Każda restauracja, bar szybkiej obsługi czy food truck wydający posiłki lub napoje w plastikowych opakowaniach jednorazowych ma od 24 maja 2023 r. obowiązek pobierania specjalnej opłaty SUP od klientów. Obowiązek ten wynika z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego 2019/904 o ograniczeniu wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko. Niezależnie od opłaty SUP, prowadzenie gastronomii wiąże się z obowiązkami wynikającymi z ustawy o odpadach — rejestracją w BDO, ewidencją opakowań i coroczną sprawozdawczością. Zaniedbanie któregokolwiek z tych elementów może skutkować dotkliwymi karami finansowymi.

Kto musi rejestrować się w BDO z powodu opakowań jednorazowych SUP?

Rejestracja w BDO jest obowiązkowa dla każdego przedsiębiorcy, który wprowadza na rynek produkty w opakowaniach jednorazowych z tworzyw sztucznych — niezależnie od skali działalności. Dotyczy to restauracji, kawiarni, food trucków, barów mlecznych, a nawet małych budek z kebabem sprzedających jedzenie na wynos.

Podstawę prawną stanowi art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2022 poz. 699). Pojęcie „wprowadzający” obejmuje każdego przedsiębiorcę, który jako pierwszy w kraju podaje produkt w opakowaniu klientowi końcowemu — tym samym restaurator lub właściciel food trucka staje się stroną odpowiedzialną za obowiązki związane z opakowaniami. Zwolnienie z rejestracji przysługuje wyłącznie mikroprzedsiębiorcom, którzy wytwarzają jedynie odpady komunalne — jednak wprowadzający opakowania jednorazowe SUP do tego zwolnienia się nie kwalifikują.

Warto podkreślić, że obowiązek rejestracji w BDO nie zależy od liczby wydawanych porcji ani od powierzchni lokalu. Food truck obsługujący kilkanaście osób dziennie i sieciowa restauracja wydająca setki posiłków na wynos podlegają tym samym przepisom. Rejestracji dokonuje się elektronicznie przez portal rejestr.bdo.mos.gov.pl — wniosek składa się bezpłatnie, natomiast wpis do działu obejmującego wytwórców opakowań objętych opłatą recyklingową wiąże się z coroczną opłatą rejestrową wynoszącą 100 zł (mikroprzedsiębiorcy) lub 300 zł (pozostałe podmioty).

Które opakowania objęte są dyrektywą SUP i jak naliczać opłatę?

Dyrektywa SUP (Single-Use Plastics) obejmuje konkretną listę produktów jednorazowych z tworzyw sztucznych. W praktyce gastronomicznej chodzi przede wszystkim o kubki na napoje (w tym z pokrywkami) oraz pojemniki na żywność spożywaną na miejscu lub na wynos — np. pudełka styropianowe i plastikowe na burgery, sałatki, makarony czy zupy.

Maksymalne stawki opłaty, określone Rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2023 r., wynoszą:

• 0,20 zł brutto — za jednorazowy plastikowy kubek na napój (wraz z pokrywką i wieczkiem),
• 0,20 zł brutto — za jednorazowe plastikowe opakowanie na żywność (pojemnik typu fast-food, lunch-box).

Restaurator ma obowiązek pobrać opłatę od klienta w momencie sprzedaży lub może samodzielnie uiścić ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego — jeśli nie zdecyduje się jej pobierać od kupujących. Opłata nie może być ukryta w cenie produktu; musi być wyodrębniona na paragonie lub fakturze jako osobna pozycja o nazwie np. „opłata za opakowanie jednorazowe”. Brak wyodrębnienia opłaty stanowi naruszenie przepisów i może skutkować kontrolą ze strony Inspekcji Handlowej.

Nie wszystkie opakowania foliowe czy papierowe są objęte SUP. Przepisom podlegają wyłącznie opakowania z tworzyw sztucznych lub materiałów kompozytowych zawierających plastik. Papierowe kubki bez powłoki plastikowej i opakowania w 100% wykonane z kartonu są wyłączone z opłaty SUP — choć nadal mogą być objęte innymi obowiązkami ewidencyjnymi jako opakowania wprowadzone na rynek.

Jak prowadzić ewidencję opakowań jednorazowych w systemie BDO?

Ewidencja opakowań SUP to jeden z kluczowych obowiązków, które restauracja lub food truck musi realizować na bieżąco w systemie informatycznym BDO. W odróżnieniu od ewidencji odpadów — prowadzonej w modułach KEO i KPO — ewidencja opakowań jednorazowych jest rejestrowana w module „Ewidencja produktów, opakowań i gospodarowania odpadami”.

Przedsiębiorca zobowiązany jest rejestrować co miesiąc (lub co kwartał, jeśli spełnia kryteria uproszczonej ewidencji):

• liczbę i masę (w kilogramach) wprowadzonych na rynek opakowań jednorazowych objętych SUP,
• wysokość pobranej od klientów opłaty SUP,
• wysokość opłaty odprowadzonej do urzędu marszałkowskiego.

Zebrane dane stanowią podstawę do złożenia rocznego sprawozdania. Termin na złożenie sprawozdania BDO upływa każdego roku 15 marca — za rok poprzedni. Oznacza to, że za 2024 rok sprawozdanie należało złożyć do 15 marca 2025 r. Opłata SUP zebrana od klientów, której restaurator nie odprowadził w ciągu roku do urzędu marszałkowskiego, staje się zaległością podatkową i jest ściągana wraz z odsetkami.

Częstym błędem jest traktowanie opakowań jednorazowych wyłącznie jako odpadów komunalnych i pomijanie ewidencji w module produktowym BDO. Odpady opakowaniowe powstające w lokalu (np. zużyte pudełka, które klienci zostawiają w restauracji) należy ewidencjonować oddzielnie — jako odpady o kodzie 15 01 02 (opakowania z tworzyw sztucznych) lub 15 01 01 (opakowania papierowe i tekturowe). Obu tych ewidencji nie wolno ze sobą mylić.

Jakie kary grożą restauracji i food truckowi za naruszenie przepisów SUP i BDO?

Sankcje za nieprzestrzeganie obowiązków w zakresie BDO restauracja food truck SUP są surowe i mają charakter administracyjny. Zgodnie z art. 194 ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. (Dz.U. 2022 poz. 699) Główny Inspektor Ochrony Środowiska lub jego odpowiednik na poziomie województwa (WIOŚ) może nałożyć karę pieniężną w przedziale od 5 000 zł do 1 000 000 zł.

Najczęściej karane naruszenia w branży gastronomicznej to:

• brak wpisu do rejestru BDO mimo obowiązku — kara do 1 000 000 zł,
• nieprowadzenie ewidencji opakowań lub prowadzenie jej niezgodnie z rzeczywistością — kara od 5 000 zł,
• niezłożenie rocznego sprawozdania w terminie do 15 marca — kara od 5 000 zł,
• niepobieranie opłaty SUP od klientów bez samodzielnego uiszczenia jej do urzędu marszałkowskiego — sankcja administracyjna i zaległość finansowa,
• brak wyodrębnienia opłaty SUP na paragonie — mandat Inspekcji Handlowej do 500 zł lub kara grzywny w drodze postępowania sądowego.

Kontrole w branży gastronomicznej prowadzone są zarówno przez WIOŚ, jak i przez Inspekcję Handlową — szczególnie w sezonie letnim, gdy intensywność działalności food trucków jest najwyższa. Organy coraz częściej prowadzą kontrole połączone: jeden inspektor sprawdza ewidencję BDO, drugi weryfikuje paragon pod kątem wyodrębnionej opłaty SUP.

Warto zadbać o pełną zgodność z przepisami zanim pojawi się kontrola — konsekwencją postępowania administracyjnego jest bowiem nie tylko kara finansowa, ale też wpis do publicznego rejestru podmiotów niestosujących się do przepisów o odpadach. Dla restauracji oznacza to poważne ryzyko wizerunkowe.

Jak kompleksowo ogarnąć BDO w gastronomii — krok po kroku?

Właściciel restauracji lub food trucka powinien zacząć od weryfikacji, czy jego firma jest wpisana do rejestru BDO we właściwych działach. Samo posiadanie numeru rejestrowego BDO to dopiero początek — kluczowe jest prawidłowe określenie zakresu działalności w rejestrze (m.in. dział V: wprowadzający opakowania, dział VI: wprowadzający produkty w opakowaniach).

Kolejny krok to wdrożenie wewnętrznej procedury liczenia i ewidencjonowania wydanych opakowań jednorazowych SUP. W praktyce wygodnie robi się to poprzez osobną pozycję kasową w systemie POS — przy każdej sprzedaży dania na wynos kasjer dodaje opakowanie jako oddzielny towar. Dane z kasy trafiają następnie do arkusza miesięcznego, który stanowi podstawę wpisu do systemu BDO.

Opłatę SUP zebraną od klientów należy odprowadzać do właściwego urzędu marszałkowskiego — zgodnie z siedzibą lub miejscem wykonywania działalności. Termin wpłaty upływa co roku do 15 marca (łącznie z terminem sprawozdania). W przypadku food trucków działających w kilku województwach opłatę odprowadza się do urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na adres siedziby firmy.

Jeśli prowadzenie ewidencji, terminowe sprawozdania i bieżące monitorowanie zmian w przepisach przerasta Twoje możliwości organizacyjne, warto skorzystać z profesjonalnej obsługi BDO dla firm gastronomicznych — eksperci przejmują obowiązki ewidencyjne, pilnują terminów i reprezentują przedsiębiorcę w kontaktach z organami kontrolnymi.

FAQ — najczęstsze pytania o BDO restauracja food truck SUP

Podsumowanie — nie czekaj na kontrolę

Obowiązki z zakresu BDO restauracja food truck SUP dotyczą każdego, kto sprzedaje jedzenie lub napoje w plastikowych opakowaniach jednorazowych. Rejestracja w BDO, bieżąca ewidencja opakowań, pobieranie lub samodzielne uiszczanie opłaty SUP oraz terminowe sprawozdania to cztery filary legalnego działania w branży gastronomicznej od 2023 roku. Kary za naruszenia sięgają miliona złotych — dużo więcej niż koszt prawidłowej obsługi.

Masz wątpliwości, czy Twoja restauracja lub food truck spełnia wszystkie wymagania? Skonsultuj się z naszym specjalistą — skontaktuj się z ekspertem BDO, który przeprowadzi bezpłatną wstępną analizę obowiązków Twojej firmy i pomoże uniknąć kosztownych błędów.