Aby policzyć 75 ha użytków rolnych przy obowiązkach BDO, porównaj powierzchnię użytków rolnych, na których gospodarujesz, z progiem „poniżej 75 ha”. Rolnik wytwórca odpadów na powierzchni poniżej 75 ha nie podlega wpisowi do rejestru (art. 51 ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach) ani ewidencji odpadów (art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o odpadach), o ile nie podlega wpisowi na podstawie art. 51 ust. 1.
Które powierzchnie i jak porównać z progiem 75 ha?
Próg 75 ha występuje w ustawie z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328) w dwóch przepisach. Art. 51 ust. 2 pkt 5 stanowi, że wpisowi do rejestru nie podlega wytwórca odpadów będący rolnikiem gospodarującym na powierzchni użytków rolnych poniżej 75 ha, o ile nie podlega wpisowi do rejestru na podstawie art. 51 ust. 1.
Art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. c tej samej ustawy przewiduje analogiczne wyłączenie z ewidencji: obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów nie dotyczy tych samych rolników, z tym samym zastrzeżeniem dotyczącym wpisu na podstawie art. 51 ust. 1.
Do porównania służy jedna wielkość: powierzchnia użytków rolnych, na których gospodarujesz. Oba przepisy mówią o powierzchni „poniżej 75 ha”, więc gospodarstwo mające dokładnie 75 ha albo więcej nie mieści się w tym wyłączeniu. To wniosek z brzmienia przepisu, a nie osobny zapis.
Przed porównaniem warto sprawdzić powierzchnię użytków rolnych, na których gospodarujesz, w dokumentach gospodarstwa, ponieważ art. 51 ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach odwołuje się do powierzchni użytków rolnych poniżej 75 ha.
Czym różni się zwolnienie z wpisu od zwolnienia z ewidencji?
Ustawa o odpadach przewiduje trzy osobne mechanizmy, które łatwo pomylić. Każdy z nich opiera się na innym przepisie i dotyczy innego obowiązku.
| Mechanizm | Podstawa | Kogo i czego dotyczy |
|---|---|---|
| Zwolnienie z wpisu do rejestru BDO | art. 51 ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach | wytwórca odpadów będący rolnikiem na użytkach rolnych poniżej 75 ha, o ile nie podlega wpisowi na podstawie art. 51 ust. 1 |
| Zwolnienie z ewidencji odpadów | art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o odpadach | ta sama grupa rolników, z tym samym zastrzeżeniem |
| Zwolnienie z ewidencji dla określonych rodzajów i ilości odpadów | art. 66 ust. 4 pkt 4 i ust. 5 ustawy o odpadach oraz rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U.2024.1644) | rodzaje lub ilości odpadów wskazane w rozporządzeniu, niezależnie od areału |
Dwa pierwsze wiersze dotyczą statusu rolnika. Trzeci dotyczy samych odpadów i działa niezależnie od powierzchni gospodarstwa.
Art. 51 ust. 2 ustawy o odpadach wylicza pięć kategorii podmiotów niepodlegających wpisowi. Zwolniony jest wyłącznie zakres działalności mieszczący się w którejś z nich. Inna, równoległa działalność tego samego podmiotu może samodzielnie rodzić obowiązek wpisu.
Zwolnienie z wpisu nie jest zwolnieniem z innych obowiązków BDO, na przykład sprawozdawczych, bo rejestracja, ewidencja i sprawozdawczość mają w ustawie o odpadach odrębne zakresy podmiotowe; zakres zwolnienia rolnika z ewidencji określa odrębnie art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. c tej ustawy. Zasady sprawozdania z wytwarzanych odpadów warto więc rozpatrywać osobno od samego wpisu.
Kiedy rolnik poniżej 75 ha mimo wszystko podlega wpisowi?
Obie reguły, z art. 51 ust. 2 pkt 5 i z art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o odpadach, zawierają warunek: rolnik jest zwolniony tylko wtedy, gdy nie podlega wpisowi do rejestru na podstawie art. 51 ust. 1. Jeśli taki wpis go dotyczy, zwolnienie nie działa, mimo że areał jest mniejszy niż 75 ha.
Jedną ze ścieżek z art. 51 ust. 1 jest wpis z urzędu na podstawie posiadanych pozwoleń, takich jak pozwolenie zintegrowane czy pozwolenie na wytwarzanie odpadów. To inna droga wpisu, a nie zwolnienie. Rolnik objęty takim wpisem nie korzysta ze zwolnienia z art. 51 ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach.
Drugi przypadek to równoległa działalność. Art. 51 ust. 2 ustawy o odpadach zwalnia tylko zakres mieszczący się w wymienionych kategoriach. Rolnik, który obok upraw prowadzi na przykład sklep lub lokal gastronomiczny, powinien ocenić tę działalność osobno. Sam rodzaj działalności nie przesądza jednak o wpisie. Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o odpadach decyduje, czy podmiot jest obowiązany do prowadzenia ewidencji wytwarzanych przez siebie odpadów.
Zwolnienie z art. 51 ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach dotyczy rolnika jako wytwórcy odpadów. Obowiązki z innych tytułów, na przykład wprowadzania produktów w opakowaniach, a także odrębne rejestracje produktowe (opakowania, baterie, sprzęt elektryczny i elektroniczny, pojazdy), mogą wynikać z innych przepisów i nie wynikają z progu 75 ha.
Jak rozporządzenie z 5 listopada 2024 r. wpływa na obowiązek wpisu?
Art. 66 ust. 4 pkt 4 ustawy o odpadach stanowi, że obowiązek prowadzenia ewidencji nie dotyczy rodzajów lub ilości odpadów określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 5. Zgodnie z art. 66 ust. 5 minister właściwy do spraw klimatu określa je w rozporządzeniu, kierując się szkodliwością odpadów oraz potrzebą ułatwień przy wytwarzaniu niewielkich ilości.
Tym rozporządzeniem jest rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (Dz.U.2024.1644), obowiązujące od 1 stycznia 2025 r. Ma ono znaczenie także dla wpisu. Art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy nakłada obowiązek wpisu na wytwórców obowiązanych do prowadzenia ewidencji. Podmiot wytwarzający odpady wyłącznie w rodzajach i ilościach objętych zwolnieniem nie ma więc z tego tytułu obowiązku wpisu.
Rozporządzenie zawęziło zwolnienie tylko dla odpadów niebezpiecznych. Z listy usunięto dokładnie pięć kodów: przepracowane oleje, opakowania po substancjach niebezpiecznych, pojemniki ciśnieniowe, zużyte urządzenia z elementami niebezpiecznymi oraz baterie z rtęcią. Większość kodów odpadów innych niż niebezpieczne nadal korzysta ze zwolnienia ilościowego.
Rolnik z areałem od 75 ha wzwyż nie jest więc automatycznie zobowiązany do wpisu z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach. Warto, aby najpierw ustalił, czy jego odpady mieszczą się w zwolnionych rodzajach i ilościach. Limity w kilogramach rocznie zależą od kodu odpadu i warto je zweryfikować w załączniku do rozporządzenia Dz.U.2024.1644 w Dzienniku Ustaw. Pomocny będzie też przegląd kodów odpadów w BDO.
Jak krok po kroku ocenić własne gospodarstwo?
Kolejność kroków to praktyczna propozycja, a nie przepis.
1. Ustal powierzchnię użytków rolnych, na których gospodarujesz. Warto zweryfikować ją w dokumentach gospodarstwa. Powierzchnia poniżej 75 ha mieści się w art. 51 ust. 2 pkt 5 i art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o odpadach, a 75 ha i więcej już nie.
2. Sprawdź, czy nie masz wpisu z innego tytułu. Chodzi o art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach, w tym o wpis z urzędu na podstawie pozwoleń, oraz o równoległą działalność poza rolnictwem (art. 51 ust. 2 tej ustawy).
3. Spisz rodzaje odpadów i ich kody. Warto zwrócić uwagę, czy wśród nich są kody usunięte z listy zwolnień rozporządzenia Dz.U.2024.1644 od 1 stycznia 2025 r., np. przepracowane oleje czy baterie z rtęcią.
4. Porównaj kody i ilości z załącznikiem do rozporządzenia Dz.U.2024.1644. Dotyczy to zwłaszcza gospodarstw od 75 ha wzwyż. Jeśli odpady mieszczą się wyłącznie w zwolnionych rodzajach i ilościach, obowiązek wpisu z tytułu art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach nie powstaje.
5. Przy wątpliwościach skonsultuj się z ekspertem BDO. Dotyczy to zwłaszcza klasyfikacji odpadów lub połączenia kilku rodzajów działalności. Informacje o samej procedurze znajdziesz w artykule o rejestracji w BDO i wpisie do rejestru.
Przykład: gospodarstwo ma 74 ha użytków rolnych i prowadzi wyłącznie uprawy. Na podstawie art. 51 ust. 2 pkt 5 i art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o odpadach nie podlega wpisowi ani nie prowadzi ewidencji, o ile nie podlega wpisowi na podstawie art. 51 ust. 1. Gospodarstwo z 76 ha nie korzysta z tych wyłączeń dla rolników. Jego obowiązek wpisu ocenia się według art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach oraz rozporządzenia z 5 listopada 2024 r. (Dz.U.2024.1644).
Stan prawny na: 2026-10-30
Podstawa prawna i źródła
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
