Czy lekarz musi mieć BDO? Poznaj fakty

Czy lekarz musi mieć BDO? Poznaj fakty: tak, każdy lekarz prowadzący praktykę medyczną – nawet jednoosobową – ma obowiązek wpisu do rejestru BDO, ponieważ w trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych wytwarza odpady medyczne sklasyfikowane w grupie 18 01 Katalogu Odpadów. Obowiązek ten wynika z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1588 t.j.) i nie zależy od wielkości gabinetu, formy prawnej ani liczby pacjentów.

Aktualizacja merytoryczna: 22 maja 2026 r.

Czy lekarz musi mieć BDO? Poznaj fakty – kto dokładnie podlega wpisowi

Obowiązek rejestracji w BDO dotyczy każdego podmiotu wykonującego działalność leczniczą, który wytwarza odpady medyczne – niezależnie od formy prawnej czy skali działalności. Reguluje to art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1588 t.j.), który nakłada obowiązek wpisu na wszystkich wytwórców odpadów zobowiązanych do prowadzenia ich ewidencji.

W praktyce oznacza to, że obowiązkowi BDO podlegają:

• Lekarze prowadzący indywidualną praktykę lekarską (IPL) – także bez zatrudnionych pracowników
• Lekarze prowadzący indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską (ISPL)
• Lekarze działający w ramach grupowej praktyki lekarskiej (GPL)
• Stomatolodzy – każdy gabinet dentystyczny ze względu na charakter zabiegów
• Przychodnie, NZOZ-y, SP ZOZ-y, kliniki prywatne
• Lekarze świadczący usługi w ramach wizyt domowych, jeśli wytwarzają odpady niebezpieczne

Wątpliwość pojawia się często przy lekarzach pracujących wyłącznie na etacie w szpitalu lub przychodni. Jeśli lekarz nie prowadzi własnej praktyki, a jedynie świadczy pracę dla pracodawcy, obowiązek BDO spoczywa na pracodawcy, nie na lekarzu. Wystarczy jednak prowadzenie nawet drobnej działalności gospodarczej (np. konsultacje prywatne w wynajętym gabinecie), aby obowiązek powstał po stronie lekarza.

Co z lekarzami wykonującymi wyłącznie teleporady?

Lekarze udzielający wyłącznie świadczeń w formie telemedycyny – bez fizycznego kontaktu z pacjentem – co do zasady nie wytwarzają odpadów medycznych objętych grupą 18 01. Jednak nawet w takim modelu mogą powstać obowiązki BDO, jeśli lekarz wystawia recepty papierowe, zużywa tonery (kod 08 03 17* lub 08 03 18) albo wprowadza na rynek opakowania w ramach sprzedaży produktów. W praktyce większość gabinetów stacjonarnych prędzej czy później wytwarza odpady zaliczane do grupy niebezpiecznych.

Jakie odpady wytwarza gabinet lekarski i jak je klasyfikować?

Gabinet lekarski wytwarza odpady medyczne sklasyfikowane w grupie 18 01 Katalogu Odpadów, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10). Większość z nich to odpady niebezpieczne wymagające specjalnego postępowania – przekazania licencjonowanej firmie utylizującej, posiadającej własny wpis do BDO.

Poniższa tabela prezentuje najczęściej spotykane kody odpadów w praktyce lekarskiej oraz ich charakterystykę:

Prawidłowy dobór kodów to fundament rejestracji – błędy na tym etapie odpowiadają za 43% wniosków odrzucanych przez urzędy marszałkowskie. Lekarz internista, kardiolog czy pediatra wytwarza inny zestaw odpadów niż stomatolog czy chirurg plastyczny, więc kody muszą być dobrane indywidualnie do specjalizacji i rzeczywistego zakresu zabiegów.

Pułapka kodu 18 01 03* – odpady zakaźne

Kod 18 01 03* obejmuje wszystkie materiały, które miały kontakt z krwią lub płynami ustrojowymi pacjenta – nawet jeśli pacjent nie był nosicielem żadnej choroby zakaźnej. Pojemnik na zużyte igły (tzw. ostrza) zawsze podlega pod 18 01 03*, niezależnie od skali gabinetu. To najczęstszy odpad niebezpieczny w polskich praktykach lekarskich i jednocześnie najczęstszy powód, dla którego lekarze nie mogą uniknąć obowiązku BDO.

Czy lekarz musi mieć BDO? Poznaj fakty o zwolnieniach i wyjątkach

W przepisach o odpadach istnieją zwolnienia z prowadzenia ewidencji, ale praktycznie żaden gabinet lekarski się pod nie nie kwalifikuje. Zwolnienia określa Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 5 listopada 2024 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów.

Rozporządzenie przewiduje progi ilościowe dla odpadów innych niż niebezpieczne. Problem w tym, że gabinety lekarskie niemal zawsze wytwarzają odpady niebezpieczne (18 01 03*, 18 01 06*, 18 01 08*, 18 01 10*), a dla tej kategorii zwolnień nie ma w ogóle. Wytwórca nawet jednego grama odpadu niebezpiecznego rocznie podlega obowiązkowi ewidencji i wpisu do BDO.

Drugim mitem są tzw. „małe ilości”. Lekarz, który wykonuje jedno szczepienie miesięcznie, wciąż wytwarza odpad o kodzie 18 01 03* i podlega rejestracji. Nie istnieje próg minimalny dla odpadów medycznych niebezpiecznych – jest to konsekwencja Dyrektywy Rady 91/689/EWG w sprawie odpadów niebezpiecznych, transponowanej do polskiego porządku prawnego.

Kiedy lekarz NIE potrzebuje wpisu BDO?

Realne sytuacje, w których lekarz może nie podlegać obowiązkowi BDO:

• Wykonuje wyłącznie pracę etatową w szpitalu lub przychodni (obowiązek po stronie pracodawcy)
• Prowadzi działalność wyłącznie edukacyjną, naukową lub administracyjną (np. ekspertyzy, opiniowanie) bez wytwarzania odpadów medycznych
• Świadczy wyłącznie usługi w ramach telemedycyny bez wystawiania recept papierowych i bez gabinetu fizycznego

W każdym innym przypadku należy zakładać, że obowiązek powstał i sprawdzić to z ekspertem. Więcej o klasyfikacji obowiązków znajdziesz w naszym artykule Rejestracja BDO – kto musi się zarejestrować.

Jak wygląda procedura rejestracji lekarza w BDO?

Rejestracja lekarza w BDO odbywa się elektronicznie przez portal bdo.mos.gov.pl, jest bezpłatna i trwa ustawowo do 30 dni, w praktyce 7–14 dni przy prawidłowo wypełnionym wniosku. Wniosek składa się do Marszałka Województwa właściwego dla siedziby praktyki lekarskiej (adres podany w CEIDG lub KRS).

Krok po kroku procedura wygląda następująco:

1. Profil Zaufany lub e-dowód – konieczny do logowania w portalu BDO. Można założyć przez bankowość internetową w 5 minut.
2. Logowanie do bdo.mos.gov.pl i przejście do modułu „Wniosek rejestrowy”.
3. Moduł 1 – dane podmiotu: NIP, REGON, numer wpisu do rejestru praktyk lekarskich, kody PKD (najczęściej 86.21.Z, 86.22.Z, 86.23.Z), dane adresowe, dane osoby reprezentującej.
4. Moduł 2 – działy rejestru: lekarz wybiera Dział XII („Wytwórca odpadów”) i dodaje kody odpadów z Katalogu (np. 18 01 01, 18 01 03*, 18 01 04, 18 01 09).
5. Podpis elektroniczny i wysłanie wniosku do Marszałka Województwa.
6. Otrzymanie numeru rejestrowego BDO (format: 9 cyfr + 2 znaki, np. 000123456WL) – umieszcza się go na fakturach dokumentujących sprzedaż usług.

Najczęstsze błędy popełniane przy samodzielnej rejestracji to: pominięcie wpisu w Dziale VII (jeśli lekarz wprowadza opakowania), wybór nieprawidłowego PKD, błędne kody odpadów (np. 18 01 04 zamiast 18 01 03* dla materiałów po iniekcji), brak danych z rejestru praktyk lekarskich prowadzonego przez OIL.

Jakie obowiązki ma lekarz po uzyskaniu wpisu do BDO?

Po rejestracji lekarz ma trzy stałe obowiązki: prowadzenie ewidencji odpadów (KEO), wystawianie elektronicznych Kart Przekazania Odpadu (KPO) oraz składanie rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach do 15 marca za rok poprzedni. Wszystko odbywa się elektronicznie w systemie BDO – od 1 stycznia 2021 r. nie funkcjonują już papierowe KPO.

Karta Ewidencji Odpadów (KEO)

Lekarz zakłada osobną KEO dla każdego rodzaju (kodu) wytwarzanego odpadu. Wpisuje do niej masę wytworzonych odpadów w danym miesiącu lub kwartale. Ewidencja musi być prowadzona na bieżąco – nieprawdziwe jest popularne przekonanie, że KEO wypełnia się raz do roku.

Karta Przekazania Odpadu (KPO)

Każde przekazanie odpadów firmie odbierającej (np. transportowej, utylizacyjnej) wymaga wystawienia KPO przed rozpoczęciem transportu. KPO podpisuje wytwórca (lekarz), transportujący i odbiorca w systemie BDO. Brak KPO przy przewozie odpadów to wykroczenie z art. 175 ustawy o odpadach, a w przypadku odpadów niebezpiecznych może oznaczać nawet odpowiedzialność karną z art. 183 Kodeksu karnego (do 2 lat pozbawienia wolności).

Roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach

Termin: do 15 marca każdego roku za rok poprzedni. Sprawozdanie zawiera zestawienie wszystkich wytworzonych w roku rodzajów i ilości odpadów (w tonach), wraz z informacją o tym, komu zostały przekazane. Brak sprawozdania to administracyjna kara pieniężna od 100 zł do 10 000 zł, a w przypadku rażącego naruszenia – nawet wyższa.

Sprawozdanie roczne to obszar, w którym popełnia się najwięcej błędów rachunkowych i klasyfikacyjnych. Jeśli nie chcesz ryzykować, warto skorzystać z profesjonalnej pomocy przy rocznym sprawozdaniu BDO.

Ile wynoszą kary za brak rejestracji lekarza w BDO?

Administracyjna kara pieniężna za brak wpisu do rejestru BDO wynosi od 5 000 zł do 1 000 000 zł – stanowi to art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1588 t.j.). Karę nakłada Marszałek Województwa lub Główny Inspektor Ochrony Środowiska, a kontrole prowadzi Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska (WIOŚ).

Wysokość kary zależy od skali naruszenia, wielkości podmiotu i długości okresu działania bez wpisu. Poniższa tabela pokazuje typowe wymiary kar w 2024–2026 r. dla podmiotów medycznych:

W praktyce kary w skali małego gabinetu lekarskiego nie sięgają górnej granicy ustawowej. Z analizy decyzji WIOŚ z 2023 r. wynika, że dla indywidualnych praktyk lekarskich kary wynoszą najczęściej 5 000–15 000 zł za pierwsze naruszenie. Jednak każda kontrola, która wykaże wieloletnie zaniedbanie, kumuluje konsekwencje – każdy rok działalności bez BDO to osobne naruszenie.

Dobrowolna rejestracja jako okoliczność łagodząca

Art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach przewiduje wyraźnie, że dobrowolne dopełnienie obowiązku rejestracji przed wszczęciem kontroli stanowi okoliczność łagodzącą przy wymiarze kary. W praktyce oznacza to, że lekarz, który sam zauważył brak wpisu i go uzupełnił, może liczyć na obniżenie kary do minimum ustawowego lub – przy braku świadomych zaniechań – nawet odstąpienie od jej nałożenia. To bardzo silny argument za szybkim uregulowaniem sytuacji.

Jak WIOŚ kontroluje lekarzy i co sprawdza?

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska sprawdza w gabinecie lekarskim trzy elementy: czy istnieje wpis do BDO, czy prowadzona jest ewidencja odpadów oraz czy są wystawiane KPO przy przekazaniach. W 2023 r. WIOŚ przeprowadził ponad 12 000 kontroli w skali kraju, a placówki medyczne były na liście priorytetowej ze względu na charakter wytwarzanych odpadów niebezpiecznych.

Standardowa kontrola WIOŚ w gabinecie obejmuje:

• Weryfikację numeru BDO (czy jest aktualny, czy obejmuje wszystkie faktycznie wytwarzane kody)
• Przegląd KEO za ostatnie 5 lat (okres przedawnienia obowiązków ewidencyjnych)
• Porównanie KPO z fakturami od firmy odbierającej odpady
• Sprawdzenie umów z firmami transportującymi i utylizującymi (ich własny wpis BDO)
• Kontrolę sprawozdań rocznych za ostatnie 3 lata

Coraz częściej kontrole odbywają się zdalnie – urząd ma dostęp do systemu BDO i widzi wszystkie KPO, KEO i sprawozdania bez konieczności wizyty w gabinecie. Więcej o tej zmianie przeczytasz w analizie Urząd nie musi już jechać na kontrolę — wiele danych widzi z biurka.

Czy lekarz musi mieć BDO, jeśli zbiera tylko przeterminowane leki?

Lekarz, który prowadzi własną praktykę i wytwarza przeterminowane leki w ramach działalności (np. próbki, leki z apteczki gabinetu), podlega obowiązkowi BDO i musi prowadzić ewidencję pod kodem 18 01 09. Wyjątek dotyczy wyłącznie odbioru leków od pacjentów (tzw. nieprofesjonalne zbieranie odpadów) – w takim modelu zbieranie nie wymaga ewidencji.

Trzeba jednak pamiętać, że gabinet lekarski praktycznie nigdy nie wytwarza wyłącznie leków przeterminowanych. Pojawiają się też zużyte igły (18 01 03*), opatrunki (18 01 04), narzędzia jednorazowe (18 01 01) i inne. Wystarczy jeden rodzaj odpadu medycznego, by powstał obowiązek wpisu do BDO.

Stomatolog a BDO – dlaczego dentyści są na celowniku?

Gabinety stomatologiczne wytwarzają specyficzny odpad niebezpieczny – amalgamat dentystyczny (kod 18 01 10*), zawierający rtęć, dla którego obowiązują dodatkowe wymagania. Rozporządzenie UE 2017/852 w sprawie rtęci nałożyło na stomatologów obowiązek stosowania separatorów amalgamatu o skuteczności co najmniej 95%.

Dla stomatologa rejestracja BDO to nie tylko wymóg formalny – to także obowiązek wdrożenia procedur:

• Posiadanie separatora amalgamatu z certyfikatem ISO 11143
• Dokumentacja przekazania odpadów amalgamatowych do firmy wyspecjalizowanej (z odzyskiem rtęci)
• Wykazywanie zużycia kapsułek amalgamatu w ewidencji
• Roczne sprawozdanie obejmujące także odpady amalgamatu

Każdy stomatolog – także prowadzący jednoosobową praktykę – ma więc obowiązek wpisu i prowadzenia rozszerzonej dokumentacji. Pomijam tu sytuację gabinetów ortodontycznych, które oprócz amalgamatu mogą wytwarzać też odpady tworzyw sztucznych (aparaty, retainery) z grupy 18 01 04.

Czy lekarz musi mieć BDO? Poznaj fakty o kosztach prowadzenia ewidencji

Sama rejestracja w BDO jest bezpłatna, ale prowadzenie ewidencji, sprawozdań i przekazań odpadów generuje koszty od 0 zł do kilkuset zł miesięcznie, w zależności od tego, czy lekarz robi to samodzielnie, czy korzysta z obsługi eksperckiej. Najwięcej kosztuje stała współpraca z firmą utylizującą odpady medyczne – kwoty zaczynają się od ok. 100 zł miesięcznie za odbi

O autorze

Redakcja Rozliczenia BDO

Zespół ekspertów ds. BDO i ochrony środowiska

Specjaliści BDO, KOBiZE i ISO 14001 z wieloletnim doświadczeniem. Tworzymy praktyczne poradniki o obowiązkach środowiskowych polskich przedsiębiorców — rejestracja, ewidencja odpadów, sprawozdania roczne.

BDO · KOBiZE · ISO 14001Weryfikacja merytorycznaWeryfikacja: sierpień 2026