Jak dobrać kod odpadu? Zaliczasz odpad do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju w katalogu odpadów, uwzględniając źródło powstawania i właściwości niebezpieczne (art. 4 ust. 1–3 ustawy o odpadach, Dz.U. 2023 poz. 1587). Najpierw upewnij się, że to odpad (art. 3 ust. 1 pkt 6); kod wpisujesz w ewidencji (art. 67 ust. 3 pkt 9).
Firma, która musi wpisać kod odpadu do ewidencji w BDO, nie wybiera go dowolnie. Klasyfikacja wynika wprost z ustawy, a sam kod trzeba odczytać z obowiązującego katalogu odpadów. Poniżej wyjaśniamy, jak dobrać kod odpadu w kilku krokach: od ustalenia, czy w ogóle masz odpad, po wpis kodu w ewidencji.
Stan prawny na: 2026-10-13
Czy mój odpad jest odpadem w rozumieniu ustawy?
Pierwszy krok to sprawdzenie, czy w ogóle mamy do czynienia z odpadem. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.
Ustawa nie odwołuje się do wartości rynkowej rzeczy. W praktyce oznacza to, że ocena, czy posiadacz „zamierza się pozbyć” danej substancji lub przedmiotu, zależy od stanu faktycznego konkretnej sytuacji.
Jak krok po kroku dobrać kod odpadu?
Art. 4 ust. 1 ustawy o odpadach nakazuje klasyfikować odpady przez zaliczenie ich do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów. Przy tym trzeba uwzględnić trzy elementy:
| Element | Co oznacza | Podstawa |
|---|---|---|
| Źródło powstawania | skąd i w jakim procesie odpad powstał | art. 4 ust. 1 pkt 1 |
| Właściwości niebezpieczne | właściwości powodujące, że odpad jest niebezpieczny, określone w rozporządzeniach UE nr 1357/2014 i 2017/997 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 5 | art. 4 ust. 1 pkt 2 |
| Składniki odpadu | składniki, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpad jest niebezpieczny; wykaz zawiera załącznik nr 4 do ustawy | art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 |
Katalog odpadów z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje oraz ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw klimatu (art. 4 ust. 3 ustawy o odpadach).
Wniosek praktyczny, oparty na art. 4: warto zacząć od ustalenia, w jakim procesie powstał odpad, bo źródło powstawania jest pierwszym kryterium klasyfikacji. Następnie należy sprawdzić, czy odpad lub jego składniki mogą powodować, że jest niebezpieczny.
Skąd wziąć właściwy kod odpadu?
Sam kod, jego budowę i oznaczenia odpadów niebezpiecznych znajdziesz w obowiązującym rozporządzeniu w sprawie katalogu odpadów, wydanym na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy. Przed wpisaniem kodu do ewidencji sprawdź aktualne brzmienie tego rozporządzenia i dopasuj odpad do właściwej grupy, podgrupy i rodzaju. Praktyczne wskazówki, jak szukać pozycji w katalogu, opisujemy w artykule Jak wyszukać kod odpadu.
Gdzie kod odpadu trafia w ewidencji BDO?
Zgodnie z art. 67 ust. 3 pkt 9 ustawy o odpadach dokumenty ewidencji odpadów zawierają m.in. masę odpadów (lub suchą masę) oraz kod i rodzaj odpadów. Dotyczy to podmiotów objętych obowiązkiem ewidencji odpadów (art. 66 ustawy). Ewidencję prowadzi się zgodnie z katalogiem odpadów wydanym na podstawie art. 4 ust. 3 (art. 66 ust. 1).
Nie każde pole dokumentu dotyczy każdego podmiotu. Część informacji z art. 67 ust. 3 jest warunkowa, np. NIP tylko „o ile został nadany”, a adres miejsca pochodzenia odpadów nie dotyczy wytwórców. Kod i rodzaj odpadów to jednak informacje wskazane w ust. 3 pkt 9 jako element każdego z tych dokumentów. Karta ewidencji odpadów zawiera dodatkowo m.in. informację o procentowej zawartości PCB, jeżeli odpad ją zawiera (art. 67 ust. 3b pkt 1).
Błędna klasyfikacja ma więc praktyczne skutki: kod trafia do każdego dokumentu ewidencji. Więcej o konsekwencjach pisaliśmy w artykule Co grozi za brak prawidłowej klasyfikacji odpadów według kodów.
Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?
- Produkt uboczny. Substancja lub przedmiot spełniające warunki art. 10 ustawy (produkt uboczny) nie są odpadem, więc nie wymagają kodu odpadu.
- Utrata statusu odpadu. Odpady poddane recyklingowi lub innemu odzyskowi mogą utracić status odpadów na warunkach art. 14 ustawy.
- Zakres ustawy. Art. 2 ustawy wyłącza niektóre kategorie z zakresu jej stosowania. Zanim uznasz, że rzecz spełniająca definicję odpadu podlega ustawie, sprawdź treść tego przepisu.
- Odpad niebezpieczny. Zmiana klasyfikacji odpadu niebezpiecznego na inny niż niebezpieczny podlega odrębnym regułom (art. 5 i 7 ustawy), więc nie należy jej przeprowadzać samodzielnie bez analizy tych przepisów.
- Karty specjalne. Karty dla komunalnych osadów ściekowych, ZSEE, pojazdów wycofanych z eksploatacji czy odpadów komunalnych mają dodatkowe, odrębne pola (art. 67 ust. 3c–3e, 4, 4a).
Co konkretnie zrobić teraz?
1. Ustal, czy rzecz jest odpadem według art. 3 ust. 1 pkt 6 i czy nie wyłącza jej art. 2, art. 10 lub art. 14 ustawy.
2. Opisz źródło powstawania odpadu, czyli proces, w którym powstał.
3. Sprawdź skład odpadu i to, czy któryś składnik z załącznika nr 4 do ustawy lub właściwość niebezpieczna może czynić odpad niebezpiecznym.
4. Odczytaj grupę, podgrupę i rodzaj w obowiązującym rozporządzeniu o katalogu odpadów i wpisz kod w dokumentach ewidencji.
5. W razie wątpliwości, zwłaszcza przy odpadach niebezpiecznych, skonsultuj klasyfikację ze specjalistą RozliczeniaBDO.pl, zanim zewidencjonujesz odpad.
Branżowe przykłady obowiązków znajdziesz m.in. w artykułach BDO dla firm budowlanych oraz BDO w aptece.
Źródła
Podstawy prawne: ustawa o odpadach, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1587, w szczególności art. 3 ust. 1 pkt 6, art. 4 i art. 67. Aktualne brzmienie ustawy i rozporządzenia o katalogu odpadów warto sprawdzić przed wpisaniem kodu w ewidencji. Tekst ustawy dostępny jest także w Internetowym Systemie Aktów Prawnych.
Podstawa prawna i źródła
Najczęściej zadawane pytania
Czy trzeba ustalać, czy odpad jest niebezpieczny, zanim wybiorę kod?
Tak, to element klasyfikacji. Art. 4 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o odpadach każe uwzględnić właściwości powodujące, że odpad jest niebezpieczny, oraz składniki, których przekroczenie wartości granicznych stężeń może to powodować. Katalog wskazuje odpady niebezpieczne. Więcej o ryzykach błędów w artykule Co grozi za brak prawidłowej klasyfikacji odpadów według kodów.
Czy kod odpadu wpisuje każdy podmiot w każdym dokumencie ewidencji?
Art. 67 ust. 3 pkt 9 ustawy o odpadach wymienia kod i rodzaj odpadów wśród informacji w dokumentach ewidencji, które sporządzają podmioty objęte obowiązkiem z art. 66. Zakres pozostałych pól zależy od rodzaju działalności. Wskazówki wyszukiwania pozycji znajdziesz w artykule Jak wyszukać kod odpadu.
Czy każda rzecz, której się pozbywam, jest odpadem z kodem?
Definicja z art. 3 ust. 1 pkt 6 jest szeroka, ale ustawa przewiduje wyjątki: produkt uboczny (art. 10), utratę statusu odpadu (art. 14) oraz wyłączenia z art. 2. Ocena, czy posiadacz zamierza się pozbyć rzeczy, zależy od stanu faktycznego. Przykłady z branży sprzątania i odpadów niebezpiecznych opisujemy w artykule BDO w branży sprzątania.
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
