BDO Kara za Brak Ewidencji SUP: Uniknij Problemów

BDO kara za brak ewidencji SUP wynosi do 20 000 zł i jest nakładana na każdy podmiot serwujący jedzenie lub napoje na wynos, który nie prowadzi wymaganej ewidencji produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych — bez względu na wielkość firmy, liczbę stolików czy to, czy mówi o food trucku, kiosku czy sieciowej restauracji. Obowiązek wszedł w życie 24 lipca 2023 r. i objął setki tysięcy podmiotów w Polsce, z których znaczna część wciąż nie jest świadoma jego konsekwencji.

Co to są produkty SUP i kogo dotyczy obowiązek ewidencji?

SUP (z ang. Single Use Plastics) to produkty jednorazowego użytku wykonane z tworzyw sztucznych — ich katalog jest ściśle określony w dyrektywie 2019/904/UE i polskiej ustawie z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami, zmienionej nowelizacją implementującą dyrektywę. Ewidencja SUP dotyczy każdego podmiotu, który wprowadza te produkty na rynek lub jest bezpośrednim dystrybutorem — a więc serwuje lub wydaje je konsumentom końcowym.

W praktyce obowiązek obejmuje restauracje, bary, kawiarnie, food trucki, kioski z kawą, stołówki zakładowe, sklepy z gotowymi kanapkami, a nawet sklepy spożywcze, które pakują produkty do jednorazowych pojemników plastikowych. Nie ma tu żadnego progu zatrudnienia ani progu obrotów — mała jednoosobowa działalność serwująca kawę w kubku plastikowym jest objęta dokładnie tymi samymi przepisami co sieć fast foodów.

Produkty SUP objęte obowiązkiem ewidencji to przede wszystkim:

• jednorazowe kubki na napoje (w tym te z pokrywkami) wykonane z plastiku,
• jednorazowe pojemniki na żywność (np. styropianowe lub plastikowe),
• plastikowe słomki,
• plastikowe mieszadełka do napojów,
• jednorazowe tacki, sztućce, talerze z plastiku,
• torebki foliowe na żywność wydawane bezpośrednio konsumentom.

Warto podkreślić, że papierowe kubki z plastikową powłoką wewnętrzną (laminat PE) również są traktowane jako wyroby z tworzyw sztucznych w rozumieniu przepisów — ich laminowana warstwa sprawia, że nie są w pełni papierowe. To częste źródło nieporozumień wśród właścicieli kawiarni, którzy sądzą, że przeszli na „eko” opakowania i są zwolnieni z obowiązków.

BDO kara za brak ewidencji SUP — ile wynosi i kiedy jest nakładana?

Kara za brak ewidencji SUP w BDO wynosi do 20 000 zł i wynika bezpośrednio z art. 10f ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców (w brzmieniu po nowelizacji z 2023 r.). Organ nakłada ją w drodze decyzji administracyjnej — nie ma możliwości ograniczenia się jedynie do upomnienia przy pierwszym stwierdzonym naruszeniu.

Kara może zostać nałożona w kilku sytuacjach:

• podmiot w ogóle nie jest zarejestrowany w Rejestrze-BDO, mimo że ma obowiązek prowadzenia ewidencji SUP,
• podmiot jest zarejestrowany, ale nie prowadzi ewidencji ilości wprowadzanych produktów SUP,
• ewidencja jest prowadzona, ale zawiera istotne błędy lub jest prowadzona poza systemem BDO,
• podmiot nie złożył rocznego sprawozdania o produktach SUP w terminie do 15 marca.

Jak prawidłowo prowadzić ewidencję SUP w systemie BDO?

Prawidłowa ewidencja SUP wymaga zarejestrowania się w Rejestrze-BDO jako podmiot objęty obowiązkiem, a następnie comiesięcznego (lub rocznego) odnotowywania liczby wprowadzonych do obrotu produktów jednorazowych w dedykowanym module systemu. Ewidencję prowadzi się wyłącznie elektronicznie na portalu bdo.mos.gov.pl — papierowa dokumentacja nie jest honorowana przez organy kontrolne.

Krok po kroku wygląda to następująco:

1. Rejestracja w BDO — jeśli podmiot nie ma jeszcze numeru rejestrowego BDO, musi złożyć wniosek przez portal bdo.mos.gov.pl. Rejestracja jest bezpłatna, a ustawowy czas oczekiwania wynosi 30 dni (w praktyce 7–14 dni przy poprawnym wniosku). Ważne: rejestracja powinna nastąpić przed pierwszym wydaniem produktów SUP konsumentowi, bo nie ma możliwości wpisu wstecznego.
2. Wybór właściwego działu rejestru — dla podmiotów serwujących żywność na wynos właściwy jest dział dotyczący wprowadzających produkty jednorazowe. Błędny wybór działu to jeden z najczęstszych powodów odrzucenia wniosku.
3. Prowadzenie ewidencji ilościowej — należy rejestrować liczbę sztuk (lub wagę) wprowadzonych produktów SUP z podziałem na rodzaje, np. osobno kubki, osobno słomki, osobno pojemniki na żywność.
4. Pobieranie i odprowadzanie opłaty SUP — od 1 października 2023 r. dystrybutorzy mają obowiązek pobierania od konsumentów opłaty za jednorazowe kubki plastikowe i pojemniki (opłata za kubek to 20 gr, za pojemnik — 25 gr). Suma pobranych opłat trafia na rachunek marszałka województwa.
5. Roczne sprawozdanie — do 15 marca każdego roku należy złożyć przez BDO sprawozdanie za rok poprzedni, zawierające zestawienie ilości wprowadzonych produktów SUP.

Dla gastronomii z dużą rotacją opakowań (kawiarnie wydające kilkaset kubków dziennie) prowadzenie rzetelnej ewidencji bez systemu wsparcia bywa pracochłonne. Dlatego coraz więcej właścicieli decyduje się na outsourcing obsługi BDO — pozwala to uniknąć błędów formalnych, które same w sobie mogą być podstawą do nałożenia kary.

Najczęstsze błędy, przez które firmy gastronomiczne dostają karę

Najczęstszą przyczyną nałożenia kary związanej z ewidencją SUP jest całkowity brak rejestracji w BDO — przedsiębiorca prowadzi działalność od lat, ale nie wiedział o nowym obowiązku, który wszedł w życie w lipcu 2023 r. Inne typowe błędy to nierozróżnianie obowiązku ewidencji SUP od ogólnej ewidencji odpadów.

Oto błędy, które kontrolerzy WIOŚ i Inspekcja Handlowa wykrywają najczęściej:

• Brak rejestracji BDO przy jednoczesnym wydawaniu kubków — właściciel kawiarnię otworzył przed lipcem 2023 r. i nie zaktualizował swoich obowiązków po zmianie przepisów.
• Niepobieranie opłaty SUP od konsumentów — szczególnie częste przy kasach samoobsługowych lub gdy pracownicy nie mają informacji o obowiązku.
• Ewidencja prowadzona w arkuszu Excel zamiast bezpośrednio w systemie BDO — taka dokumentacja nie spełnia wymogów prawnych i jest traktowana jak brak ewidencji.
• Brak sprawozdania rocznego — podmiot ma BDO, prowadzi ewidencję, ale zapomina złożyć sprawozdanie do 15 marca.
• Nieuwzględnienie opakowań wielomateriałowych — kubki papierowe z laminatem PE są produktem SUP i muszą być ujęte w ewidencji.
• Mylenie ewidencji SUP z ewidencją odpadów pokonsumenckich — to dwa różne obowiązki; ewidencja SUP dotyczy produktów wprowadzanych na rynek, a ewidencja odpadów — odpadów wytwarzanych w lokalu.

Warto pamiętać, że coraz więcej firm dostaje wezwania za brak rejestracji w BDO i KOBiZE — organy kontrolne coraz skuteczniej identyfikują podmioty niezarejestrowane, weryfikując dane z CEIDG, GUS i systemów podatkowych.

Gastronomia a inne obowiązki środowiskowe — co jeszcze wchodzi w grę?

Poza ewidencją SUP gastronomia ma szereg innych obowiązków środowiskowych powiązanych z systemem BDO — ich pominięcie grozi oddzielnymi karami, niezależnie od kwestii produktów jednorazowych. Każdy lokal gastronomiczny wytwarza odpady, które muszą być prawidłowo sklasyfikowane, ewidencjonowane i przekazywane uprawnionym odbiorcom.

Kluczowe kody odpadów dla gastronomii to:

Szczególną uwagę należy zwrócić na zużyty olej spożywczy (kod 20 01 25). Jest to odpad, który nie może trafić do kanalizacji ani do pojemnika na odpady komunalne — musi być przekazany uprawnionej firmie odbierającej oleje, a każde przekazanie wymaga wystawienia Karty Przekazania Odpadów (KPO) bezpośrednio w systemie BDO. Brak KPO to podstawa do nałożenia kary z art. 194 ust. 1 ustawy o odpadach, która wynosi od 5 000 do 1 000 000 zł.

Restauracje i food trucki, które jeszcze nie zarejestrowały się w BDO, mogą sprawdzić zakres swoich obowiązków i skorzystać z profesjonalnej pomocy przy rejestracji w BDO — ekspert dobierze właściwe kody odpadów, działy rejestru i zadba o kompletność wniosku.

BDO a opłata produktowa i opłata SUP — jak to połączyć?

Opłata SUP i opłata produktowa to dwa różne mechanizmy finansowe, choć oba są rozliczane przez system BDO. Opłata SUP (za kubki i pojemniki) jest pobierana od konsumenta i odprowadzana do marszałka — jej wysokość to 20 gr za kubek i 25 gr za pojemnik. Opłata produktowa dotyczy natomiast opakowań, których przedsiębiorca nie poddaje recyklingowi w wymaganej przepisami proporcji i jest rozliczana rocznie.

Mylenie tych dwóch instrumentów prowadzi do błędów w ewidencji i sprawozdaniu — a każdy błąd w systemie BDO może zostać wychwycony automatycznie podczas weryfikacji danych przez Marszałka Województwa. Dla podmiotów prowadzących zarówno sprzedaż na wynos (SUP), jak i wprowadzających opakowania na rynek, prawidłowe skonfigurowanie konta w BDO jest kluczowe.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak organy wykrywają brak rejestracji, przeczytaj: Brak raportów środowiskowych nie oznacza, że urząd o Tobie nie wie.

Jak uniknąć kary — praktyczny plan działania dla gastronomii

Aby uniknąć kary za brak ewidencji SUP, wystarczy wykonać kilka konkretnych kroków: zarejestrować się w BDO, uruchomić ewidencję ilościową produktów jednorazowych, wdrożyć pobieranie opłaty SUP i złożyć roczne sprawozdanie w terminie. Poniżej harmonogram, który pozwoli Ci zacząć od zaraz.

Plan 5 kroków dla gastronomii:

1. Sprawdź, czy masz numer BDO — wejdź na bdo.mos.gov.pl i sprawdź rejestr. Jeśli nie — złóż wniosek jak najszybciej.
2. Uzupełnij wpis o dział SUP — jeśli masz już BDO, ale nie masz zaznaczonego właściwego działu dotyczącego dystrybutorów produktów jednorazowych, złóż wniosek o zmianę wpisu.
3. Zacznij prowadzić ewidencję od zaraz — nawet jeśli poprzednie okresy nie były ewidencjonowane. Organy kontrolne biorą pod uwagę fakt dobrowolnego uzupełnienia obowiązków jako okoliczność łagodzącą.
4. Wdróż pobieranie opłaty SUP na kasie — oznakuj kasę, poinformuj pracowników; opłata jest obowiązkowa niezależnie od formy płatności.
5. Ustaw przypomnienie na 15 marca — to termin rocznego sprawozdania SUP; jego niedotrzymanie grozi karą identyczną jak brak samej ewidencji.

Dobrowolna rejestracja i uzupełnienie zaległości przed kontrolą jest traktowana przez organy jako okoliczność łagodząca przy ewentualnym wymiarze kary. Wciąż jednak nie eliminuje całkowicie ryzyka sankcji za okres, w którym podmiot działał bez wpisu — dlatego im szybciej zadziałasz, tym mniejsze ryzyko.

Przydatnym zasobem jest też artykuł o katalogu odpadów BDO, który pomaga prawidłowo zaklasyfikować wytwarzane odpady i wybrać właściwe kody do wpisu.

Aktualizacja merytoryczna: 23 maja 2026 r. | Redakcja Rozliczenia BDO — Zespół ekspertów ds. środowiska i odpadów.