2024 r., natomiast ust. 3 wszedł w życie 1 lipca 2024 r., zgodnie z art. 22 pkt 2 ustawy nowelizującej. Nadzór nad art. 3b ust. 1-3 sprawuje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4).
Ile wynosi opłata i jak ją obliczyć?
Stawki określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będące opakowaniami (Dz.U. 2023 poz. 2679), wydane na podstawie delegacji z art. 3c ust. 2 ustawy. Obowiązują one od 1 stycznia 2024 r.:
| Produkt | Stawka |
|---|---|
| kubek na napoje | 0,20 zł za sztukę |
| pojemnik na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia na miejscu lub na wynos | 0,25 zł za sztukę |
Zgodnie z § 1 rozporządzenia z tej stawki wyłączone są talerze, owijki i pojemniki na napoje. Należą one do innego mechanizmu, czyli opłaty rocznej z załącznika nr 9. W praktyce oznacza to, że opłatę liczy się jako liczbę sztuk pomnożoną przez stawkę.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?
Opłata z załącznika nr 6 dotyczy wyłącznie kubków i pojemników na żywność, a pojemnik musi być przeznaczony do bezpośredniego spożycia na miejscu lub na wynos (rozporządzenie, Dz.U. 2023 poz. 2679, § 1). Produkt wymieniony w załączniku nr 7 podlega zakazowi z art. 3i, a nie opłacie przy sprzedaży. Opłata producenta lub importera z art. 3k i załącznika nr 9 nie jest pobierana od konsumenta.
Przepisy SUP dotyczą produktów wymienionych w załącznikach. Czy konkretny wyrób, na przykład element budowlany ze styropianu, jest w nich wymieniony, ustalisz z wykazów w załącznikach nr 6, 7 i 9 do ustawy.
Co zrobić w praktyce?
1. Spisz swoje wyroby i opakowania ze styropianu oraz przypisz każdy do załącznika nr 7, 6 lub 9.
2. Jeśli wyrób jest w załączniku nr 7, nie wprowadzaj go do obrotu (art. 3i).
3. Jeśli sprzedajesz kubki lub pojemniki na żywność z załącznika nr 6, pobieraj opłatę od klienta (art. 3b ust. 1-2) i wpłacaj ją marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce pobrania opłaty (art. 25 ust. 2 ustawy).
4. Jeśli wyrób jest w załączniku nr 9, opłatę roczną ponosisz jako producent lub importer (art. 3k).
Porządkując dokumentację opakowań, zajrzyj do ewidencji opakowań w BDO. Jeśli dopiero zaczynasz działalność, zobacz rejestrację firmy. Pełny tekst ustawy znajdziesz w Dzienniku Ustaw.
Zobacz też
- Rejestracja w BDO — wniosek i wpis do rejestru
- 1 bdo kody odpadów pewność i zgodność
- Pojemniki styropianowe na wynos: zakaz i kary SUP
Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?
Ustalenie, do którego załącznika należy Twój wyrób, i uporządkowanie obowiązków da się załatwić szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. Koszt takiej pomocy jest mniej więcej taki jak miesięczny abonament za firmowy internet, a w zamian zyskujesz spokój. Wybieraj firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która zajmuje się tą tematyką od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2019 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm, w tym BDO. Zapraszamy do kontaktu: kontakt z ekspertem.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdy sprzedawca wyrobów ze styropianu musi pobierać opłatę od klientów?
Nie. Art. 3b ust. 1-2 ustawy (Dz.U. 2024 poz. 433) nakłada obowiązek pobrania opłaty tylko na podmioty oferujące produkty z załącznika nr 6, czyli kubki i pojemniki na żywność, w jednostkach handlu lub przez automaty. Opłata roczna z załącznika nr 9 obciąża producenta lub importera, nie konsumenta (art. 3k). Więcej o dokumentowaniu opakowań w artykule ewidencja opakowań BDO.
Kto kontroluje przestrzeganie obowiązków przy sprzedaży opakowań jednorazowych?
Zgodnie z art. 3b ust. 4 ustawy nadzór nad przestrzeganiem art. 3b ust. 1-3 sprawuje wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Opłatę wpłaca się marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce jej pobrania (art. 25 ust. 2 ustawy). Jeśli zakładasz firmę, zobacz rejestrację firmy.
Czy trzeba zapewnić klientowi opakowanie alternatywne?
Tak, art. 3b ust. 3 ustawy wymaga zapewnienia dostępności opakowań z materiałów innych niż tworzywa sztuczne albo wielokrotnego użytku. Ten ustęp obowiązuje od 1 lipca 2024 r., później niż ust. 1-2 (art. 22 pkt 2 ustawy nowelizującej).





