CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), czyli unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂, objął od 1 października 2023 roku obowiązkiem raportowania importerów wybranych grup towarów spoza UE, a od 1 stycznia 2026 r. — po zakończeniu okresu przejściowego — działa w okresie docelowym. Jakie produkty obejmuje CBAM? Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. wskazuje sześć kluczowych kategorii: cement, żelazo i stal, aluminium, nawozy, energię elektryczną oraz wodór (załącznik I), a także wybrane produkty przetworzone z tych materiałów. Poniżej znajdziesz szczegółową charakterystykę każdej z grup wraz z praktycznymi informacjami o obowiązkach i terminach.
Autor: Piotr Chudeusz, ekspert ds. regulacji środowiskowych | Aktualizacja:
Dlaczego lista produktów objętych CBAM ma znaczenie dla importerów?
To, czy Twój towar podlega CBAM, zależy przede wszystkim od jego kodu CN (Combined Nomenclature) — celnego kodu klasyfikacyjnego produktu. Od 1 stycznia 2026 r. towar CBAM powyżej progu de minimis może przywieźć wyłącznie upoważniony zgłaszający CBAM — błędna klasyfikacja oznacza więc problem już przy odprawie celnej.
O objęciu CBAM decyduje masa importu, a nie wielkość firmy: zwolnienie de minimis obejmuje importerów, którzy w roku kalendarzowym przywożą łącznie nie więcej niż 50 ton masy netto towarów CBAM (nie dotyczy wodoru i energii elektrycznej). Powyżej tego progu także mały importer elementów stalowych z Turcji czy Chin musi mieć status upoważnionego zgłaszającego CBAM, a od 1 lutego 2027 r. kupuje certyfikaty CBAM za emisje wbudowane w towary przywiezione od 2026 r. Sam mechanizm i obowiązki importera opisujemy osobno w artykule o tym, czym jest CBAM i kogo dotyczy.
W Polsce obowiązki środowiskowe importerów często nakładają się na siebie. Firmy sprowadzające towary z zagranicy mogą jednocześnie podlegać rejestracji w BDO lub obowiązkom wobec KOBiZE. Jeśli nie jesteś pewien swojej sytuacji, warto skonsultować się ze specjalistą — możesz to zrobić, kontaktując się bezpośrednio z ekspertem ds. BDO i regulacji środowiskowych, który oceni Twoje obowiązki kompleksowo.
Sześć kategorii towarów objętych CBAM
Rozporządzenie (UE) 2023/956 definiuje sześć głównych grup towarów objętych CBAM (załącznik I), obejmujących także wybrane produkty przetworzone. Każda z grup powiązana jest z konkretnymi kodami CN, które decydują o tym, czy dany import podlega mechanizmowi. Poniżej krótko o każdej kategorii — bez wyliczania pojedynczych wyrobów, bo o nich rozstrzyga wyłącznie kod CN z załącznika I.
1. Cement
Cement jest jedną z sześciu kategorii towarów z załącznika I do rozporządzenia (UE) 2023/956; o objęciu konkretnego wyrobu decyduje jego kod CN wymieniony w tym załączniku. Firmy budowlane i producenci materiałów budowlanych sprowadzający cement spoza UE raportowali w okresie przejściowym emisje wbudowane w importowany towar, a od 2026 r. rozliczają je w rocznej deklaracji CBAM.
2. Żelazo i stal
Żelazo i stal to druga kategoria z załącznika I, obejmująca także wybrane wyroby przetworzone. Przy imporcie elementów i konstrukcji stalowych nie wystarczy więc założenie, że to już gotowy produkt — trzeba sprawdzić, czy kod CN towaru jest wymieniony w załączniku. W praktyce to przy stali najłatwiej przekroczyć próg 50 ton masy netto rocznie, bo są to towary ciężkie.
3. Aluminium
Aluminium jest trzecią kategorią z załącznika I, również z wybranymi wyrobami przetworzonymi. Importer wyrobów aluminiowych powinien porównać kod CN każdej pozycji z załącznikiem — sama nazwa handlowa towaru niczego nie przesądza.
4. Nawozy
Nawozy to czwarta kategoria z załącznika I. O tym, czy dany nawóz jest objęty CBAM, rozstrzyga jego kod CN wymieniony w załączniku. Importerzy z sektora rolnego i ogrodniczego sprowadzający nawozy spoza UE powinni sprawdzić kody CN swoich produktów.
5. Energia elektryczna
Energia elektryczna przywożona spoza UE jest piątą kategorią z załącznika I. Importer energii elektrycznej musi mieć status upoważnionego zgłaszającego CBAM zawsze — zwolnienie de minimis go nie obejmuje.
6. Wodór
Wodór jest szóstą kategorią z załącznika I. Tak jak przy energii elektrycznej próg 50 ton nie ma tu zastosowania: każdy importer wodoru spoza UE potrzebuje statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM, niezależnie od ilości.
Wyroby przetworzone w ramach powyższych kategorii
Oprócz surowców i półproduktów CBAM obejmuje wybrane produkty przetworzone z tych materiałów — o objęciu decyduje kod CN wymieniony w załączniku I. Dlatego przy każdym wyrobie z cementu, stali, aluminium czy nawozów punktem wyjścia jest kod CN, a nie nazwa handlowa ani stopień przetworzenia.
Jak wygląda raportowanie CBAM i jakie terminy musisz znać?
Od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. importerzy towarów objętych CBAM składali kwartalne raporty o emisjach wbudowanych w te towary. W okresie przejściowym (2023–2025) nie było opłat — raportowanie miało charakter wyłącznie informacyjny i przygotowawczy.
Od 1 stycznia 2026 r. trwa okres docelowy. Upoważniony zgłaszający CBAM składa za każdy rok deklarację CBAM i przekazuje do umorzenia odpowiadającą jej liczbę certyfikatów do 30 września roku następnego — po raz pierwszy do 30 września 2027 r. za 2026 r.; sprzedaż certyfikatów rusza 1 lutego 2027 r.
| Etap | Data lub termin | Co oznacza dla importera | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Wejście w życie rozporządzenia | 17 maja 2023 r. | od tej daty obowiązuje rozporządzenie wraz z listą towarów w załączniku I | rozporządzenie (UE) 2023/956 |
| Okres przejściowy (zakończony) | 1 października 2023 r. – 31 grudnia 2025 r. | za przywóz towarów z załącznika I składało się tylko raporty kwartalne; certyfikatów nie kupowano | art. 32–35 rozporządzenia 2023/956 |
| Okres docelowy | od 1 stycznia 2026 r. | towary CBAM przywozi wyłącznie upoważniony zgłaszający CBAM (powyżej 50 ton masy netto rocznie; przy wodorze i energii elektrycznej — zawsze) | art. 2a, 4, 5 i 36 rozporządzenia 2023/956 w brzmieniu rozporządzenia (UE) 2025/2083 |
| Sprzedaż certyfikatów CBAM | od 1 lutego 2027 r. | od tego dnia można kupować certyfikaty na rozliczenie towarów przywiezionych od 2026 r. | art. 20 ust. 1 rozporządzenia 2023/956 |
| Pierwsza roczna deklaracja CBAM | do 30 września 2027 r. (za 2026 r.) | rozliczenie przywozu z 2026 r.: deklaracja i umorzenie certyfikatów; kolejne lata tak samo, do 30 września | art. 6 ust. 1 i art. 22 ust. 1 rozporządzenia 2023/956 |
Jednym z największych wyzwań praktycznych jest pozyskanie danych o emisjach od zagranicznych dostawców i producentów. Wiele firm z Azji czy Turcji nie prowadzi jeszcze szczegółowej dokumentacji emisyjnej zgodnej z wymogami UE, co może komplikować raportowanie.
Kogo najczęściej dotyczy CBAM w Polsce i jakie błędy popełniają firmy?
W Polsce CBAM najczęściej dotyczy firm z branży budowlanej, handlu metalami, przemysłu maszynowego, importerów stali i aluminium oraz hurtowni technicznych sprowadzających komponenty z Azji.
Najczęstsze błędy popełniane przez importerów to: brak wiedzy o tym, że dany towar podlega CBAM (wynikający z nieznajomości listy kodów CN), błędna klasyfikacja produktu, brak danych emisyjnych od dostawcy oraz błędne przekonanie, że obowiązki CBAM dotyczą wyłącznie dużych korporacji — o objęciu decyduje próg 50 ton masy netto rocznie, a nie wielkość firmy.
Importer, który jednocześnie wytwarza odpady albo wprowadza na rynek produkty w opakowaniach, może mieć też obowiązki w BDO — w ich uporządkowaniu pomaga obsługa BDO dla firm.
CBAM a inne obowiązki środowiskowe — co łączy się z czym?
CBAM nie funkcjonuje w izolacji od innych regulacji środowiskowych. Przedsiębiorcy importujący towary z krajów trzecich często jednocześnie podlegają obowiązkowi rocznego raportu do Krajowej bazy prowadzonej przez KOBiZE (Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami), obejmującego emisje z własnej działalności — ustawa nie przewiduje progu wielkości emisji, który zwalniałby przedsiębiorcę (art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji). Jeśli Twoja firma nie ma jeszcze konta w Krajowej bazie, warto zadbać o rejestrację w KOBiZE i terminowe składanie raportów emisyjnych.
Podmioty sprowadzające towary wymienione w CBAM (np. elementy stalowe, aluminiowe) często jednocześnie wprowadzają na rynek produkty w opakowaniach — a to może wiązać się z obowiązkiem wpisu do Bazy Danych o Odpadach (BDO). Regularne składanie raportu KOBiZE oraz sprawozdań BDO to minimum, które każda firma z ekspozycją na regulacje klimatyczne powinna zapewnić.
Firmy, które już dziś zbierają od dostawców dane o emisjach wbudowanych w importowane towary, łatwiej przygotują roczną deklarację CBAM.
FAQ — najczęściej zadawane pytania o CBAM i listę objętych produktów
Jakie produkty obejmuje CBAM w 2026 roku?
CBAM obejmuje sześć kategorii towarów: cement, żelazo i stal, aluminium, nawozy, energię elektryczną oraz wodór (załącznik I do rozporządzenia 2023/956), a także wybrane produkty przetworzone z tych materiałów. Przynależność konkretnego produktu do systemu jest określana na podstawie kodu CN (Combined Nomenclature).
Od kiedy obowiązuje okres docelowy CBAM?
Okres docelowy CBAM trwa od 1 stycznia 2026 r. Poprzedził go zakończony już okres przejściowy (1 października 2023 r. – 31 grudnia 2025 r.), w którym importerzy składali wyłącznie kwartalne raporty i nie kupowali certyfikatów. Dla towarów z załącznika I oznacza to dziś roczną deklarację CBAM: pierwszą, za 2026 r., upoważniony zgłaszający składa do 30 września 2027 r., a certyfikaty CBAM będą sprzedawane od 1 lutego 2027 r.
Czy małe firmy również podlegają CBAM?
Tak, jeśli przekroczą próg masy. Obrót i liczba pracowników nie mają znaczenia — liczy się łączna masa netto towarów CBAM przywiezionych w roku kalendarzowym. Gdy nie przekracza ona 50 ton, importer korzysta ze zwolnienia de minimis (art. 2a rozporządzenia (UE) 2023/956 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem (UE) 2025/2083); powyżej tego progu musi mieć status upoważnionego zgłaszającego CBAM. Przy wodorze i energii elektrycznej zwolnienie nie działa — status jest potrzebny zawsze.
Jak sprawdzić, czy mój towar podlega CBAM?
Ustal kod CN towaru i porównaj go z załącznikiem I do rozporządzenia (UE) 2023/956. Jeśli kod jest tam wymieniony, towar należy do towarów CBAM. Następnie policz łączną masę netto takich towarów przywożonych w roku kalendarzowym: powyżej 50 ton potrzebny jest status upoważnionego zgłaszającego CBAM, o który w Polsce wnioskuje się przed przywozem do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Przy wodorze i energii elektrycznej status jest wymagany niezależnie od ilości.
Nie wiesz, czy Twój import podlega CBAM lub innym obowiązkom środowiskowym?
Regulacje CBAM, KOBiZE i BDO tworzą złożony system, w którym łatwo przeoczyć kluczowy obowiązek. Jeśli importujesz cement, stal, aluminium, nawozy lub inne towary z krajów spoza UE, zadbaj o analizę swoich obowiązków — okres docelowy CBAM trwa od 1 stycznia 2026 r., a pierwsza deklaracja za 2026 r. przypada na 30 września 2027 r. Specjalista oceni Twoją sytuację kompleksowo, uwzględniając CBAM, raportowanie KOBiZE oraz ewentualne obowiązki w systemie BDO. Skonsultuj się z ekspertem ds. BDO i regulacji środowiskowych i uniknij kosztownych błędów.
Kompleksowa obsługa BDO dla firm od 150 zł
Zamów obsługę →
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
