Pojemnik na żywność z tworzywa sztucznego, przeznaczony do bezpośredniego spożycia na miejscu lub na wynos, jest objęty ustawą z 11 maja 2001 r. (t.j. Dz.U. 2024 poz. 433) jako produkt jednorazowego użytku: w punkcie sprzedaży pobiera się za niego od konsumenta opłatę 0,25 zł/szt. (art. 3b–3c w zw. z zał. nr 6; rozporządzenie z 7.12.2023, Dz.U. 2023 poz. 2679), a niezależnie od tego producent lub importer wnosi opłatę roczną 0,10 zł/kg (art. 3k ust. 1 w zw. z sekcją I zał. nr 9; rozporządzenie z 9.12.2023, Dz.U. 2023 poz. 2686). Pojemnik z EPS jest objęty zakazem wprowadzania do obrotu (art. 3i w zw. z zał. nr 7). Stawka 0,25 zł nie dotyczy wyrobu, który nie jest przeznaczony do bezpośredniego spożycia, ani talerzy, owijek i pojemników na napoje, a wyrób spoza wykazów zał. nr 7, 6 i 9 nie podlega żadnemu z tych trzech mechanizmów.
Stan prawny na: 2026-10-13
Ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433) przewiduje dla produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych trzy odrębne mechanizmy. Pytanie, czy pojemnik z pokrywką jest takim produktem, sprowadza się więc do ustalenia, w którym z nich mieści się Twój wyrób, albo do stwierdzenia, że w żadnym.
Jakie trzy mechanizmy przewiduje ustawa?
Zgodnie z art. 3i, art. 3b–3c i art. 3k ustawy mechanizmy są następujące:
| Mechanizm | Podstawa | Zakres | Kto i jak |
|---|---|---|---|
| Zakaz wprowadzania do obrotu | art. 3i w zw. z zał. nr 7 | sztućce, talerze, słomki, mieszadełka, patyczki, wyroby z EPS, wyroby oxo-degradowalne | zakaz wprowadzania do obrotu |
| Opłata w punkcie sprzedaży | art. 3b i 3c w zw. z zał. nr 6 | wyłącznie kubki na napoje i pojemniki na żywność | pobierana od konsumenta |
| Opłata roczna producenta/importera | art. 3k w zw. z zał. nr 9 | pojemniki na żywność, opakowania i owijki, pojemniki na napoje, kubki, lekkie torby na zakupy, filtry tytoniowe | nie jest pobierana od konsumenta |
Załącznik nr 6 jest węższy, niż często się zakłada: obejmuje tylko kubki i pojemniki na żywność. Torby i filtry tytoniowe znajdują się w załączniku nr 9.
Jaka opłata dotyczy pojemnika na żywność w punkcie sprzedaży?
Stawki określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2679, § 1), wydane na podstawie delegacji z art. 3c ust. 2 ustawy. Obowiązują od 1 stycznia 2024 r.:
- 0,25 zł za sztukę – pojemnik na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia, na miejscu lub na wynos,
- 0,20 zł za sztukę – kubek na napoje (wraz z wieczkami i zakrętkami).
Stawka 0,25 zł dotyczy pojemnika przeznaczonego do bezpośredniego spożycia. Z tej stawki wyłączone są talerze, owijki i pojemniki na napoje, które należą do innego mechanizmu.
Przykład: pojemnik na gotowy obiad sprzedawany na wynos mieści się w stawce 0,25 zł/szt. Jeśli wyrób nie jest przeznaczony do bezpośredniego spożycia, ta stawka go nie obejmuje.
Co z opłatą producenta i importera?
Opłata roczna producenta lub importera z art. 3k ustawy nie jest pobierana od konsumenta. Dla sekcji I załącznika nr 9 wynosi 0,10 zł/kg (art. 3k ust. 1 ustawy). Obejmuje ona m.in. pojemniki na żywność oraz kubki na napoje z pokrywkami i wieczkami. Stawkę wskazuje rozporządzenie z 9 grudnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2686, § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a–e), obowiązuje ona od 1 stycznia 2024 r. Ustawowy strop dla tej sekcji to 0,20 zł/kg (art. 3l ust. 1 pkt 1).
Szczegóły rozliczania znajdziesz w artykule jak nie płacić opłaty produktowej w BDO.
Kiedy pojemnik z pokrywką nie jest produktem objętym tymi mechanizmami?
Z przepisów wynikają dwa punkty rozstrzygające:
- Wyrób, który nie mieści się w wykazie załącznika nr 7, 6 ani 9, nie podlega żadnemu z trzech mechanizmów. Zakres każdego z nich wyznaczają wprost te wykazy (art. 3i, art. 3b–3c i art. 3k ustawy).
- Pojęcie opakowania wyjaśnia art. 3 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619). Według art. 3 ust. 2 pkt 1 opakowaniem nie jest wyrób, którego wszystkie elementy są przeznaczone do wspólnego użycia, spożycia lub usunięcia, stanowiący integralną część produktu i niezbędny do przechowywania, utrzymywania lub zabezpieczania produktu w całym cyklu i okresie jego funkcjonowania.
Za opakowanie uważa się natomiast m.in. wyrób spełniający funkcje opakowania, który jest wytworzony i przeznaczony do wypełniania w punkcie sprzedaży (art. 3 ust. 2 pkt 2 lit. a) albo jest jednorazowego użytku – sprzedany, wypełniony, wytworzony lub przeznaczony do wypełniania w punkcie sprzedaży (pkt 2 lit. b). Opakowaniem jest też część składowa opakowania oraz złączony z opakowaniem element pomocniczy, spełniające funkcje opakowania (pkt 3).
Rozporządzenie z 7 grudnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2679) określa stawki opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będące opakowaniami, dlatego warto sprawdzić, czy pojemnik spełnia definicję opakowania z art. 3 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.
Jakie są wyjątki i przypadki graniczne?
- Pojemniki z EPS, a także sztućce, talerze, słomki, mieszadełka i patyczki objęte są zakazem z załącznika nr 7 (art. 3i), a nie opłatą.
- Obie stawki konsumenckie (0,20 zł i 0,25 zł) obowiązują od 1 stycznia 2024 r. bez zmian.
Co zrobić teraz?
1. Sprawdź, czy wyrób jest opakowaniem według art. 3 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami.
2. Zweryfikuj, czy mieści się w załączniku nr 7 (zakaz), nr 6 (opłata w punkcie sprzedaży) lub nr 9 (opłata producenta). Jeśli w żadnym, żaden z trzech mechanizmów go nie dotyczy.
3. Jeśli wyrób jest w załączniku nr 6, zastosuj stawkę z rozporządzenia z 7.12.2023 (0,25 zł/szt. za pojemnik na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia). Jeśli w sekcji I załącznika nr 9, opłata producenta wynosi 0,10 zł/kg według rozporządzenia z 9.12.2023.
4. Przed rozliczeniem sprawdź aktualne brzmienie przepisów.
Sprawdź też, jakie produkty jednorazowe trzeba wykazać w sprawozdaniu SUP. Jeśli porządkujesz obowiązki środowiskowe całej firmy, zajrzyj do artykułu o audycie środowiskowym.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433)
- Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619)
Najczęściej zadawane pytania
Czy stawka 0,20 zł za kubek obejmuje też wieczko?
Tak. Stawka 0,20 zł za sztukę dotyczy kubka na napoje wraz z wieczkami i zakrętkami (rozporządzenie z 7.12.2023, Dz.U. 2023 poz. 2679).
Czy opłata w punkcie sprzedaży wyklucza opłatę producenta za ten sam pojemnik na żywność?
Nie. To odrębne mechanizmy: opłatę 0,25 zł/szt. pobiera od konsumenta punkt sprzedaży (art. 3b–3c w zw. z zał. nr 6 ustawy z 11 maja 2001 r.), a opłatę roczną 0,10 zł/kg wnosi producent lub importer (art. 3k ust. 1 w zw. z sekcją I zał. nr 9, rozporządzenie z 9.12.2023, Dz.U. 2023 poz. 2686). Pojemniki na żywność są wymienione w obu załącznikach.
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
