Kto jest zwolniony z ewidencji odpadów w BDO?

Nie każdy przedsiębiorca wpisany do rejestru BDO musi prowadzić pełną ewidencję odpadów — ustawa o odpadach i przepisy wykonawcze przewidują szereg zwolnień. Zwolnienie z ewidencji to jednak zupełnie inne pojęcie niż zwolnienie z samej rejestracji w BDO i pomylenie tych dwóch kategorii jest jednym z najczęstszych błędów, jakie popełniają firmy. Kluczowe znaczenie mają tu masa wytwarzanych odpadów, ich rodzaj (niebezpieczne lub inne niż niebezpieczne) oraz konkretne kody odpadów wskazane w przepisach. Poniżej znajdziesz precyzyjne odpowiedzi oparte na aktualnym stanie prawnym.

Czym różni się zwolnienie z ewidencji od zwolnienia z rejestracji w BDO?

To fundamentalna różnica, którą musi rozumieć każdy przedsiębiorca. Rejestracja w BDO to obowiązek uzyskania numeru rejestrowego i figurowania w Rejestrze podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami — ewidencja odpadów to natomiast bieżące dokumentowanie przepływu odpadów przez Karty Ewidencji Odpadów (KEO) i Karty Przekazania Odpadów (KPO).

Można być zarejestrowanym w BDO i jednocześnie być zwolnionym z obowiązku prowadzenia ewidencji — i odwrotnie: podmiot niezarejestrowany nie prowadzi ewidencji, ale nie dlatego, że korzysta ze zwolnienia, lecz dlatego, że działał niezgodnie z prawem. Zwolnienia z ewidencji wynikają z art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2022 poz. 699) i są doprecyzowane w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów.

Jeśli masz wątpliwości, czy twoja firma powinna być zarejestrowana w rejestrze BDO, warto zacząć od weryfikacji obowiązku — szczegółowy opis procedury znajdziesz na stronie poświęconej rejestracji w BDO.

Kto jest zwolniony z ewidencji odpadów BDO na podstawie masy wytwarzanych odpadów?

Podstawowym kryterium zwolnienia z ewidencji są limity ilościowe określone w rozporządzeniu Ministra Klimatu z 2019 r. Przepisy różnicują progi w zależności od tego, czy odpady mają właściwości niebezpieczne, czy należą do odpadów „innych niż niebezpieczne”.

Dla odpadów innych niż niebezpieczne zwolnienie z ewidencji przysługuje wytwórcom, którzy wytwarzają łącznie nie więcej niż 100 kg rocznie odpadów objętych danym kodem, o ile kod ten figuruje w załączniku do rozporządzenia. Przykładem są drobne wytwórcze odpady biurowe lub opakowaniowe małych firm usługowych. Dla wielu przedsiębiorców ta granica jest wystarczająca — drobny zakład rzemieślniczy wytwarzający rocznie kilkadziesiąt kilogramów tektury czy folii może być całkowicie zwolniony z ewidencji tych frakcji.

Dla odpadów niebezpiecznych progi są drastycznie niższe i wynoszą najczęściej do 100 kg rocznie — ale wyłącznie dla ściśle określonych kodów odpadów wymienionych w rozporządzeniu. Przekroczenie któregokolwiek z limitów powoduje powstanie pełnego obowiązku ewidencyjnego w systemie BDO, niezależnie od tego, o ile kilogramów limit został przekroczony. Warto pamiętać, że masa jest liczona per kod odpadów, a nie łącznie dla wszystkich odpadów wytwarzanych przez firmę.

Jakie konkretne kody i rodzaje odpadów objęte są zwolnieniem z ewidencji?

Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 23 grudnia 2019 r. zawiera szczegółowy wykaz kodów odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji — przy zachowaniu limitów ilościowych. Wśród najczęściej spotykanych w praktyce małych i średnich firm znalazły się m.in. następujące kategorie.

Odpady opakowaniowe i biurowe — papier i tektura (kod 15 01 01), opakowania z tworzyw sztucznych (15 01 02), opakowania ze szkła (15 01 07) — są objęte zwolnieniem do 100 kg rocznie każda z frakcji. To dobra wiadomość dla małych sklepów, biur czy firm usługowych, które wytwarzają niewielkie ilości tych materiałów.

Odpady z branży gastronomicznej i spożywczej — odpady kuchenne ulegające biodegradacji (20 01 08) do 100 kg rocznie — dotyczą np. małych kawiarni lub sezonowych punktów gastronomicznych. Z kolei odpady budowlane z remontów obiektów mieszkalnych (kod 17 01 01, 17 01 02) są zwolnione z ewidencji do określonych limitów wagowych. Warto podkreślić, że zwolnienie z ewidencji nie zwalnia z obowiązku przekazania odpadów uprawnionemu odbiorcy — każde przekazanie musi być zgodne z przepisami, nawet jeśli nie wystawiamy KEO ani KPO.

Szczególny przypadek stanowią odpady medyczne i weterynaryjne — apteki zbierające przeterminowane leki od pacjentów (nieprofesjonalne zbieranie) są zwolnione z ewidencji tej czynności, jednak jako wytwórcy własnych odpadów medycznych (np. kod 18 01 09 — leki przeterminowane własne apteki) muszą prowadzić pełną ewidencję, bez względu na masę wytwarzanych odpadów.

Kiedy zwolnienie z ewidencji odpadów BDO nie obowiązuje mimo niskiej masy?

Przepisy przewidują sytuacje, w których nawet minimalna ilość odpadów nie uprawnia do skorzystania ze zwolnienia. Dotyczy to przede wszystkim odpadów, których kody nie zostały ujęte w wykazie rozporządzenia — jeżeli danego kodu nie ma na liście, ewidencja jest obowiązkowa od pierwszego kilograma.

Bezwzględny obowiązek ewidencji — niezależnie od masy — dotyczy każdego podmiotu, który prowadzi działalność w zakresie zbierania, transportu lub przetwarzania odpadów. Jeśli firma posiada zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, prowadzi instalację lub jest operatorem składowiska, nie może skorzystać ze zwolnienia z ewidencji, nawet jeśli obsługuje bardzo małe ilości odpadów.

Podobnie ewidencja jest obowiązkowa zawsze, gdy wytwarzane są odpady niebezpieczne nieujęte w wykazie rozporządzenia — np. zużyte oleje (kod 13 02 05*), akumulatory (16 06 01*), rozpuszczalniki (14 06 03*). Błędne przekonanie, że niewielka masa zwalnia z wszelkich obowiązków, prowadzi w praktyce do naruszeń dokumentowanych przez WIOŚ podczas kontroli. Zgodnie z art. 194 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2022 poz. 699) brak wymaganej ewidencji grozi administracyjną karą pieniężną w wysokości od 1 000 zł do 1 000 000 zł, wymierzaną przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

Jak ustalić, czy twoja firma jest zwolniona z ewidencji — praktyczny schemat działania

Weryfikacja powinna przebiegać w czterech krokach. Po pierwsze — zidentyfikuj wszystkie kody odpadów wytwarzanych w twojej firmie (lub przez nią zbieranych/przetwarzanych). Po drugie — sprawdź, czy każdy z tych kodów figuruje w załączniku do rozporządzenia Ministra Klimatu z 23 grudnia 2019 r. Jeśli nie — obowiązek ewidencji powstaje bez żadnych progów wagowych.

Po trzecie — oszacuj roczną masę odpadów dla każdego kodu osobno. Jeśli dla konkretnego kodu wytwarzasz więcej niż wynosi limit wskazany w rozporządzeniu (najczęściej 100 kg), obowiązek ewidencji dla tego kodu istnieje od nadwyżki, a w praktyce — od całości wytworzonych odpadów w danym roku. Po czwarte — zweryfikuj, czy twoja firma nie prowadzi działalności regulowanej (zbieranie, przetwarzanie, transport), która wyklucza korzystanie ze zwolnienia.

Jeśli po tej weryfikacji obowiązek ewidencji jednak istnieje, konieczne będzie regularne wystawianie KEO i KPO w systemie BDO oraz złożenie sprawozdania BDO do 15 marca za rok poprzedni. Błędy na tym etapie, takie jak spóźnione sprawozdanie czy brakujące karty ewidencji, skutkują tymi samymi sankcjami co całkowity brak ewidencji.

W razie wątpliwości co do kwalifikacji odpadów lub zakresu zwolnienia najrozsądniejszą decyzją jest skonsultowanie sytuacji firmy ze specjalistą. Profesjonalna obsługa BDO dla firm pozwala uniknąć błędów klasyfikacyjnych, które w wyniku kontroli WIOŚ mogą kosztować kilkanaście lub kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Nie wiesz, czy twoja firma jest zwolniona z ewidencji? Sprawdź z ekspertem

Granica między zwolnieniem z ewidencji a pełnym obowiązkiem dokumentacyjnym bywa cienka i zależy od konkretnych kodów odpadów, masy i rodzaju prowadzonej działalności. Błędna kwalifikacja może skutkować kontrolą WIOŚ i karą sięgającą nawet 1 000 000 zł. Zamiast ryzykować, skonsultuj sytuację swojej firmy z doświadczonym specjalistą — skontaktuj się z ekspertem BDO, który przeanalizuje twój przypadek i wskaże optymalne rozwiązanie.