Papier powlekany lakierem lub klejem może zostać uznany za tworzywo sztuczne w rozumieniu ustawy o gospodarce opakowaniami, gdy powłoka jest polimerem w rozumieniu art. 3 pkt 5 rozporządzenia REACH (art. 8 pkt 15b ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, obowiązuje od 1 stycznia 2018 r.). Przepisy nie wskazują daty, od której papier z powłoką „staje się” tworzywem.
Od kiedy obowiązuje definicja tworzywa sztucznego?
Zgodnie z art. 8 pkt 15b ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (zob. tekst jednolity ustawy w wykazie ELI) ilekroć w tej ustawie jest mowa o tworzywie sztucznym, rozumie się przez to polimer w rozumieniu art. 3 pkt 5 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. (REACH). Przepis ten obowiązuje od 1 stycznia 2018 r. Według końcowej części art. 8 pkt 15b tworzywo sztuczne to polimer, do którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może funkcjonować jako główny strukturalny składnik toreb na zakupy.
Pojęcie opakowania jest starsze. Art. 3 ust. 1 tej samej ustawy stanowi, że opakowaniem jest wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów, od surowców do towarów przetworzonych. Przepis obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.
Zakres ustawy SUP, czyli ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433), obowiązuje w obecnym kształcie od 24 maja 2023 r. Wprowadziła go nowelizacja z dnia 14 kwietnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 877).
| Przepis | Co określa | Od kiedy |
|---|---|---|
| art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami | definicja opakowania (dowolny materiał) | 1 stycznia 2014 r. |
| art. 8 pkt 15b tej ustawy | tworzywo sztuczne = polimer w rozumieniu REACH | 1 stycznia 2018 r. |
| ustawa SUP (Dz.U. 2024 poz. 433, nowelizacja Dz.U. 2023 poz. 877) | trzy mechanizmy produktowe | 24 maja 2023 r. |
W praktyce oznacza to, że pytanie „od kiedy” nie ma odpowiedzi w postaci jednej daty. Żaden z tych przepisów nie wiąże z papierem powlekanym osobnego momentu, od którego staje się on tworzywem. Liczy się to, czy powłoka spełnia definicję polimeru.
Czy lakier lub klej na papierze to tworzywo sztuczne?
Art. 8 pkt 15b ustawy o gospodarce opakowaniami posługuje się kryterium polimeru w rozumieniu art. 3 pkt 5 REACH, a nie nazwą handlową ani funkcją powłoki. Samo słowo „lakier” lub „klej” niczego więc nie rozstrzyga. W praktyce oznacza to, że trzeba ustalić, czy substancja użyta w powłoce jest polimerem w rozumieniu rozporządzenia REACH. Taką informację przedsiębiorca może uzyskać od dostawcy powłoki lub od specjalisty od klasyfikacji materiałów.
Przepis definiuje pojęcie „tworzywo sztuczne”. Nie mówi, jak traktować wyrób złożony z papieru i cienkiej powłoki. Klasyfikację takiego wyrobu, zwłaszcza gdy wynik nie jest oczywisty, warto więc skonsultować przed złożeniem sprawozdania.
Który mechanizm SUP może dotyczyć wyrobu?
Ustawa SUP (Dz.U. 2024 poz. 433) przewiduje trzy odrębne mechanizmy:
| Mechanizm | Podstawa | Zakres produktów |
|---|---|---|
| zakaz wprowadzania do obrotu | art. 3i w zw. z załącznikiem nr 7 | sztućce, talerze, słomki, mieszadełka, patyczki do balonów, wyroby z EPS, wyroby oxo-degradowalne |
| opłata w punkcie sprzedaży, pobierana od konsumenta | art. 3b i 3c w zw. z załącznikiem nr 6 | wyłącznie kubki na napoje i pojemniki na żywność |
| opłata roczna producenta lub importera, niepobierana od konsumenta | art. 3k w zw. z załącznikiem nr 9 | pojemniki na żywność, opakowania i owijki, pojemniki na napoje, kubki, lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego, wyroby tytoniowe z filtrami |
W praktyce oznacza to, że wyrób z papieru z powłoką trafia do któregokolwiek z tych mechanizmów dopiero wtedy, gdy łącznie spełnia dwa warunki. Po pierwsze, należy do kategorii wymienionej w odpowiednim załączniku. Po drugie, jego materiał musi być tworzywem sztucznym w rozumieniu ustawy SUP. Według art. 2 pkt 11aa tej ustawy jest to materiał składający się z polimeru w rozumieniu art. 3 pkt 5 rozporządzenia REACH, do którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może funkcjonować jako główny składnik strukturalny produktów końcowych, z wyjątkiem polimerów naturalnych, które nie zostały chemicznie zmodyfikowane. Drugi warunek zależy więc od klasyfikacji powłoki.
Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?
- Załącznik nr 6 (opłata w punkcie sprzedaży, art. 3b i 3c) jest wąski. Obejmuje wyłącznie kubki na napoje i pojemniki na żywność. Nie obejmuje toreb, chusteczek, balonów ani filtrów. Te produkty są w załączniku nr 9 (art. 3k).
- Pojemniki na żywność występują zarówno w załączniku nr 6, jak i w nr 9.
- Zakaz z art. 3i (załącznik nr 7) obejmuje m.in. wyroby z EPS.
- Opakowaniem w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami może być wyrób z jakiegokolwiek materiału. Wyrób z papieru z powłoką może więc być opakowaniem, nawet gdy powłoka nie jest polimerem. Wynik klasyfikacji powłoki rozstrzyga tylko o tym, czy wyrób jest wykonany z tworzywa sztucznego.
Co zrobić teraz?
1. Ustal skład powłoki i sprawdź, czy lakier lub klej jest polimerem w rozumieniu art. 3 pkt 5 REACH (art. 8 pkt 15b ustawy o gospodarce opakowaniami).
2. Sprawdź, czy wyrób jest opakowaniem według art. 3 ust. 1 tej ustawy i do której kategorii z załączników nr 6, 7 lub 9 ustawy SUP należy.
3. Jeśli wynik klasyfikacji budzi wątpliwości, skonsultuj go ze specjalistą od klasyfikacji materiałów przed złożeniem sprawozdania. Ułatwi to też zgodne z prawem rozliczenie w BDO; zob. rejestracja firmy w BDO oraz sprawozdanie z wytwarzanych odpadów.
Stan prawny na: 2026-10-15
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity w wykazie ELI)
- Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433)
Najczęściej zadawane pytania
Co dokładnie oznacza „tworzywo sztuczne” w ustawie o gospodarce opakowaniami?
Art. 8 pkt 15b ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi odsyła do definicji polimeru z art. 3 pkt 5 rozporządzenia REACH (WE) nr 1907/2006. Definicja dotyczy substancji, z której zrobiona jest powłoka, a nie samej nazwy „lakier” czy „klej”. Więcej o obowiązkach ewidencyjnych w artykule Sprawozdanie z wytwarzanych odpadów.
Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe przy ustawie SUP?
Według ustawy SUP (Dz.U. 2024 poz. 433) opłata w punkcie sprzedaży z art. 3b i 3c (załącznik nr 6) dotyczy wyłącznie kubków na napoje i pojemników na żywność. Lekkie torby na zakupy i filtry tytoniowe podlegają opłacie producenta z art. 3k (załącznik nr 9). Zakaz z art. 3i (załącznik nr 7) obejmuje m.in. wyroby z EPS. Więcej o torbach w artykule Do kiedy składa się sprawozdanie o torbach na zakupy z tworzywa sztucznego.
Czy opakowanie musi być wykonane z tworzywa sztucznego?
Nie. Art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi stanowi, że opakowaniem jest wyrób wykonany z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów. Materiał ma znaczenie dopiero przy ocenie, czy wyrób objęty jest mechanizmami SUP. Więcej o rozliczeniach odpadów w artykule Kody odpadów w BDO.
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
