Za brak opłaty SUP, czyli niepobranie jej od klienta (art. 3b ust. 1–2 ustawy z 11 maja 2001 r., t.j. Dz.U. 2024 poz. 433), grozi administracyjna kara pieniężna 500–20 000 zł (art. 40a pkt 1–2 w zw. z art. 40b ust. 1 pkt 1), którą w drodze decyzji wymierza wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej (art. 40b ust. 2). Osobno karane są brak ewidencji (500–20 000 zł, WIOŚ; art. 40a pkt 4–6 w zw. z art. 40b ust. 1 pkt 1 i ust. 3) i wprowadzanie zakazanych wyrobów (10 000–500 000 zł, WIOŚ; art. 40a pkt 7 w zw. z art. 40b ust. 1 pkt 2 i ust. 3).
Stan prawny na: 2026-10-12
Pytanie o to, co grozi za brak opłaty SUP, miesza w praktyce trzy różne naruszenia. Każde ma własną podstawę prawną i innego organu. Poniżej rozdzielamy je według ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433).
Kto musi pobrać opłatę SUP?
Obowiązek pobrania opłaty od użytkownika końcowego ma przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomiczną, w której oferowane są produkty z załącznika nr 6 będące opakowaniami (art. 3b ust. 1 ustawy). Ten sam obowiązek dotyczy sprzedaży przez automat, także umieszczony poza takimi jednostkami (art. 3b ust. 2). Ust. 1–2 stosuje się od 1 stycznia 2024 r.
Od 2024-07-01 przedsiębiorca musi też zapewnić dostępność opakowań alternatywnych. Mogą to być opakowania z materiałów innych niż tworzywa sztuczne (także innych niż biodegradowalne) albo opakowania wielokrotnego użytku (art. 3b ust. 3).
Nadzór nad przestrzeganiem art. 3b ust. 1–3 sprawuje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4).
Jakie są trzy odrębne naruszenia i sankcje?
| Naruszenie | Podstawa | Kwota | Organ |
|---|---|---|---|
| Niepobranie opłaty SUP (lub brak oferty alternatywy) | art. 3b ust. 1–3; kara: art. 40a pkt 1–3 w zw. z art. 40b ust. 1 pkt 1 i ust. 2 | 500–20 000 zł | wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej |
| Brak ewidencji (art. 3h ust. 1), brak osobnej ewidencji dla każdej jednostki handlowej (ust. 2) lub nieprzechowanie jej 5 lat (ust. 4) | art. 40a pkt 4–6 w zw. z art. 40b ust. 1 pkt 1 i ust. 3 | 500–20 000 zł | wojewódzki inspektor ochrony środowiska (WIOŚ) |
| Wprowadzanie do obrotu produktów zakazanych (art. 3i) | art. 40a pkt 7 w zw. z art. 40b ust. 1 pkt 2 i ust. 3 | 10 000–500 000 zł | WIOŚ |
Kwota za niepobranie opłaty jest taka sama jak za brak ewidencji, ale organ jest inny: Inspekcja Handlowa, nie WIOŚ. W praktyce oznacza to, że jedna kontrola może zakończyć się karami od dwóch różnych organów. Szczegóły dotyczące ewidencji opisujemy w artykule BDO: kara za brak ewidencji SUP.
Które produkty obejmuje opłata, a które zakaz?
Ustawa przewiduje trzy osobne mechanizmy:
- Zakaz wprowadzania do obrotu (art. 3i, załącznik nr 7): sztućce, talerze, słomki, mieszadełka, patyczki do balonów, pojemniki z polistyrenu ekspandowanego oraz wyroby z tworzyw oksydegradowalnych.
- Opłata pobierana od klienta (art. 3b i 3c, załącznik nr 6): wyłącznie kubki na napoje i pojemniki na żywność.
- Opłata roczna producenta lub importera (art. 3k, załącznik nr 9): m.in. pojemniki na żywność, opakowania i owijki, pojemniki na napoje, kubki, lekkie torby na zakupy z tworzywa i filtry tytoniowe. Nie jest pobierana od konsumenta.
Za wprowadzanie do obrotu produktów objętych zakazem z art. 3i grozi kara 10 000–500 000 zł, wymierzana przez WIOŚ (art. 40a pkt 7 w zw. z art. 40b ust. 1 pkt 2 i ust. 3). W praktyce oznacza to, że sprzedawca wydający klientom słomki albo plastikowe talerze nie ma problemu z „brakiem opłaty”, tylko z zakazanym asortymentem. Z kolei torby na zakupy nie wchodzą do opłaty z załącznika nr 6.
Co z raportowaniem w BDO?
Przedsiębiorcy, o których mowa w art. 3b ust. 1 i 2 ustawy o opłacie produktowej, składają roczne sprawozdanie o produktach, opakowaniach i o gospodarowaniu odpadami z nich powstającymi, w zakresie informacji z art. 73 ust. 2 pkt 3a ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (art. 3h ust. 3 ustawy o opłacie produktowej; art. 73 ust. 1 pkt 2b ustawy o odpadach, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1587). Sporządzają je za pośrednictwem indywidualnego konta w BDO i składają do 15 marca za poprzedni rok marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce prowadzenia jednostki handlowej lub gastronomicznej albo lokalizację automatu (art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach).
Więcej o sprawozdaniu w artykule BDO: kara za brak sprawozdania SUP.
Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?
- Kara za niezapewnienie opakowań alternatywnych (art. 40a pkt 3) obowiązuje dopiero od 2024-07-01, a kary za niepobranie opłaty (art. 40a pkt 1–2) od 1 stycznia 2024 r.
- Niepobranie opłaty przy sprzedaży przez automat to odrębne naruszenie (art. 40a pkt 2 w zw. z art. 3b ust. 2), także gdy automat stoi poza sklepem lub lokalem gastronomicznym.
- Przy kilku jednostkach handlowych ewidencja musi być osobna dla każdej z nich (art. 3h ust. 2).
Co zrobić, żeby ograniczyć ryzyko?
To wnioski praktyczne oparte na powyższych przepisach:
1. Sprawdź asortyment: czy wydawane kubki i pojemniki na żywność są w załączniku nr 6 i czy nie masz wyrobów z załącznika nr 7.
2. Pobieraj opłatę od klienta na każdej sprzedaży objętej art. 3b, także w automatach.
3. Prowadź ewidencję (art. 3h ust. 1), osobną dla każdej jednostki handlowej, jeśli masz ich więcej niż jedną (ust. 2), i przechowuj ją 5 lat (ust. 4).
4. Zadbaj o alternatywę w postaci opakowań niejednorazowych (art. 3b ust. 3).
5. Przed wpłatą sprawdź w urzędzie marszałkowskim właściwy rachunek i aktualne zasady rozliczenia. Przykładowe numery kont jednego z województw znajdziesz w artykule Dolny Śląsk: numery kont do opłat BDO.
Branżowe wskazówki znajdziesz w tekstach BDO, restauracja i food truck: SUP oraz czy gastronomia rozlicza jednocześnie SUP i opakowania.
Przykład: lokal sprzedaje kawę na wynos w plastikowych kubkach w dwóch punktach, ale nie pobiera opłaty i prowadzi jedną wspólną ewidencję. Inspekcja Handlowa może badać niepobranie opłaty, a WIOŚ – brak osobnej ewidencji dla każdej jednostki (art. 3h ust. 2).
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587)
- Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433)
Najczęściej zadawane pytania
Który organ kontroluje, czy sprzedawca pobiera opłatę SUP?
Nadzór nad art. 3b ust. 1–3 sprawuje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4). Kary za brak ewidencji SUP oraz za wprowadzanie wyrobów z załącznika nr 7 wymierza natomiast wojewódzki inspektor ochrony środowiska (art. 40b ust. 3). Dlatego w jednej firmie mogą się pojawić dwie niezależne kontrole. Więcej o ewidencji w artykule BDO: kara za brak ewidencji SUP.
Czy lekkie torby na zakupy podlegają opłacie pobieranej od klienta?
Nie. Opłata pobierana w punkcie sprzedaży dotyczy wyłącznie kubków na napoje i pojemników na żywność (załącznik nr 6). Torby, filtry tytoniowe i część opakowań wchodzą do opłaty rocznej producenta lub importera (art. 3k, załącznik nr 9). O sposobach rozsądnego ograniczania opłat przeczytasz w artykule jak uniknąć opłaty SUP.
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
