CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂, wprowadzony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. Okres przejściowy z kwartalnymi raportami trwał od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. Od 1 stycznia 2026 r. towary CBAM może przywozić wyłącznie upoważniony zgłaszający CBAM, a certyfikaty CBAM kupuje się od 1 lutego 2027 r. Znaczenie ma masa importu, a nie wielkość firmy: zwolnienie de minimis obejmuje importerów do 50 ton masy netto towarów CBAM rocznie (poza wodorem i energią elektryczną).
Autor: Piotr Chudeusz, ekspert ds. BDO i compliance środowiskowego | Aktualizacja:
Czym dokładnie jest CBAM i skąd się wziął?
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂. Jego celem jest wyrównanie warunków konkurencji między europejskimi producentami — płacącymi za emisje CO₂ w ramach systemu ETS — a importerami towarów wytwarzanych poza UE, często przy wyższych emisjach i bez żadnych kosztów klimatycznych.
Problem, który CBAM ma rozwiązać, to tzw. carbon leakage (ucieczka emisji) — sytuacja, w której produkcja przenosi się poza UE, emisje CO₂ nadal powstają, ale całkowicie poza europejskim systemem kontroli. Takie przenoszenie produkcji uznawane jest za nieuczciwe wobec europejskich firm ponoszących realne koszty dekarbonizacji. CBAM wpisuje się w szerszy pakiet Europejskiego Zielonego Ładu oraz pakietu Fit for 55.
Podstawą prawną jest Rozporządzenie UE 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. — bezpośrednio obowiązujące we wszystkich państwach członkowskich (weszło w życie 17 maja 2023 r.) i znowelizowane rozporządzeniem (UE) 2025/2083. W Polsce przepisy wykonawcze wprowadziła ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1863), a status upoważnionego zgłaszającego CBAM przyznaje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 2 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 11).
Kogo dotyczy CBAM wśród polskich firm?
CBAM dotyczy przedsiębiorców importujących objęte nim towary spoza Unii Europejskiej — o objęciu decyduje nie wielkość firmy, lecz masa importu: poniżej 50 ton masy netto towarów CBAM rocznie działa zwolnienie de minimis (nie dotyczy wodoru i energii elektrycznej). Kraj pochodzenia towarów to kluczowe kryterium: import z Chin, Turcji, Indii i innych krajów spoza UE podlega systemowi.
W praktyce CBAM najczęściej dotyczy następujących branż:
- importerów stali i wyrobów stalowych (profile, blachy, konstrukcje, elementy stalowe),
- firm sprowadzających aluminium i wyroby aluminiowe,
- hurtowni technicznych i firm budowlanych importujących cement, stal lub aluminium,
- importerów nawozów i wodoru,
- przedsiębiorstw sprowadzających wybrane wyroby przetworzone ze stali lub aluminium.
Decydujące znaczenie ma kod CN (Combined Nomenclature) — kod taryfy celnej przypisany do konkretnego produktu. Jeden z najczęstszych błędów importerów polega właśnie na ignorowaniu kodów CN i błędnym założeniu, że importowany towar nie podlega CBAM. Warto sprawdzić klasyfikację celną wszystkich sprowadzanych towarów, zanim towar trafi do odprawy celnej.
Jakie towary obejmuje CBAM i co trzeba raportować?
Rozporządzenie UE 2023/956 wskazuje konkretne grupy towarowe objęte CBAM. Są to: cement, żelazo i stal (w tym profile, blachy, konstrukcje i elementy stalowe), aluminium, nawozy, energia elektryczna, wodór (załącznik I) oraz wybrane produkty przetworzone z tych materiałów. Poszczególne grupy towarów omawiamy w osobnym artykule: jakie produkty obejmuje CBAM.
W praktyce jednym z największych wyzwań jest pozyskanie danych emisyjnych od zagranicznych dostawców — wielu z nich nie dysponuje wymaganą dokumentacją lub nie rozumie unijnych wymogów raportowych.
W okresie przejściowym (01.10.2023–31.12.2025) importerzy składali raporty kwartalne i nie ponosili opłat. Od 1 stycznia 2026 r. trwa okres docelowy: upoważniony zgłaszający CBAM składa za każdy rok deklarację CBAM i przekazuje do umorzenia certyfikaty CBAM do 30 września roku następnego (pierwszy raz do 30 września 2027 r.), a sprzedaż certyfikatów na wspólnej platformie centralnej rusza 1 lutego 2027 r.
| Etap | Data lub termin | Co oznacza dla importera | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Wejście w życie rozporządzenia | 17 maja 2023 r. | początek ram prawnych CBAM | rozporządzenie (UE) 2023/956 |
| Okres przejściowy (zakończony) | 1 października 2023 r. – 31 grudnia 2025 r. | kwartalne raporty o emisjach wbudowanych, bez zakupu certyfikatów | art. 32–35 rozporządzenia 2023/956 |
| Okres docelowy | od 1 stycznia 2026 r. | towary CBAM przywozi wyłącznie upoważniony zgłaszający CBAM (powyżej 50 ton masy netto rocznie; przy wodorze i energii elektrycznej — zawsze) | art. 2a, 4, 5 i 36 rozporządzenia 2023/956 w brzmieniu rozporządzenia (UE) 2025/2083 |
| Sprzedaż certyfikatów CBAM | od 1 lutego 2027 r. | zakup certyfikatów za emisje wbudowane w towary przywiezione od 2026 r. | art. 20 ust. 1 rozporządzenia 2023/956 |
| Pierwsza roczna deklaracja CBAM | do 30 września 2027 r. (za 2026 r.) | deklaracja i umorzenie certyfikatów, następnie co roku do 30 września | art. 6 ust. 1 i art. 22 ust. 1 rozporządzenia 2023/956 |
Co grozi importerowi bez statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM?
Od 1 stycznia 2026 r. towaru CBAM powyżej progu de minimis nie można przywieźć na obszar celny UE bez statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM — brak statusu oznacza problem już przy odprawie celnej. W polskiej ustawie o systemie zarządzania emisjami jedyna administracyjna kara pieniężna (art. 54g–54h) dotyczy niezgłoszonych emisji wbudowanych w kwartalnych sprawozdaniach CBAM z okresu przejściowego, który zakończył się 31 grudnia 2025 r. — nie jest to więc kara za naruszenia obowiązków okresu docelowego.
Jak uzyskać status? Wniosek składa przed przywozem towarów importer mający siedzibę w państwie członkowskim albo jego pośredni przedstawiciel celny — w Polsce do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Status jest potrzebny, gdy łączna masa netto przywożonych towarów CBAM przekracza w roku kalendarzowym 50 ton, a przy wodorze i energii elektrycznej — zawsze.
Firmy, które dotychczas nie wdrożyły procedur CBAM lub mają wątpliwości co do klasyfikacji importowanych towarów, powinny działać bez zwłoki. Okres docelowy już trwa, a zebranie wiarygodnych danych emisyjnych od dostawców z Chin czy Turcji może zająć wiele miesięcy — pierwsza roczna deklaracja CBAM za 2026 r. przypada na 30 września 2027 r.
CBAM a inne obowiązki środowiskowe polskiego importera
Importer objęty CBAM często ma równolegle inne obowiązki środowiskowe. Wprowadzający produkty w opakowaniach oraz wytwórcy odpadów obowiązani do prowadzenia ewidencji składają wniosek o wpis do rejestru BDO przed rozpoczęciem działalności (art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach). Osobnym tematem jest raport do Krajowej bazy — wyjaśniamy go w artykule co to jest KOBiZE.
Jeśli prowadzisz działalność importową i nie masz pewności, czy Twoja firma jest prawidłowo zarejestrowana we wszystkich wymaganych systemach, warto skonsultować się ze specjalistą — możesz zlecić rejestrację w KOBiZE oraz przygotowanie raportu KOBiZE ekspertom, którzy zajmują się tym na co dzień.
FAQ — najczęstsze pytania o CBAM dla polskich importerów
Co to jest CBAM i kogo dotyczy?
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂, wprowadzony rozporządzeniem (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. Od 1 stycznia 2026 r. towary CBAM (m.in. stal, aluminium, cement, nawozy) może przywozić do UE wyłącznie upoważniony zgłaszający CBAM — chyba że importer mieści się w zwolnieniu de minimis (łącznie do 50 ton masy netto rocznie). Upoważniony zgłaszający składa roczną deklarację CBAM i umarza certyfikaty — po raz pierwszy do 30 września 2027 r. za 2026 r.
Od kiedy obowiązuje raportowanie CBAM?
Kwartalne raportowanie w okresie przejściowym CBAM trwało od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. — bez obowiązku zakupu certyfikatów; ten okres już się zakończył. Od 1 stycznia 2026 r. trwa okres docelowy: zamiast raportów kwartalnych upoważniony zgłaszający składa roczną deklarację CBAM (pierwszą do 30 września 2027 r. za 2026 r.), a sprzedaż certyfikatów CBAM rusza 1 lutego 2027 r.
Czy mała firma importerska musi stosować CBAM?
To zależy od masy importu, a nie od wielkości firmy. Rozporządzenie (UE) 2025/2083 wprowadziło zwolnienie de minimis: importer, którego łączna masa netto towarów CBAM przywożonych w roku kalendarzowym nie przekracza 50 ton, jest zwolniony z obowiązków CBAM (art. 2a rozporządzenia 2023/956). Zwolnienie nie dotyczy wodoru ani energii elektrycznej. Powyżej 50 ton — także mała firma — musi mieć status upoważnionego zgłaszającego CBAM; obrót ani liczba pracowników nie mają znaczenia.
Co grozi za brak zgodności z CBAM?
Od 1 stycznia 2026 r. towaru CBAM powyżej progu de minimis nie można przywieźć na obszar celny UE bez statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM, który w Polsce przyznaje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Kara pieniężna z art. 54g–54h polskiej ustawy o systemie zarządzania emisjami dotyczy wyłącznie kwartalnych sprawozdań CBAM z okresu przejściowego (do 31 grudnia 2025 r.), dlatego nie wyznacza kwoty sankcji za naruszenia w okresie docelowym. Warto sprawdzić, czy importowane towary podlegają systemowi i czy firma ma dane emisyjne od dostawców.
Nie wiesz, czy Twoja firma podlega CBAM lub innym obowiązkom środowiskowym?
Wielu polskich importerów dowiaduje się o CBAM dopiero przy okazji kontroli celnej lub rozmowy z doradcą podatkowym — a to zbyt późno, by uniknąć problemów. Jeśli sprowadzasz towary spoza UE i nie masz pewności, czy podlegasz CBAM, a przy okazji chcesz sprawdzić stan swojej rejestracji w BDO lub KOBiZE, skonsultuj się z ekspertem zanim nadejdą kolejne terminy raportowe.
Możesz również skorzystać z kompleksowej obsługi BDO dla firm — nasi eksperci pomogą Ci zidentyfikować wszystkie obowiązki środowiskowe, zaległości w raportowaniu i przygotują dokumentację zgodną z aktualnymi przepisami.
Kompleksowa obsługa BDO dla firm od 150 zł
Zamów obsługę →
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
