CBAM co to jest dla polskich importerów — to pytanie zadaje sobie coraz więcej firm sprowadzających towary spoza Unii Europejskiej. CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to unijny mechanizm granicznego opodatkowania emisji CO₂, wprowadzony Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. Raportowanie kwartalne trwa już od 1 października 2023 r., a od 2026 roku importerzy będą musieli kupować płatne certyfikaty CBAM. Co kluczowe — wielkość firmy nie ma znaczenia: nawet mały importer stali czy aluminium podlega temu systemowi.

Czym dokładnie jest CBAM i skąd się wziął?

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂. Jego celem jest wyrównanie warunków konkurencji między europejskimi producentami — płacącymi za emisje CO₂ w ramach systemu ETS — a importerami towarów wytwarzanych poza UE, często przy wyższych emisjach i bez żadnych kosztów klimatycznych.

Problem, który CBAM ma rozwiązać, to tzw. carbon leakage (ucieczka emisji) — sytuacja, w której produkcja przenosi się poza UE, emisje CO₂ nadal powstają, ale całkowicie poza europejskim systemem kontroli. Takie przenoszenie produkcji uznawane jest za nieuczciwe wobec europejskich firm ponoszących realne koszty dekarbonizacji. CBAM wpisuje się w szerszy pakiet Europejskiego Zielonego Ładu oraz pakietu Fit for 55, którego celem jest redukcja emisji UE o minimum 55% do 2030 roku.

Podstawą prawną jest Rozporządzenie UE 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. — bezpośrednio obowiązujące we wszystkich państwach członkowskich, w tym w Polsce, bez potrzeby odrębnej implementacji krajowej.

Kogo dotyczy CBAM wśród polskich firm?

CBAM dotyczy każdego przedsiębiorcy importującego objęte nim towary spoza Unii Europejskiej — niezależnie od tego, czy jest to duża korporacja, średnie przedsiębiorstwo, czy mała firma handlowa. Kraj pochodzenia towarów to kluczowe kryterium: import z Chin, Turcji, Indii i innych krajów spoza UE podlega systemowi.

W praktyce CBAM najczęściej dotyczy następujących branż:

• importerów stali i wyrobów stalowych (profile, blachy, konstrukcje, elementy stalowe),
• firm sprowadzających aluminium i wyroby aluminiowe,
• hurtowni technicznych i firm budowlanych importujących materiały,
• importerów nawozów i chemikaliów,
• przedsiębiorstw sprowadzających komponenty produkcyjne z krajów azjatyckich.

Decydujące znaczenie ma kod CN (Combined Nomenclature) — kod taryfy celnej przypisany do konkretnego produktu. Jeden z najczęstszych błędów importerów polega właśnie na ignorowaniu kodów CN i błędnym założeniu, że importowany towar nie podlega CBAM. Warto sprawdzić klasyfikację celną wszystkich sprowadzanych towarów, zanim nadejdzie termin kolejnego raportu.

Jakie towary obejmuje CBAM i co trzeba raportować?

Rozporządzenie UE 2023/956 wskazuje konkretne grupy towarowe objęte CBAM. Są to: cement, żelazo i stal (w tym profile, blachy, konstrukcje i elementy stalowe), aluminium, nawozy, energia elektryczna, wodór oraz niektóre chemikalia. Lista może być rozszerzana — dlatego importerzy operujący w branżach pokrewnych powinni na bieżąco śledzić zmiany legislacyjne.

Raport CBAM składany w okresie przejściowym musi zawierać: ilość importowanych towarów, kraj ich pochodzenia, emisje bezpośrednie i pośrednie związane z produkcją, dane producenta oraz zastosowaną metodologię wyliczeń emisji. W praktyce jednym z największych wyzwań jest pozyskanie danych emisyjnych od zagranicznych dostawców — wielu z nich nie dysponuje wymaganą dokumentacją lub nie rozumie unijnych wymogów raportowych.

W okresie przejściowym (01.10.2023–2025) importerzy składają raporty kwartalne i nie ponoszą opłat finansowych. Od 2026 roku system staje się w pełni finansowy: każdy importer będzie zobowiązany do zakupu certyfikatów CBAM, których cena powiązana jest z cenami uprawnień do emisji CO₂ w europejskim systemie ETS. Im wyższa emisja wbudowana w importowany towar — tym wyższy koszt certyfikatów.

Jakie kary grożą za ignorowanie CBAM?

Brak zgodności z przepisami CBAM może skutkować poważnymi konsekwencjami: karami administracyjnymi nakładanymi przez organy celne i środowiskowe, problemami przy odprawie celnej, kontrolami importu oraz blokadą możliwości sprowadzania towarów. Dodatkowe koszty finansowe za nierozliczone emisje mogą wielokrotnie przekroczyć koszt prawidłowego wdrożenia systemu raportowania.

Warto pamiętać, że CBAM nie funkcjonuje w izolacji od innych obowiązków środowiskowych polskich firm. Przedsiębiorcy importujący towary często jednocześnie podlegają obowiązkom wynikającym z ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. (Dz.U. 2022 poz. 699), w tym rejestracji w BDO i raportowaniu w systemie KOBiZE. Naruszenia przepisów środowiskowych zagrożone są karami na podstawie art. 194 ustawy o odpadach — do 1 000 000 zł administracyjnej kary pieniężnej.

Firmy, które dotychczas nie wdrożyły procedur CBAM lub mają wątpliwości co do klasyfikacji importowanych towarów, powinny działać bez zwłoki. Rok 2026 zbliża się szybciej, niż większość importerów zakłada, a zebranie wiarygodnych danych emisyjnych od dostawców z Chin czy Turcji może zająć wiele miesięcy.

CBAM a inne obowiązki środowiskowe polskiego importera

Polski importer, który podlega CBAM, bardzo często jednocześnie ma inne obowiązki środowiskowe. Firmy wprowadzające produkty w opakowaniach na rynek lub wytwarzające odpady przemysłowe muszą być zarejestrowane w BDO i składać coroczne sprawozdania. Przedsiębiorcy korzystający z paliw kopalnych lub prowadzący procesy przemysłowe emitujące gazy cieplarniane podlegają natomiast obowiązkowi rejestracji i raportowania w systemie KOBiZE.

Brak rejestracji w KOBiZE lub niezłożenie raportu w terminie to błędy, które — podobnie jak zaniedbanie CBAM — mogą skutkować poważnymi konsekwencjami finansowymi i prawnymi. Jeśli prowadzisz działalność importową i nie masz pewności, czy Twoja firma jest prawidłowo zarejestrowana we wszystkich wymaganych systemach, warto skonsultować się ze specjalistą — możesz zlecić rejestrację w KOBiZE oraz przygotowanie raportu KOBiZE ekspertom, którzy zajmują się tym na co dzień.

Wdrożenie CBAM to również doskonały moment, by uporządkować całą dokumentację środowiskową firmy. Importerzy często odkrywają przy tej okazji zaległości w raportowaniu BDO lub brak aktualnej rejestracji w systemach środowiskowych. Kompleksowe podejście do compliance środowiskowego — obejmujące BDO, KOBiZE i CBAM jednocześnie — jest zdecydowanie efektywniejsze niż gaszenie pożarów przed kolejnymi terminami.

FAQ — najczęstsze pytania o CBAM dla polskich importerów

Nie wiesz, czy Twoja firma podlega CBAM lub innym obowiązkom środowiskowym?

Wielu polskich importerów dowiaduje się o CBAM dopiero przy okazji kontroli celnej lub rozmowy z doradcą podatkowym — a to zbyt późno, by uniknąć problemów. Jeśli sprowadzasz towary spoza UE i nie masz pewności, czy podlegasz CBAM, a przy okazji chcesz sprawdzić stan swojej rejestracji w BDO lub KOBiZE, skonsultuj się z ekspertem zanim nadejdą kolejne terminy raportowe.

Możesz również skorzystać z kompleksowej obsługi BDO dla firm — nasi eksperci pomogą Ci zidentyfikować wszystkie obowiązki środowiskowe, zaległości w raportowaniu i przygotują dokumentację zgodną z aktualnymi przepisami.

Skonsultuj swoją sytuację z ekspertem ds. CBAM i BDO →