Zmiany w zielonym ładzie nabierają nowego kształtu po wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2024 roku — nowy skład PE i Komisji Europejskiej oznacza realne korekty harmonogramów, złagodzenie części obowiązków oraz szanse na bardziej pragmatyczne podejście do transformacji środowiskowej dla polskich firm.
W skrócie:
- Nowy Parlament Europejski (2024–2029) przesunął część terminów Europejskiego Zielonego Ładu, m.in. zakaz sprzedaży aut spalinowych zostanie poddany przeglądowi w 2026 r.
- Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) — termin pełnego wdrożenia przesunięty; negocjacje trylogue trwają do końca 2025 r.
- Dyrektywa SUP (2019/904/UE) pozostaje w mocy — obowiązki ewidencji jednorazowych opakowań w BDO obowiązują od 24.07.2023 r.
- Polska firma zatrudniająca do 250 osób może skorzystać z uproszczonej ścieżki sprawozdawczości ESG (VSME) zamiast pełnej CSRD.
- Kara administracyjna za brak wpisu do BDO wynosi od 5 000 do 1 000 000 zł (art. 194 ust. 1 ustawy o odpadach).
- Ponad 400 000 podmiotów jest już zarejestrowanych w BDO — a WIOŚ przeprowadził ponad 12 000 kontroli w 2023 r.
Czym są zmiany w zielonym ładzie po wyborach 2024 roku?
Zmiany w zielonym ładzie po wyborach europejskich 2024 roku to przede wszystkim korekta ambitnych harmonogramów Komisji von der Leyen I — nowa Komisja pod kierownictwem Ursuli von der Leyen II przyjęła bardziej pragmatyczne podejście, które eksperci określają mianem „konkurencyjnego zielonego ładu”. Oznacza to utrzymanie celów klimatycznych przy jednoczesnym odciążeniu przedsiębiorstw z nadmiernej biurokracji.
Przesunięcie punktu ciężkości wynika bezpośrednio z wyników wyborów: frakcje EPP, ECR i Renew uzyskały łącznie większość, która pozwala blokować najbardziej kosztowne dla przemysłu regulacje. Dla polskich firm — szczególnie MŚP — to sygnał, że część obowiązków środowiskowych zostanie rozłożona w czasie lub uproszczona. Nie oznacza to jednak całkowitego odwrotu od polityki klimatycznej UE; cele redukcji emisji CO₂ o 55% do 2030 r. (pakiet Fit for 55) pozostają wiążące.
Które regulacje zielonego ładu zmienią się najbardziej?
Największe zmiany dotyczą czterech obszarów: zakazu aut spalinowych (przegląd w 2026 r.), dyrektywy CSRD (ograniczenie zakresu dla MŚP), rozporządzenia PPWR (nowe terminy) oraz taksonomii UE (rozszerzenie listy zrównoważonych inwestycji). Każda z tych zmian ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze firm w Polsce.
Zakaz aut spalinowych — co się zmienia?
Zakaz rejestracji nowych samochodów z silnikiem spalinowym od 2035 roku zostanie poddany obligatoryjnemu przeglądowi w 2026 r. — jest to zapis wprost wbudowany w rozporządzenie 2023/851/UE. Nowy skład PE i Komisja wyraźnie sygnalizują gotowość do uwzględnienia paliw syntetycznych (e-fuels) jako alternatywy, co może złagodzić termin lub zakres zakazu.
Dla polskich producentów części samochodowych i firm flotowych jest to istotna pozytywna wiadomość: inwestycje w elektromobilność mogą być rozłożone w czasie. Jednocześnie branża motoryzacyjna pozostaje zobowiązana do ewidencji odpadów niebezpiecznych (np. zużytych olejów, akumulatorów) w systemie BDO — te obowiązki nie są przedmiotem negocjacji.
CSRD i ESG — uproszczenia dla małych firm
Dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) w pierwotnej wersji obejmowała od 2026 r. firmy zatrudniające powyżej 250 pracowników lub notowane na giełdzie. Po wyborach 2024 roku Komisja zaproponowała pakiet „Omnibus I”, który podnosi progi i wprowadza 2-letnie opóźnienie dla firm z drugiego i trzeciego kręgu wdrożenia.
Oznacza to, że polska firma zatrudniająca 260 pracowników, dotąd zobowiązana do pełnego raportu ESG za 2025 r., zyska dodatkowy czas. Równolegle Europejski Urząd Normalizacyjny (EFRAG) opracował standard VSME (Voluntary SME Standard) — uproszczoną ścieżkę dla MŚP, która obejmuje ok. 60% wskaźników mniej niż pełne standardy ESRS.
Rozporządzenie PPWR — opakowania i odpady opakowaniowe
Rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) zastąpi dotychczasową dyrektywę 94/62/WE i nałoży na firmy nowe obowiązki w zakresie wielokrotnego użytku opakowań oraz minimalnej zawartości materiałów z recyklingu. Trójstronne negocjacje (trylogue) między PE, Radą i Komisją są spodziewane do końca 2025 r., a wejście w życie przesunięto najwcześniej na 2027 r.
Dla przedsiębiorców kluczowe jest, że niezależnie od finału PPWR, obowiązki wynikające z dyrektywy SUP (2019/904/UE) pozostają w mocy już dziś. Firmy wprowadzające na rynek kubki jednorazowe, tacki czy słomki mają obowiązek ewidencjonować te odpady w systemie BDO od 24 lipca 2023 r. Zaniedbanie tego obowiązku grozi karą administracyjną od 5 000 do 1 000 000 zł.
Nie wiesz, czy Twoja firma musi być w BDO po zmianach wynikających z SUP i PPWR?
Sprawdź obowiązki i zarejestruj się bezbłędnie — ekspert dobiera właściwe kody odpadów i działy rejestru w 24 godziny.
Harmonogram kluczowych zmian w zielonym ładzie — tabela terminów
Poniższa tabela zbiera najważniejsze regulacje, ich aktualny status oraz wpływ na polskie przedsiębiorstwa zobowiązane do prowadzenia ewidencji odpadów lub sprawozdawczości środowiskowej.
| Regulacja | Pierwotny termin | Status po 2024 r. | Wpływ na BDO/ewidencję |
|---|---|---|---|
| Dyrektywa SUP (jednorazowe plastiki) | 24.07.2023 | W mocy — bez zmian | Obowiązkowa ewidencja w BDO |
| CSRD (raportowanie ESG, duże firmy) | Raport za 2024 r. | Omnibus I: +2 lata dla II/III kręgu | Dane o odpadach z BDO jako źródło ESG |
| PPWR (opakowania i odpady) | 2025 (planowane) | Trylogue → najwcześniej 2027 | Nowe kody odpadów opakowaniowych w BDO |
| Zakaz aut spalinowych | 2035 | Przegląd 2026 — możliwa korekta | Pośredni (ewidencja baterii EV) |
| Rozporządzenie o bateriach (2023/1542) | 2024–2031 (etapy) | Bez zmian — wdrażane etapami | Rejestracja w BDO jako wprowadzający |
| Taksonomia UE (rozszerzenie) | 2025 | Konsultacje — możliwe uproszczenia | Dane środowiskowe z BDO jako wskaźnik |
Co zmiany w zielonym ładzie oznaczają dla polskich firm i obowiązków BDO?
Zmiany w zielonym ładzie nie zwalniają polskich przedsiębiorców z już istniejących obowiązków środowiskowych — wręcz przeciwnie, dane z systemu BDO stają się kluczowym źródłem informacji dla raportów ESG i unijnych rejestrów środowiskowych.
Polskie firmy, które jeszcze nie zarejestrowały się w BDO, powinny uczynić to jak najszybciej. Brak wpisu do rejestru to naruszenie art. 50 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1588 t.j.), a administracyjna kara pieniężna na podstawie art. 194 ust. 1 tej ustawy wynosi od 5 000 do 1 000 000 zł. Organ nakładający karę (Marszałek Województwa lub Główny Inspektor Ochrony Środowiska) bierze pod uwagę, czy firma dobrowolnie dokonała rejestracji przed kontrolą — to okoliczność łagodząca.
Warto też pamiętać, że zmieniające się przepisy unijne mogą wprowadzać nowe kody odpadów lub nowe kategorie podmiotów zobowiązanych. Rozporządzenie o bateriach (UE 2023/1542) weszło w życie w 2024 r. i nakłada obowiązek rejestracji w BDO na firmy wprowadzające na rynek akumulatory — w tym przenośne baterie do sprzętu AGD czy elektroniki.
Szczegółowy przegląd aktualnych obowiązków znajdziesz w artykule Zmiany w BDO w 2025 roku: Nowe regulacje, a o wpływie polityki Zielonego Ładu na system BDO pisaliśmy w materiale Zmiany w BDO przez Zielony Ład: Nowe Szanse.
Pozytywne perspektywy — co nowe przepisy ułatwiają przedsiębiorcom?
Pragmatyczne podejście nowej Komisji Europejskiej niesie ze sobą kilka konkretnych ułatwień: uproszczenie wymogów sprawozdawczych dla MŚP, dłuższe okresy przejściowe oraz możliwość korzystania z uproszczonych standardów ESG (VSME). To realna ulga dla firm, które dotychczas musiały ponosić wysokie koszty doradztwa środowiskowego.
Uproszczona sprawozdawczość ESG dla MŚP
Standard VSME opracowany przez EFRAG pozwala firmom zatrudniającym poniżej 250 pracowników raportować tylko podstawowe wskaźniki środowiskowe: zużycie energii, emisje CO₂ (Zakres 1 i 2), zużycie wody oraz ilość wytworzonych odpadów. Ta ostatnia dana pochodzi bezpośrednio z ewidencji BDO — co czyni prawidłowo prowadzony rejestr odpadów fundamentem całego raportu ESG.
Dłuższe okresy przejściowe dla branż przemysłowych
Branże o wysokiej emisji (hutnictwo, ceramika, cement, chemia) zyskują w ramach pakietu Omnibus dodatkowy czas na wdrożenie norm emisyjnych z dyrektywy IED (o emisjach przemysłowych). Polskie zakłady objęte systemem EU ETS zachowują bezpłatne uprawnienia do emisji przez dłuższy okres — do 2030 r., z redukcją od 2026 r. zamiast od 2024 r. zgodnie z poprzednimi planami.
Finansowanie transformacji — fundusze dostępne dla polskich firm
Mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism — opłata węglowa na granicy) wchodzi w pełni w życie od 2026 r. Polskie firmy eksportujące stal, aluminium, cement, nawozy i energię elektryczną do UE będą zwolnione z CBAM jako podmioty wewnętrzne, ale importerzy z krajów trzecich będą musieli ponosić koszty — co poprawia konkurencyjność polskiego przemysłu. Jednocześnie środki z EU ETS zasilają Fundusz Modernizacyjny, z którego Polska może finansować transformację energetyczną.
Chcesz mieć pewność, że Twoja firma spełnia aktualne obowiązki środowiskowe?
Nasz zespół prowadzi kompleksową obsługę BDO — od rejestracji, przez ewidencję odpadów, po roczne sprawozdania. Jeden ekspert, jeden kontakt, żadnych pominięć.
BDO jako fundament danych ESG — jak przygotować firmę już teraz?
Niezależnie od finalnego kształtu zmian w zielonym ładzie, dane z systemu BDO są i pozostaną podstawowym źródłem informacji o odpadach wytworzonych przez firmę — a te dane są wymagane w każdym standardzie raportowania ESG: zarówno CSRD/ESRS, jak i uproszczonym VSME.
Prawidłowo prowadzona ewidencja w BDO zawiera: datę wytworzenia odpadu, kod odpadu z Katalogu Odpadów (rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r., Dz.U. 2020 poz. 10), masę w Mg, sposób zagospodarowania (R/D) oraz dane podmiotu odbierającego. Każda karta przekazania odpadu (KPO) potwierdza legalny łańcuch zagospodarowania — co jest weryfikowane zarówno przez WIOŚ, jak i przez audytorów ESG.
Firmy, które chcą skorzystać z uproszczonej ścieżki sprawozdawczości, powinny też zadbać o terminowe złożenie rocznego sprawozdania BDO. Termin upływa 15 marca każdego roku za rok poprzedni. Więcej o tym obowiązku i konsekwencjach jego pominięcia przeczytasz w artykule Ewidencja odpadów 2025: Kluczowe zmiany dla firm. Jeśli Twoja firma potrzebuje wsparcia przy sprawozdaniu, sprawdź ofertę Roczne sprawozdanie BDO dla Twojej firmy.
Polska polityka środowiskowa a zmiany w zielonym ładzie — krajowy kontekst
Polska, jako kraj z jednym z najwyższych udziałów węgla w miksie energetycznym w UE (ok. 60% produkcji energii elektrycznej w 2023 r.), jest szczególnie zainteresowana pragmatycznym podejściem do zielonego ładu. Rząd aktywnie uczestniczy w negocjacjach dotyczących pakietu Omnibus i lobbuje za dłuższymi okresami przejściowymi dla polskiego przemysłu.
Z perspektywy przedsiębiorców najważniejsza jest jednak codzienna rzeczywistość kontrolna. WIOŚ przeprowadził w 2023 r. ponad 12 000 kontroli, z czego znaczna część dotyczyła zgodności z obowiązkami BDO. Kary nakładane na firmy niemające wpisu w rejestrze lub prowadzące nierzetelną ewidencję oscylują w przedziale 5 000–50 000 zł dla małych podmiotów. Tymczasem koszt rejestracji w BDO wynosi 0 zł, a usługi wsparcia przy rejestracji — np. 299 zł netto za bezbłędne złożenie wniosku z doborem kodów odpadów — są wielokrotnie tańsze niż najniższa możliwa kara.
Warto śledzić też krajowe zmiany legislacyjne, opisane szczegółowo w artykule Zmiany w BDO w 2025 roku: Nowe regulacje. Portal BDO jest dostępny pod adresem bdo.mos.gov.pl — tam możesz sprawdzić status swojego wniosku rejestracyjnego lub złożyć sprawozdanie.
Najczęściej zadawane pytania o zmiany w zielonym ładzie
Czy zmiany w zielonym ładzie po wyborach 2024 roku znoszą obowiązek rejestracji w BDO?
Nie — zmiany w zielonym ładzie nie dotyczą krajowego systemu BDO, który wynika z ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1588 t.j.). Obowiązek rejestracji w BDO dotyczy każdego przedsiębiorcy wytwarzającego odpady w ramach działalności gospodarczej. Kara za brak wpisu wynosi od 5 000 do 1 000 000 zł na podstawie art. 194 ust. 1 tej ustawy.
Kiedy wejdzie w życie rozporządzenie PPWR dotyczące opakowań?
Rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) jest obecnie w fazie negocjacji trójstronnych (trylogue) — wejście w życie spodziewane jest najwcześniej w 2027 r. Do czasu jego wdrożenia obowiązuje dyrektywa 94/62/WE oraz dyrektywa SUP (2019/904/UE) nakładająca obowiązek ewidencji jednorazowych opakowań w BDO od 24 lipca 2023 r.
Co to jest standard VSME i dla jakich firm jest przeznaczony?
VSME (Voluntary SME Standard) to uproszczony standard raportowania ESG opracowany przez EFRAG, przeznaczony dla firm zatrudniających poniżej 250 pracowników. Obejmuje ok. 40% wskaźników w porównaniu do pełnych standardów ESRS stosowanych przy CSRD. Jednym z podstawowych wskaźników jest ilość wytworzonych odpadów — pobierana bezpośrednio z ewidencji BDO.
Czy zakaz sprzedaży aut spalinowych od 2035 roku zostanie odwołany?
Zakaz nie został odwołany — rozporządzenie 2023/851/UE przewiduje jednak obligatoryjny przegląd w 2026 r., który może uwzględnić paliwa syntetyczne (e-fuels) jako dopuszczalną alternatywę. Nowy Parlament Europejski i Komisja sygnalizują otwartość na korektę zakresu lub terminu zakazu, ale decyzja formalna nie zapadła.
Ile wynosi kara za brak rejestracji w BDO w 2025 i 2026 roku?
Kara administracyjna za prowadzenie działalności bez wpisu do BDO wynosi od 5 000 do 1 000 000 zł i jest nakładana przez Marszałka Województwa lub Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na podstawie art. 194 ust. 1 ustawy o odpadach. Dobrowolna rejestracja przed kontrolą jest traktowana jako okoliczność łagodząca przy wymiarze kary.
Jakie firmy muszą prowadzić ewidencję odpadów w BDO w związku z dyrektywą SUP?
Obowiązek ewidencji w BDO wynikający z dyrektywy SUP (2019/904/UE) dotyczy firm wprowadzających na rynek jednorazowe wyroby z tworzyw sztucznych: kubki na napoje, tacki, słomki, patyczki bawełniane, pojemniki na żywność. Obowiązek obowiązuje od 24 lipca 2023 r. niezależnie od wielkości firmy czy jej przychodów.
„`
