Wytwarzanie odpadów w instalacji — jakie obowiązki BDO powstają
Prowadzenie instalacji, z której powstają odpady, może rodzić szereg obowiązków wynikających z ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1328). Jeżeli wytwórca nie korzysta ze zwolnienia z ewidencji (art. 66 ust. 4), wytwarzanie odpadów w instalacji wiąże się z obowiązkiem rejestracji w BDO, prowadzenia elektronicznej ewidencji, składania rocznego sprawozdania oraz — przy przekroczeniu określonych progów — uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów lub pozwolenia zintegrowanego. Za ich naruszenie grożą sankcje z ustawy o odpadach — od grzywien po administracyjne kary pieniężne (art. 194). Posiadacz odpadów z pozwoleniem zintegrowanym albo pozwoleniem na wytwarzanie odpadów jest wpisywany do rejestru BDO z urzędu (art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach), o ile nie uzyskał już wpisu na wniosek; pozostali wytwórcy obowiązani do ewidencji składają wniosek sami (art. 50 ustawy o odpadach).
Autor: Piotr Chudeusz, ekspert ds. BDO | Aktualizacja:
Co oznacza „wytwarzanie odpadów w instalacji” w świetle prawa?
Progi pozwolenia na wytwarzanie odpadów dotyczą odpadów powstających w związku z eksploatacją instalacji (art. 180 pkt 3 Prawa ochrony środowiska), dlatego warto zweryfikować w definicji instalacji z art. 3 Prawa ochrony środowiska, czy dany zakład jest instalacją, zanim uznasz, że progi z art. 180a go dotyczą. Wytwarzanie odpadów w instalacji oznacza każdą sytuację, w której eksploatacja instalacji powoduje powstawanie odpadu; od rodzaju i ilości odpadów zależy dopiero to, czy wytwórca prowadzi ewidencję i w jakiej formie (art. 66 ust. 4 i art. 71 ustawy o odpadach).
Definicja wytwórcy odpadów zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach wskazuje, że wytwórcą jest każdy, czyja działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów, a także każdy, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę ich charakteru lub składu. Oznacza to, że wytwarzanie odpadów w instalacji nie musi wynikać wyłącznie z produkcji przemysłowej — obejmuje również warsztaty, zakłady usługowe czy instalacje przetwórcze.
Kluczowe jest rozróżnienie między instalacją a działalnością poza instalacją, ponieważ pozwolenie na wytwarzanie odpadów zależy od rocznej masy odpadów wytwarzanych w instalacji (art. 180a Prawa ochrony środowiska). Małe warsztaty mieszczące się poniżej progów z art. 180a ustawy Prawo ochrony środowiska mogą prowadzić działalność bez odrębnego pozwolenia, ale co do zasady nadal prowadzą ewidencję odpadów (w uproszczonej formie, jeśli mieszczą się w progach z art. 71 ustawy o odpadach).
Kto musi uzyskać wpis do BDO jako wytwórca odpadów z instalacji?
Obowiązek wpisu do rejestru BDO dotyczy wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji odpadów, czyli takich, którzy nie korzystają ze zwolnienia z art. 66 ust. 4. Podstawą prawną jest art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach. Inaczej jest przy instalacjach z pozwoleniem: posiadacza odpadów, który uzyskał pozwolenie zintegrowane albo pozwolenie na wytwarzanie odpadów, marszałek województwa wpisuje do rejestru z urzędu (art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach) — taki podmiot nie składa odrębnego wniosku, o ile nie uzyskał już wpisu na wniosek. Dla wytwórców odpadów wpis do BDO jest bezpłatny — opłatę rejestrową i roczną płacą tylko kategorie z art. 57 ust. 1 ustawy o odpadach (np. wprowadzający produkty w opakowaniach).
Wpisu nie potrzebują wytwórcy zwolnieni z obowiązku prowadzenia ewidencji — np. wytwarzający wyłącznie odpady komunalne albo wyłącznie odpady wymienione w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), w ilościach mieszczących się w limitach podanych tam osobno dla każdego kodu. Rozporządzenie obowiązuje od 1 stycznia 2025 r. i nie obejmuje żadnych odpadów niebezpiecznych — te podlegają ewidencji niezależnie od ilości, chyba że podmiot jest zwolniony na innej podstawie ustawowej. Prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu podlega administracyjnej karze pieniężnej od 1 000 do 1 000 000 zł (art. 194 ust. 1 pkt 5 w zw. z ust. 3 ustawy o odpadach), nakładanej decyzją wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska; niezłożenie wniosku o wpis w terminie jest ponadto wykroczeniem zagrożonym karą aresztu albo grzywny (art. 179).
Wniosek o wpis do BDO trzeba złożyć przed rozpoczęciem działalności powodującej wytwarzanie odpadów, a jeśli działalność jest już prowadzona bez wpisu — niezwłocznie (art. 50 ust. 2). Wniosek składa się elektronicznie, przez indywidualne konto w systemie BDO na portalu rejestr BDO; wyjątkiem są przedsiębiorcy zagraniczni bez oddziału w Polsce, którzy składają wniosek pisemny do Marszałka Województwa Mazowieckiego (art. 53 ust. 2a–3). Jeśli potrzebujesz wsparcia w tym procesie, skorzystaj z usługi rejestracji w BDO, którą oferujemy przedsiębiorcom na każdym etapie działalności.
Jakie obowiązki ewidencyjne wynikają z wytwarzania odpadów w instalacji?
Wytwórca odpadów prowadzący instalację, który nie korzysta ze zwolnienia z art. 66 ust. 4, prowadzi na bieżąco ilościową i jakościową ewidencję odpadów zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach. Ewidencja prowadzona jest wyłącznie elektronicznie w systemie BDO — papierowe karty ewidencji odpadów (KEO) i karty przekazania odpadów (KPO) nie są dopuszczalne, poza awarią systemu BDO: wtedy dokumenty sporządza się w formie papierowej lub elektronicznej poza BDO przez czas trwania awarii (art. 67 ust. 7), a dane z kart ewidencji wprowadza się do BDO niezwłocznie po jej ustaniu, nie później niż w ciągu 30 dni (art. 67 ust. 10). Przekazanie odpadów kolejnemu posiadaczowi wymaga karty przekazania odpadów (KPO), którą przed rozpoczęciem transportu sporządza przekazujący w systemie BDO, a przejmujący potwierdza w BDO przyjęcie odpadów (art. 69 ustawy o odpadach). KPO nie trzeba sporządzać, jeżeli jeden z posiadaczy odpadów nie jest obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów (art. 69 ust. 4).
Dokumenty ewidencji odpadów zawierają m.in. kod i rodzaj odpadów, ich masę oraz adres miejsca przeznaczenia, a karta ewidencji odpadów (KEO) także masę odpadów wytworzonych lub przekazanych (art. 67 ust. 3 i 3b ustawy o odpadach); sposób gospodarowania wpisuje tylko posiadacz, który przetwarza odpady. Wytwórca, który nie korzysta ze zwolnienia ani z uproszczenia z art. 71, spełnia obowiązek ewidencyjny przez wypełnianie KEO i KPO; kartę ewidencji odpadów (KEO) prowadzi się odrębnie dla każdego rodzaju (kodu) odpadu (art. 70 ust. 1 ustawy o odpadach). Ewidencję prowadzi się na bieżąco (art. 66 ust. 1), więc w praktyce najbezpieczniej uzupełniać kartę zaraz po wytworzeniu lub przekazaniu odpadu. Samą kartę opisujemy w artykule co to jest KEO.
Z obowiązku ewidencji zwolnieni są m.in. wytwórcy wyłącznie odpadów komunalnych oraz wytwórcy odpadów innych niż niebezpieczne w rodzajach i ilościach z rozporządzenia z 5 listopada 2024 r. — kogo to dotyczy, wyjaśniamy w artykule kto jest zwolniony z ewidencji odpadów. Wytwórcy odpadów niebezpiecznych w ilości do 100 kg rocznie albo odpadów innych niż niebezpieczne i niekomunalnych w ilości do 5 ton rocznie prowadzą ewidencję uproszczoną — wyłącznie na kartach przekazania odpadów (KPO), bez KEO (art. 71 ustawy o odpadach); to nie zwalnia z ewidencji ani ze składania rocznego sprawozdania. Pozostałe wytwarzanie odpadów w instalacji — szczególnie w procesach produkcyjnych — podlega ewidencji w pełnej formie (KPO i KEO).
Terminy i obowiązki sprawozdawcze
Wytwórca obowiązany do prowadzenia ewidencji składa roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami (art. 75 ust. 1 ustawy o odpadach). Termin — do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy — i wyłączny kanał, czyli indywidualne konto w BDO, określa art. 76 ust. 1–2; sprawozdania nie można złożyć na papierze ani e-mailem. Jeżeli 15 marca wypada w sobotę lub w dzień ustawowo wolny od pracy, termin przesuwa się na najbliższy następny dzień roboczy (art. 76 ust. 5). Więcej o tym procesie znajdziesz w naszym poradniku dotyczącym sprawozdania BDO.
| Obowiązek | Podstawa prawna | Termin lub próg | Sankcja za naruszenie |
|---|---|---|---|
| Wpis do rejestru BDO (wytwórca obowiązany do ewidencji) | art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach | wniosek przed rozpoczęciem działalności | działalność bez wpisu: kara administracyjna z art. 194 ust. 1 pkt 5 (decyzja WIOŚ) |
| Wniosek o wpis lub o zmianę wpisu | art. 50 ust. 2 (wpis) i art. 59 ust. 1 (zmiana wpisu) ustawy o odpadach | wpis: przed rozpoczęciem działalności; zmiana wpisu: 30 dni od dnia zmiany | areszt albo grzywna (art. 179, wykroczenie) |
| Ewidencja odpadów (KPO, KEO) w BDO | art. 66 i 67 ustawy o odpadach | na bieżąco, elektronicznie | brak ewidencji albo ewidencja nieterminowa lub niezgodna ze stanem rzeczywistym: kara administracyjna (art. 194 ust. 1 pkt 5b w zw. z ust. 3, decyzja WIOŚ); brak potwierdzenia z BDO w transporcie, nieprzechowywanie dokumentów: grzywna (art. 180) |
| Roczne sprawozdanie o odpadach | art. 76 ustawy o odpadach | do 15 marca, za rok poprzedni | grzywna (art. 180a ustawy o odpadach) |
| Pozwolenie na wytwarzanie odpadów | art. 180a Prawa ochrony środowiska | powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych lub 5 000 Mg innych rocznie | — |
Kiedy instalacja wymaga pozwolenia na wytwarzanie odpadów lub pozwolenia zintegrowanego?
Nie każda instalacja wymaga odrębnego pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Obowiązek jego uzyskania — na podstawie art. 180a ustawy Prawo ochrony środowiska — powstaje, gdy instalacja wytwarza rocznie powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych lub powyżej 5 000 Mg odpadów innych niż niebezpieczne. Pozwolenie wydaje w drodze decyzji organ ochrony środowiska.
Pozwolenie zintegrowane obejmuje także wytwarzanie odpadów w instalacji, więc instalacja, która je ma, nie potrzebuje odrębnego pozwolenia na wytwarzanie odpadów. To, które instalacje wymagają pozwolenia zintegrowanego, wynika z odrębnych przepisów Prawa ochrony środowiska, których tu nie omawiamy.
Instalacje niewymagające pozwolenia — jakie obowiązki pozostają?
Instalacje, które nie przekraczają ww. progów, nie muszą uzyskiwać pozwolenia na wytwarzanie odpadów, jednak obowiązki BDO nadal je dotyczą, o ile wytwórca nie korzysta ze zwolnienia z ewidencji. Chodzi o rejestrację w systemie BDO, prowadzenie ewidencji odpadów, wystawianie KPO oraz terminowe składanie sprawozdań rocznych. Sankcje za naruszenie tych obowiązków zestawiamy w sekcji o karach poniżej.

Jakie kary grożą za naruszenie obowiązków BDO przy wytwarzaniu odpadów w instalacji?
Ustawa o odpadach przewiduje rozbudowany system sankcji za naruszenia obowiązków związanych z wytwarzaniem odpadów. Art. 194 ustawy o odpadach stanowi podstawę administracyjnych kar pieniężnych nakładanych decyzją wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska — m.in. za prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu do BDO (ust. 1 pkt 5). Karze w tej samej wysokości — od 1000 zł do 1 000 000 zł (art. 194 ust. 3) — podlega nieprowadzenie ewidencji odpadów albo prowadzenie jej nieterminowo lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym (art. 194 ust. 1 pkt 5b). Kary nie stosuje się, gdy za to naruszenie może być ustalona opłata podwyższona z art. 293 Prawa ochrony środowiska (art. 194 ust. 2). Grzywna z art. 180 dotyczy tylko trzech uchybień: braku potwierdzenia wygenerowanego z BDO w trakcie transportu odpadów, nieprzechowywania, nieudostępniania lub nieprzedkładania dokumentów ewidencji oraz niewprowadzenia do BDO albo niewprowadzenia w terminie danych z dokumentów sporządzonych podczas awarii systemu. Grzywną zagrożone jest też niezłożenie sprawozdania (art. 180a ustawy o odpadach). Żaden z tych dwóch przepisów nie podaje kwoty, stosuje się więc ogólny zakres grzywny z art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń — od 20 do 5000 zł.
Niezależnie od kary administracyjnej, niezłożenie w terminie wniosku o wpis, zmianę wpisu lub wykreślenie z rejestru BDO jest wykroczeniem zagrożonym karą aresztu albo grzywny (art. 179 ustawy o odpadach) — także wtedy, gdy marszałek województwa dokona odpowiedniej czynności z urzędu.
Jak skutecznie zarządzać obowiązkami BDO przy wytwarzaniu odpadów w instalacji?
Terminowe i kompletne wypełnianie obowiązków BDO przy instalacji wymaga przede wszystkim aktualnego wpisu do rejestru, systematycznej ewidencji oraz znajomości właściwych kodów odpadów. Odpady klasyfikuje się według katalogu odpadów określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o odpadach (art. 66 ust. 1). Od poprawnej klasyfikacji zależy rzetelność całej ewidencji, dlatego warto sprawdzić kod każdego rodzaju odpadu w katalogu odpadów, zanim wystawisz pierwszą kartę KPO lub KEO.
Warto prowadzić wewnętrzny harmonogram obowiązków: rejestracja w BDO przed rozpoczęciem działalności, bieżące wpisy w KEO i KPO po każdym przekazaniu odpadów, a następnie złożenie sprawozdania do 15 marca każdego roku. Zmianę danych wpisanych do rejestru, np. adresu miejsca prowadzenia działalności albo zakresu działalności, zgłasza się wnioskiem o zmianę wpisu w ciągu 30 dni od dnia zmiany (art. 59 ust. 1 ustawy o odpadach).
Instalacje o bardziej złożonym profilu odpadowym — np. zakłady przemysłowe generujące kilkadziesiąt kodów odpadów rocznie — mogą skorzystać z profesjonalnej obsługi BDO dla firm. Specjalista na bieżąco prowadzi ewidencję, pilnuje terminów sprawozdawczych i weryfikuje poprawność klasyfikacji odpadów, co ogranicza ryzyko kar.
FAQ — najczęstsze pytania o odpady z instalacji i obowiązki BDO
Czy każda instalacja wytwarzająca odpady musi być zarejestrowana w BDO?
Tak, jeśli jako wytwórca odpadów jesteś obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów — wtedy wpis do rejestru BDO jest wymagany na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r., a wniosek składa się przed rozpoczęciem działalności (art. 50 ust. 2). Posiadacz odpadów, który uzyskał pozwolenie zintegrowane albo pozwolenie na wytwarzanie odpadów, jest wpisywany do rejestru z urzędu przez marszałka województwa (art. 51 ust. 1) i nie składa odrębnego wniosku, o ile nie uzyskał już wpisu na wniosek. Wpisu nie potrzebują wytwórcy zwolnieni z obowiązku prowadzenia ewidencji, np. wytwarzający wyłącznie odpady komunalne.
Do kiedy należy złożyć sprawozdanie o wytwarzanych odpadach z instalacji?
Roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami składa się do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy, wyłącznie przez indywidualne konto w BDO (art. 76 ust. 1–2 ustawy o odpadach). Jeżeli 15 marca wypada w sobotę lub w dzień ustawowo wolny od pracy, termin przesuwa się na najbliższy następny dzień roboczy. Niezłożenie sprawozdania jest wykroczeniem zagrożonym grzywną (art. 180a); przepis nie podaje kwoty, więc stosuje się ogólny zakres z art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń — od 20 do 5000 zł.
Czym różni się pozwolenie na wytwarzanie odpadów od pozwolenia zintegrowanego?
Pozwolenie na wytwarzanie odpadów wymagane jest dla instalacji wytwarzającej powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych rocznie lub powyżej 5 000 Mg odpadów innych niż niebezpieczne rocznie (art. 180a Prawa ochrony środowiska). Pozwolenie zintegrowane obejmuje m.in. wytwarzanie odpadów, więc instalacja, która je ma, nie potrzebuje odrębnego pozwolenia na wytwarzanie odpadów; to, które instalacje wymagają pozwolenia zintegrowanego, wynika z odrębnych przepisów Prawa ochrony środowiska.
Podsumowanie — obowiązki BDO dla instalacji krok po kroku
Obowiązki BDO wytwórcy odpadów z instalacji obejmują trzy podstawowe działania: złożenie wniosku o wpis do BDO przed rozpoczęciem działalności, bieżące prowadzenie elektronicznej ewidencji (KEO i KPO) oraz złożenie rocznego sprawozdania do 15 marca. Instalacje, które przekraczają progi z art. 180a Prawa ochrony środowiska, potrzebują ponadto pozwolenia — i wtedy posiadacz odpadów jest wpisywany do BDO z urzędu (art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach), o ile nie uzyskał już wpisu na wniosek.
Zaniedbanie tych obowiązków naraża przedsiębiorcę na administracyjną karę pieniężną z art. 194 ustawy o odpadach (działalność bez wpisu, brak ewidencji albo ewidencja nieterminowa lub niezgodna ze stanem rzeczywistym) oraz na sankcje za wykroczenia; podstawy i kwoty podajemy w sekcji o karach. Na koniec warto sprawdzić w swoim koncie w rejestrze BDO, czy dane firmy i zakres działalności są aktualne, bo od nich zależy, jakie karty i sprawozdania obowiązują Twoją instalację.
Jeśli prowadzisz instalację i chcesz mieć pewność, że wszystkie obowiązki BDO są spełnione — prawidłowo, terminowo i bez ryzyka — skontaktuj się z nami. Oferujemy kompleksową obsługę BDO dla firm prowadzących instalacje różnego rodzaju: od drobnych zakładów usługowych po duże przedsiębiorstwa produkcyjne. Skontaktuj się z ekspertem BDO i dowiedz się, jakie konkretne obowiązki dotyczą Twojej instalacji.
Kompleksowa obsługa BDO dla firm
Zamów obsługę →
Zobacz też: Od jakiego progu powstaje obowiązek zapłaty opłaty?


