Odpady żywności i kuchenne z gastronomii, w tym z restauracji i stołówek, są bioodpadami (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach). Wytwórca jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami (art. 27 ust. 1 tej ustawy). Może zlecić to wyłącznie podmiotowi z uprawnieniami z art. 27 ust. 2, np. zezwoleniem na zbieranie lub przetwarzanie odpadów albo wpisem do rejestru BDO, chyba że działalność odbiorcy nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru.
Co to są odpady gastronomiczne według ustawy o odpadach?
Art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328, Ustawa o odpadach na portalu ELI) definiuje bioodpady. Są to ulegające biodegradacji odpady z ogrodów i parków oraz odpady żywności i kuchenne z gospodarstw domowych, gastronomii, w tym restauracji, stołówek oraz zakładów zbiorowego żywienia, biur, hurtowni i jednostek handlu detalicznego. Należą do nich także podobne odpady z zakładów produkujących lub wprowadzających do obrotu żywność.
Odpady żywności i kuchenne z restauracji, stołówki lub innego lokalu gastronomicznego mieszczą się więc w tej definicji (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach). Definicja nie wskazuje jednak, komu można takie odpady oddać.
Kto odpowiada za odpady kuchenne w lokalu?
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami. Jeśli odpady kuchenne powstają w działalności lokalu, obowiązek ten dotyczy podmiotu, który je wytwarza.
Art. 27 ust. 2 tej ustawy pozwala wytwórcy lub innemu posiadaczowi odpadów zlecić wykonanie tego obowiązku wyłącznie podmiotom z określonymi uprawnieniami. Zlecenie nie jest więc dowolne, a katalog uprawnień znajduje się w ustawie.
Komu wolno oddać odpady z restauracji?
Art. 27 ust. 2 pkt 1-3 ustawy o odpadach wymienia podmioty, którym wytwórca może zlecić gospodarowanie odpadami:
| Punkt art. 27 ust. 2 | Uprawnienie odbiorcy |
|---|---|
| pkt 1 | zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów |
| pkt 2 | koncesja na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzja zatwierdzająca program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych albo wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (na podstawie odrębnych przepisów) |
| pkt 3 | wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 (rejestr BDO) |
Według art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach wpis do BDO jest jedną z alternatyw, a nie jedynym dokumentem. Warto zweryfikować, na jakiej podstawie działa wybrany odbiorca i czy ta podstawa obejmuje odbiór odpadów kuchennych; kopię zezwolenia, decyzji lub dowód wpisu do rejestru najlepiej uzyskać od odbiorcy przed podpisaniem umowy.
Zakres odesłania z art. 27 ust. 2 pkt 3 do art. 50 ust. 1 pkt 5 należy czytać według aktualnego brzmienia art. 50. O samej rejestracji w BDO piszemy w artykule rejestracja w BDO i wpis do rejestru.
Kiedy katalog uprawnień nie ma zastosowania?
Art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach kończy się klauzulą: katalog uprawnień obowiązuje, chyba że działalność odbiorcy nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru. Gdy odbiorca twierdzi, że jego działalność nie wymaga decyzji ani wpisu, warto poprosić o wskazanie przepisu, na którym się opiera, i skonsultować to z doradcą ds. odpadów.
Co grozi za postępowanie z odpadami wbrew przepisom?
Art. 183 § 1 Kodeksu karnego (t.j. Dz.U. 2025 poz. 383) przewiduje karę pozbawienia wolności od roku do lat 10 dla tego, kto wbrew przepisom składuje, usuwa, przetwarza, zbiera, unieszkodliwia, transportuje odpady lub substancje albo dokonuje odzysku odpadów lub substancji w takich warunkach lub w taki sposób, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym. Sprawę rozstrzyga sąd karny, a zawiadomienie może złożyć m.in. Inspekcja Ochrony Środowiska. Gdy sprawca działa nieumyślnie, art. 183 § 6 Kodeksu karnego przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 5.
Art. 183 § 1 Kodeksu karnego wymaga, by postępowanie z odpadami mogło zagrozić życiu, zdrowiu lub środowisku, więc nie każde naruszenie ustawy o odpadach jest przestępstwem. Sam brak wpisu do BDO, brak karty przekazania odpadów lub niezłożenie sprawozdania to delikty administracyjne albo wykroczenia z ustawy o odpadach (art. 194, 179, 180 i 180a tej ustawy), a nie przestępstwo z art. 183 Kodeksu karnego.
Co konkretnie zrobić, żeby oddawać odpady zgodnie z prawem?
Poniższe kroki opierają się na art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach:
1. Ustal, kto odbiera odpady z kuchni, i poproś o dokument potwierdzający jego uprawnienie: zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów albo dowód wpisu do rejestru BDO (art. 27 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o odpadach).
2. Przed podpisaniem umowy warto sprawdzić, czy wskazana podstawa mieści się w katalogu z art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach i obejmuje odpady kuchenne.
3. Zapisz w umowie, na jakiej podstawie odbiorca działa. Przechowuj umowę, faktury i potwierdzenia odbioru, a uprawnienia odbiorcy weryfikuj ponownie, gdy jego sytuacja się zmienia.
4. Obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze wytwórcy to odrębny temat. Więcej znajdziesz w artykułach o sprawozdaniu z wytwarzanych odpadów i usłudze sprawozdania odpadowego w BDO. W razie wątpliwości skontaktuj się z doradcą ds. odpadów.
Stan prawny na: 2026-10-31
Podstawa prawna i źródła
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
