Odzysk materiałów to według art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy o odpadach każdy odzysk inny niż odzysk energii i ponowne przetwarzanie na materiały, które mogą zostać wykorzystane jako paliwa lub inne środki wytwarzania energii. Obejmuje w szczególności przygotowanie do ponownego użycia, recykling i prace ziemne.
Jak ustawa definiuje odzysk materiałów?
Definicję zawiera art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Zgodnie z nim odzysk materiałów to każdy odzysk inny niż odzysk energii i ponowne przetwarzanie na materiały, które mogą zostać wykorzystane jako paliwa lub inne środki wytwarzania energii. Przepis dodaje, że odzysk materiałów obejmuje w szczególności przygotowanie do ponownego użycia, recykling i prace ziemne. Pkt 15a obowiązuje od 1 stycznia 2022 r.
Słowa „w szczególności” w art. 3 ust. 1 pkt 15a oznaczają, że przygotowanie do ponownego użycia, recykling i prace ziemne to formy wskazane wprost w przepisie, a nie zamknięty katalog.
Czym jest odzysk, a czym odzysk materiałów?
Pojęcie szersze to odzysk. Art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o odpadach określa go jako jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji. Według tego samego przepisu odzyskiem jest też proces, w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce.
Odzysk materiałów wyznacza art. 3 ust. 1 pkt 15a: jest to każdy odzysk poza odzyskiem energii oraz ponownym przetwarzaniem na materiały do wykorzystania jako paliwa lub inne środki wytwarzania energii.
Jakie formy obejmuje odzysk materiałów?
Art. 3 ust. 1 pkt 15a wymienia w szczególności przygotowanie do ponownego użycia, recykling i prace ziemne. Dwie z tych form ustawa definiuje osobno, w art. 3 ust. 1 pkt 22 i 23.
| Forma | Co stanowi ustawa | Podstawa |
|---|---|---|
| Przygotowanie do ponownego użycia | odzysk polegający na sprawdzeniu, czyszczeniu lub naprawie, w ramach którego produkty lub części produktów, które wcześniej stały się odpadami, są przygotowywane do tego, aby mogły być ponownie wykorzystywane bez jakichkolwiek innych czynności wstępnego przetwarzania | art. 3 ust. 1 pkt 22 |
| Recykling | odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach; obejmuje ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny), ale nie obejmuje odzysku energii i ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do prac ziemnych | art. 3 ust. 1 pkt 23 |
| Prace ziemne | wymienione jako forma odzysku materiałów | art. 3 ust. 1 pkt 15a |
Czym odzysk materiałów różni się od recyklingu?
Recykling jest jedną z form odzysku materiałów, a nie jego synonimem. Według art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach. Obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny).
Przepis ten zawiera jednak wyłączenie: recykling nie obejmuje ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane do prac ziemnych (art. 3 ust. 1 pkt 23), natomiast art. 3 ust. 1 pkt 15a wymienia prace ziemne wśród form odzysku materiałów. Ponowne przetwarzanie na materiały do prac ziemnych nie jest więc recyklingiem w rozumieniu pkt 23, choć pkt 15a wymienia prace ziemne w odzysku materiałów.
Czym odzysk materiałów różni się od odzysku energii?
Z art. 3 ust. 1 pkt 15a wynika, że odzysk energii jest z odzysku materiałów wyłączony. Wyłączone jest też ponowne przetwarzanie na materiały, które mogą zostać wykorzystane jako paliwa lub inne środki wytwarzania energii. Art. 3 ust. 1 pkt 23 wyłącza z recyklingu odzysk energii oraz ponowne przetwarzanie na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa.
Różnicę między recyklingiem a odzyskiem energii omawiamy dokładniej w artykule Czym odzysk energii różni się od recyklingu.
Jak sprawdzić, czy proces jest odzyskiem materiałów?
Samo słowo „odzysk” w opisie procesu nie wystarcza, aby ustalić, czy chodzi o recykling, przygotowanie do ponownego użycia czy prace ziemne. Warto sprawdzić opis procesu w dokumentacji zakładu z definicjami z art. 3 ust. 1 pkt 14, 15a, 22 i 23 ustawy o odpadach, a następnie ustalić, czy proces nie polega na odzysku energii albo przetwarzaniu na materiały wykorzystywane jako paliwa, bo art. 3 ust. 1 pkt 15a wyłącza je z odzysku materiałów.
Pomocne mogą być materiały o kodach odpadów w BDO i o sprawozdaniu z wytwarzanych odpadów. Zasady wpisu do rejestru opisuje tekst o rejestracji w BDO.
Gdy nie wiesz, jak zaklasyfikować konkretny proces, skonsultuj się z doradcą ds. BDO. Definicje ustawowe są ogólne, a ocena przypadku zależy od jego szczegółów.
Stan prawny na: 2026-10-31
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, art. 3 ust. 1 pkt 14, 15a, 22 i 23
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
