Kogo dotyczy opłata SUP — to pytanie zadają sobie tysiące przedsiębiorców w Polsce, odkąd 24 lipca 2023 r. weszły w życie przepisy implementujące unijną dyrektywę SUP (Single Use Plastics, 2019/904/UE). Odpowiedź jest prosta: obowiązek płacenia opłaty konsumenckiej SUP dotyczy każdego przedsiębiorcy, który oferuje klientom napoje lub żywność w jednorazowych kubkach, pojemnikach czy innych opakowaniach z tworzyw sztucznych — bez względu na wielkość firmy, branżę ani formę prowadzenia działalności.
W skrócie:
- Opłata SUP dotyczy restauracji, kawiarni, food trucków, kiosków, stołówek, sklepów z jedzeniem na wynos — każdego, kto sprzedaje napoje lub żywność w jednorazowych opakowaniach z plastiku.
- Stawka opłaty SUP wynosi: 0,20 zł za jednorazowy kubek na napoje (z pokrywką lub bez) oraz 0,25 zł za jednorazowy pojemnik na żywność.
- Opłata jest pobierana od konsumenta przy sprzedaży — przedsiębiorca jest jedynie pośrednikiem, ale to on odpowiada za jej naliczanie i rozliczenie z marszałkiem województwa.
- Brak ewidencji SUP w systemie BDO i brak rocznego sprawozdania grozi karą do 20 000 zł (art. 10f ustawy o obowiązkach przedsiębiorców).
- Obowiązek dotyczy zarówno sprzedaży stacjonarnej, jak i na wynos — kluczowe jest użycie jednorazowego opakowania z tworzywa sztucznego.
- Termin złożenia rocznego sprawozdania SUP: 15 marca roku następnego za rok poprzedni.
Kogo dotyczy opłata SUP — dokładna lista podmiotów zobowiązanych
Opłata SUP dotyczy każdego przedsiębiorcy, który wprowadza do obrotu jednorazowe kubki na napoje lub pojemniki na żywność wykonane z tworzywa sztucznego. Obowiązek ten wynika z art. 3b ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 433).
Przepisy są wyjątkowo szerokie — obejmują nie tylko duże sieci restauracyjne, ale również:
- Restauracje i bary serwujące napoje lub jedzenie w kubkach lub pojemnikach jednorazowych (zarówno na miejscu, jak i na wynos),
- Kawiarnie i lodziarnie wydające kawę, herbatę lub inne napoje w plastikowych kubkach jednorazowych,
- Food trucki i kioski gastronomiczne — bez względu na formę prawną i wielkość obrotu,
- Sklepy spożywcze i stacje paliw, w których klienci samodzielnie nalewają napoje do jednorazowych kubków (np. automaty z kawą),
- Stołówki pracownicze i szkolne oraz kantyny, o ile wydają posiłki w jednorazowych opakowaniach plastikowych,
- Firmy cateringowe pakujące żywność w jednorazowe pojemniki z tworzywa sztucznego,
- Sklepy internetowe wysyłające gotowe posiłki w jednorazowych pojemnikach.
Kluczowy warunek uruchomiający obowiązek to moment, gdy opakowanie jednorazowe z tworzywa sztucznego trafia do klienta wraz z produktem. Bez opakowania — bez opłaty SUP.
Jakie opakowania objęte są opłatą SUP?
Opłata SUP obejmuje dwa rodzaje opakowań: jednorazowe kubki na napoje (w tym pokrywki i wieczka) oraz jednorazowe pojemniki na żywność wykonane z tworzywa sztucznego lub zawierające tworzywo sztuczne. Pojemniki styropianowe (polistyren ekspandowany, EPS) są traktowane jako tworzywo sztuczne i podlegają tym samym obowiązkom.
Poniższa tabela porządkuje najważniejsze kategorie:
| Rodzaj opakowania | Materiał | Stawka opłaty SUP | Objęte SUP? |
|---|---|---|---|
| Jednorazowy kubek na napoje | Plastik, polistyren, wielomateriałowy z plastikową powłoką | 0,20 zł / szt. | TAK |
| Jednorazowy pojemnik na żywność | Plastik, styropian (EPS), wielomateriałowy | 0,25 zł / szt. | TAK |
| Pokrywka/wieczko do kubka jednorazowego | Plastik | Wliczone w opłatę za kubek | TAK |
| Kubek papierowy bez powłoki plastikowej | Papier (w 100%) | — | NIE |
| Pojemnik papierowy bez powłoki plastikowej | Papier (w 100%) | — | NIE |
| Kubek szklany lub ceramiczny | Szkło / ceramika | — | NIE |
| Słomka jednorazowa plastikowa | Plastik | Zakaz obrotu od 24.07.2024 | ZAKAZ |
Warto zwrócić uwagę na kubki papierowe z cienką plastikową powłoką wewnętrzną — są one powszechne w kawiarniach. Taka powłoka sprawia, że kubek zawiera tworzywo sztuczne i w świetle przepisów podlega opłacie SUP. Potwierdzają to wytyczne Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Kto jest zwolniony z opłaty SUP?
Z obowiązku pobierania i rozliczania opłaty SUP zwolnieni są przedsiębiorcy, którzy w ogóle nie stosują jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych — zatem ci, którzy serwują posiłki wyłącznie w naczyniach wielorazowych lub opakowaniach w 100% papierowych/kartonowych bez powłoki plastikowej. Podmiot, który przeszedł całkowicie na opakowania wielorazowe lub w pełni papierowe, nie ma żadnych obowiązków związanych z opłatą SUP.
Poza tym z opłaty (choć nie ze wszystkich obowiązków BDO) korzystają:
- Podmioty oferujące napoje wyłącznie w oryginalnych, zamkniętych fabrycznie butelkach lub puszkach (np. sklep sprzedający wodę w butelkach PET — butelki to inny strumień odpadów, objęty systemem kaucyjnym, nie opłatą SUP).
- Przedsiębiorcy serwujący żywność w opakowaniach wielorazowych udostępnianych klientowi do zwrotu (np. systemy „pożycz kubek”).
Uwaga: zwolnienie z opłaty SUP nie oznacza automatycznie braku obowiązku rejestracji w BDO. Każdy przedsiębiorca wytwarzający inne odpady wymagające ewidencji nadal może być zobowiązany do wpisu.
Jak działa mechanizm opłaty SUP w praktyce?
Mechanizm jest trójstopniowy: przedsiębiorca pobiera opłatę od konsumenta w momencie sprzedaży, prowadzi ewidencję sprzedanych opakowań w systemie BDO, a następnie wpłaca zebrane środki na konto marszałka województwa właściwego dla swojej siedziby. Opłata nie jest podatkiem ani kosztem przedsiębiorcy — pochodzi od klienta, ale odpowiedzialność za jej prawidłowe naliczenie, zebranie i odprowadzenie spoczywa na sprzedawcy.
Harmonogram obowiązków wygląda następująco:
| Obowiązek | Termin | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Rejestracja w BDO (wpis do Rejestru) | Przed pierwszą sprzedażą z opakowaniem SUP | Art. 50 ustawy o odpadach |
| Pobieranie opłaty od konsumenta | Na bieżąco — przy każdej sprzedaży | Art. 3b ustawy o opłacie produktowej |
| Prowadzenie ewidencji w BDO | Na bieżąco — co najmniej miesięcznie | Art. 3b ust. 5 ustawy |
| Złożenie rocznego sprawozdania SUP | Do 15 marca roku następnego | Art. 3b ust. 7 ustawy |
| Wpłata opłaty SUP na konto marszałka | Do 15 marca roku następnego | Art. 3b ust. 6 ustawy |
Istotna praktyczna wskazówka: wiele systemów kasowych (POS) nie liczy automatycznie sprzedanych kubków czy pojemników SUP. Przedsiębiorca musi samodzielnie wdrożyć procedurę ewidencjonowania — czy to przez kasę, arkusz kalkulacyjny, czy moduł w oprogramowaniu gastronomicznym — a dane te wprowadzić do systemu BDO.
Szczegółowe informacje o tym, kto faktycznie ponosi ekonomiczny ciężar tej opłaty, znajdziesz w artykule: Kto płaci opłatę SUP – klient czy przedsiębiorca?
Kary za niewywiązanie się z obowiązków SUP
Naruszenie obowiązków SUP może skutkować administracyjną karą pieniężną do 20 000 zł nakładaną przez marszałka województwa lub Inspekcję Ochrony Środowiska. Dodatkowa odpowiedzialność może wynikać z art. 194 ustawy o odpadach — jeśli brak SUP wiąże się jednocześnie z brakiem rejestracji w BDO, kara administracyjna może wynieść od 5 000 do 1 000 000 zł.
Najczęstsze naruszenia stwierdzone przez WIOŚ w kontrolach gastronomii w 2023 i 2024 r.:
- Brak rejestracji w BDO mimo prowadzenia sprzedaży w opakowaniach SUP,
- Niepobieranie opłaty konsumenckiej SUP od klientów,
- Brak ewidencji opakowań SUP w systemie BDO,
- Niezłożenie rocznego sprawozdania SUP w terminie do 15 marca,
- Błędne wpisanie ilości sprzedanych opakowań (np. ujęcie tylko kubków, pominięcie pojemników).
W 2023 r. Inspekcja Ochrony Środowiska przeprowadziła ponad 12 000 kontroli podmiotów objętych systemem BDO. Sektor gastronomiczny był jednym z priorytetowych obszarów. Warto pamiętać, że dobrowolna rejestracja i uregulowanie zaległości przed kontrolą jest traktowane jako okoliczność łagodząca przy wymiarze kary.
Nie masz czasu zajmować się BDO i opłatą SUP samodzielnie?
Nasz zespół ekspertów zajmie się za Ciebie rejestracją w BDO, wdrożeniem ewidencji SUP oraz złożeniem rocznego sprawozdania. Działamy w 24h, eliminujemy błędy formalne i pilnujemy terminów.
Opłata SUP a rejestracja w BDO — czy każdy zobowiązany musi się zarejestrować?
Tak — każdy przedsiębiorca objęty obowiązkiem opłaty SUP musi być wpisany do Rejestru BDO prowadzonego przez marszałka województwa. Rejestracja jest bezpłatna, odbywa się przez portal bdo.mos.gov.pl i powinna nastąpić przed pierwszą sprzedażą produktów w opakowaniach objętych opłatą SUP. Wniosek wymaga Profilu Zaufanego lub e-dowodu.
Najczęstsze błędy przy rejestracji podmiotów z sektora gastronomicznego to: niewskazanie właściwego działu rejestru (podmiot wprowadzający produkty w opakowaniach jednorazowych ≠ wytwórca odpadów), błędne kody odpadów (oleje zużyte z frytkownic to kod 20 01 25 — inny niż opakowania) oraz brak zaznaczenia obowiązku związanego z SUP. Aż 43% wniosków zawiera błędy formalne, które wydłużają czas oczekiwania na numer rejestrowy BDO.
Jeśli dopiero zaczynasz, pomocna będzie usługa rejestracja w BDO — szybko i bez błędów, dzięki której ekspert dobiera właściwe kody i działy rejestru, eliminując ryzyko odrzucenia wniosku.
Food truck i kiosk gastronomiczny — czy też dotyczy ich opłata SUP?
Opłata SUP dotyczy food trucków i kiosków gastronomicznych na dokładnie takich samych zasadach jak restauracje i kawiarnie — przepisy nie przewidują żadnego progu obrotów ani minimalnej liczby wydawanych opakowań. Każdy podmiot serwujący napoje lub żywność w jednorazowym opakowaniu z tworzywa sztucznego jest objęty obowiązkiem, bez względu na to, czy prowadzi działalność całorocznie, sezonowo czy okazjonalnie.
Oznacza to, że nawet jednoosobowy food truck sprzedający kawę w plastikowych kubkach na festiwalu musi: mieć numer BDO, pobierać 0,20 zł opłaty za każdy kubek, prowadzić ewidencję w BDO i złożyć sprawozdanie do 15 marca następnego roku. Przepisy nie zawierają wyłączeń dla małych przedsiębiorców ani dla działalności sezonowej.
Opłata SUP a sprawozdanie roczne — jak to rozliczyć?
Roczne sprawozdanie SUP składa się w systemie BDO do 15 marca roku następującego po roku sprawozdawczym — np. za 2025 r. termin upływa 15 marca 2026 r. W sprawozdaniu należy wykazać liczbę sztuk każdego rodzaju opakowania (osobno kubki, osobno pojemniki) oraz łączną kwotę pobranej opłaty SUP. Tę samą kwotę należy wpłacić na konto marszałka województwa właściwego dla siedziby firmy.
Wykazy numerów kont, na które należy przekazywać opłaty, znajdziesz m.in. w artykule Dolnośląskie — numery kont do opłat BDO (i analogicznych dla innych województw). Jeśli potrzebujesz wsparcia przy wypełnieniu sprawozdania, skorzystaj z usługi roczne sprawozdanie BDO dla Twojej firmy.
Powiązanym tematem jest również rozliczenie opłaty recyklingowej za reklamówki — szczegóły w artykule Jak rozliczyć opłatę recyklingową za reklamówki w BDO?
Praktyczne wskazówki dla przedsiębiorców — jak uniknąć błędów w rozliczeniu SUP
Prawidłowe wywiązanie się z obowiązków SUP wymaga przede wszystkim dobrego systemu liczenia sprzedanych opakowań. Oto kilka sprawdzonych rozwiązań:
- Ewidencja na kasie fiskalnej — zaprogramuj osobny przycisk/PLU dla kubka SUP (0,20 zł) i pojemnika SUP (0,25 zł); raporty miesięczne posłużą jako podstawa do ewidencji BDO.
- Cotygodniowe liczenie zamówień — jeśli nie masz kasy z możliwością wyodrębnienia opakowań, licz wydane opakowania na podstawie dostaw od dostawcy i różnicy stanów magazynowych.
- Bieżące wpisy w BDO — ustaw sobie przypomnienie na koniec każdego miesiąca; unikasz w ten sposób konieczności odtwarzania danych za cały rok przed 15 marca.
- Weryfikacja materiału opakowania — przed zamówieniem nowych opakowań zweryfikuj u dostawcy, czy kubek/pojemnik zawiera tworzywo sztuczne; żądaj karty produktu lub certyfikatu.
- Szkolenie personelu — kasjer powinien wiedzieć, kiedy pobierać opłatę i jak ją zaewidencjonować; błędy obsługi przekładają się na błędy w sprawozdaniu.
Jeżeli prowadzisz więcej niż jeden punkt sprzedaży (np. sieć kawiarni), pamiętaj, że sprawozdanie składasz zbiorczo dla całej firmy (NIP), ale musisz być w stanie odtworzyć dane dla każdego punktu osobno na wypadek kontroli.
Najczęściej zadawane pytania o opłatę SUP — kogo dotyczy i jak działa
Kogo dotyczy opłata SUP i od kiedy obowiązuje?
Opłata SUP dotyczy każdego przedsiębiorcy sprzedającego napoje lub żywność w jednorazowych kubkach lub pojemnikach z tworzywa sztucznego — restauracji, kawiarni, food trucków, kiosków, stołówek i sklepów z jedzeniem na wynos. Obowiązek obowiązuje od 24 lipca 2023 r. i wynika z art. 3b ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 433).
Ile wynosi opłata SUP za kubek i pojemnik?
Opłata SUP wynosi 0,20 zł za jednorazowy kubek na napoje (z pokrywką lub bez) i 0,25 zł za jednorazowy pojemnik na żywność. Opłatę pobiera się od konsumenta przy każdej sprzedaży, a zebrane środki odprowadza się do marszałka województwa raz w roku — do 15 marca.
Czy kubek papierowy podlega opłacie SUP?
Kubek papierowy w 100% bez żadnej powłoki plastikowej nie podlega opłacie SUP. Natomiast popularne kubki „papierowe” z cienką wewnętrzną powłoką z polietylenu (PE) — stosowane w kawiarniach — zawierają tworzywo sztuczne i podlegają opłacie SUP tak samo jak kubki w pełni plastikowe. Przed zakupem opakowań warto poprosić dostawcę o kartę produktu potwierdzającą skład materiałowy.
Jaka kara grozi za brak ewidencji SUP lub niezłożenie sprawozdania?
Za brak ewidencji SUP lub niezłożenie rocznego sprawozdania SUP grozi administracyjna kara pieniężna do 20 000 zł na podstawie art. 10f ustawy o obowiązkach przedsiębiorców. Jeśli jednocześnie podmiot nie jest zarejestrowany w BDO, może zostać nałożona dodatkowa kara od 5 000 do 1 000 000 zł na podstawie art. 194 ustawy o odpadach.
Czy food truck musi płacić opłatę SUP?
Tak — food truck prowadzący sprzedaż napojów lub żywności w jednorazowych opakowaniach z tworzywa sztucznego objęty jest opłatą SUP na takich samych zasadach jak restauracja czy kawiarnia. Przepisy nie przewidują żadnego progu obrotów, limitu sprzedaży ani wyłączenia dla działalności sezonowej. Food truck musi być zarejestrowany w BDO, pobierać opłatę od klientów i złożyć roczne sprawozdanie do 15 marca.
Kiedy należy złożyć roczne sprawozdanie SUP?
Roczne sprawozdanie SUP składa się w systemie BDO do 15 marca roku następującego po roku sprawozdawczym — np. za rok 2025 termin upływa 15 marca 2026 r. W tym samym terminie należy wpłacić zebraną opłatę SUP na konto marszałka województwa właściwego dla siedziby przedsiębiorcy.
Czy agencja reklamowa lub biuro muszą płacić opłatę SUP?
Agencja reklamowa lub biuro, które kupuje jednorazowe kubki plastikowe do użytku wewnętrznego (dla pracowników), co do zasady nie sprzedaje produktów w tych opakowaniach konsumentom — a więc nie jest objęte obowiązkiem opłaty SUP. Opłata SUP dotyczy wyłącznie podmiotów sprzedających napoje lub żywność klientom w jednorazowych opakowaniach plastikowych. Biuro może mieć jednak inne obowiązki BDO — np. związane z odpadami niebezpiecznymi (tonery 16 02 13*).
Artykuł zweryfikowany merytorycznie: przez Redakcję Rozliczenia BDO — Zespół ekspertów ds. środowiska i odpadów. Podstawa prawna: ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 433); ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1588 t.j.); Dyrektywa SUP 2019/904/UE.
