Zlecić wykaz opłat za korzystanie ze środowiska?

Zlecenie ma sens zwłaszcza wtedy, gdy trzeba przygotować wykaz za kilka rodzajów korzystania ze środowiska albo gdy nie wiadomo, czy opłata przekroczyła próg. Podmiot korzystający ze środowiska przedkłada wykaz marszałkowi województwa do 31 marca następnego roku (art. 286 ust. 1 w zw. z art. 285 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, POŚ). Wykazu za dany rodzaj korzystania nie przedkłada się, jeśli roczna opłata z jego tytułu nie przekracza 100 zł (art. 289 ust. 1 zdanie drugie POŚ).

Kto musi złożyć wykaz i od jakiego progu?

Obowiązek przedłożenia wykazu dotyczy podmiotu korzystającego ze środowiska (art. 286 ust. 1 POŚ). Według art. 3 pkt 20 POŚ są to przedsiębiorcy i przedsiębiorcy zagraniczni, osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie, jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami oraz osoby fizyczne niebędące podmiotem z lit. a, ale tylko w zakresie, w jakim ich korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Progi wynikają z art. 289 ust. 1 POŚ i są liczone osobno dla każdego rodzaju korzystania wymienionego w art. 273 ust. 1. To nie jest jedna suma dla całej firmy.

Z art. 289 ust. 1 POŚ wynika więc, że przy opłacie powyżej 100 zł i do 800 zł za dany rodzaj korzystania wykaz trzeba złożyć, choć samej opłaty nie wnosi się. Próg 100 zł nie zwalnia też z wykazu za inny rodzaj korzystania, jeśli ten przekracza 100 zł.

Art. 289 ust. 2 POŚ stanowi: „Sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%”. Przepis mówi o „kwocie, o której mowa w ust. 1”; według naszej interpretacji chodzi o próg 800 zł ze zdania pierwszego, a nie o próg 100 zł zwalniający z wykazu. Warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim swojego województwa, czy sejmik taką uchwałę podjął, zanim uznasz próg 800 zł za rozstrzygnięty.

Co zawiera wykaz i jaki jest termin?

Art. 286 ust. 1 POŚ nakłada na podmiot obowiązek przedłożenia marszałkowi województwa dwóch części: wykazu z informacjami i danymi o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat, a także wykazu ze zbiorczym zestawieniem tych informacji. Całość następuje z zastrzeżeniem progu z art. 289 ust. 1 POŚ. Sposób, formę i wzory wykazów określa minister właściwy do spraw klimatu w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 286 ust. 6 POŚ.

Termin jest wspólny: opłatę za dany rok kalendarzowy wnosi się do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 POŚ), według stawek obowiązujących w okresie faktycznego korzystania ze środowiska (art. 285 ust. 1 POŚ). W tym samym terminie przedkłada się wykaz (art. 286 ust. 1 POŚ). Powiązany temat sprawozdawczości opisujemy w artykule Sprawozdanie BDO: emisja i korzystanie ze środowiska.

Konkretne substancje i źródła emisji do powietrza oraz ich stawki nie wynikają z samej ustawy (art. 273 ust. 1 pkt 1 POŚ wskazuje tylko ogólną kategorię wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza). Warto sprawdzić je w rozporządzeniu ministra klimatu i środowiska z 11 grudnia 2019 r. (załącznik nr 1) oraz w corocznym obwieszczeniu stawek.

Skąd biorą się dane do wykazu?

Wykazy z art. 286 ust. 1 POŚ są sporządzane na podstawie dokumentów wskazanych w art. 286 ust. 3 POŚ. Dla wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza jest to roczny raport do Krajowej bazy KOBiZE z art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (art. 286 ust. 3 pkt 1 POŚ).

Podmiot, który rozliczył emisje gazów cieplarnianych w systemie EU ETS, nie płaci opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami (art. 273 ust. 4 POŚ). Dotyczy to tylko rozliczonego zakresu emisji, nie całej działalności.

Do którego marszałka trafia wykaz?

Wykaz przedkłada się marszałkowi województwa (art. 286 ust. 1 POŚ). Opłatę za emisje z eksploatacji urządzeń niestacjonarnych, w tym floty pojazdów, wnosi się na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego według miejsca rejestracji podmiotu (art. 277 ust. 2 POŚ). Dla pozostałych opłat, także z instalacji stacjonarnych, właściwy jest marszałek według miejsca korzystania ze środowiska (art. 277 ust. 1 POŚ).

Art. 286 ust. 1 POŚ nie wskazuje odrębnej właściwości dla wykazu. Według praktyki urzędowej na portalu biznes.gov.pl jest to ten sam marszałek co adresat opłaty. Art. 277 POŚ nie rozstrzyga, czy kilka instalacji w jednym województwie objąć jednym wykazem, więc warto zapytać urząd marszałkowski, ilu wykazów oczekuje.

Co wynika ze złożonego wykazu?

Informacje o wysokości należnych opłat zawarte w wykazach stanowią podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 286 ust. 4 POŚ). Niezapłacona opłata wynikająca ze złożonego wykazu stanowi więc podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego bez dodatkowej decyzji, dlatego liczby w wykazie warto policzyć według właściwych stawek.

Zlecić czy zrobić samodzielnie?

• Samodzielne przygotowanie ma sens, gdy firma ma jeden rodzaj korzystania, ma gotowy raport KOBiZE lub ewidencję odpadów i zna stawki na dany rok.
• Zlecenie warto rozważyć, gdy łączą się różne rodzaje korzystania (np. powietrze, odpady), bo progi z art. 289 ust. 1 POŚ liczy się osobno dla każdego z nich.
• Zlecenie jest także wygodne przy kilku lokalizacjach lub flocie pojazdów, gdzie o właściwym marszałku rozstrzyga art. 277 ust. 1 i 2 POŚ.
• Pomoc przydaje się też wtedy, gdy trzeba ustalić, czy opłata za dany rodzaj korzystania przekracza próg 100 zł lub 800 zł z art. 289 ust. 1 POŚ.

Pierwszy krok: z danych za zeszły rok policz opłatę osobno dla każdego rodzaju korzystania i porównaj z progami z tabeli. Powiązane tematy opisujemy w artykułach Rejestracja w BDO i wpis do BDO oraz Kody odpadów w BDO.

Przepisy znajdziesz w tekście jednolitym Prawa ochrony środowiska (Dz.U. 2026 poz. 1453) w serwisie ELI. Przed złożeniem wykazu warto sprawdzić w tym serwisie, czy tekst jednolity nie został zastąpiony nowszym obwieszczeniem.

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Sprawę da się załatwić szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. Koszt przygotowania wykazu to mniej więcej tyle, co firmowy internet przez kilka miesięcy, a w zamian masz spokój, że dane i terminy się zgadzają. Wybieraj firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która specjalizuje się w tej tematyce od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2019 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm, w tym BDO. Zapraszamy do zgłoszenia: kontakt z ekspertem.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.