Co to jest KPO — Karta Przekazania Odpadu?

KPO, czyli karta przekazania odpadów, to dokument ewidencji odpadów, który posiadacz odpadów sporządza w systemie BDO przed rozpoczęciem transportu odpadów do następnego posiadacza albo do własnego miejsca zbierania lub przetwarzania (art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, Dz.U. 2023 poz. 1587). Kartę wymienia art. 67 ust. 1 tej ustawy wśród dokumentów ewidencji odpadów. Przejmujący odpady i transportujący potwierdzają w BDO przejęcie i transport (art. 69 ust. 3 i 3b). Odpady komunalne mają odrębną kartę — KPOK (art. 71a).

Co to jest KPO (karta przekazania odpadów) i jaka jest jej rola w systemie BDO?

Karta przekazania odpadów dokumentuje przekazanie konkretnej partii odpadów między posiadaczami: wynika z niej, kto przekazał odpady, kto je przewiózł, kto je przejął oraz jaka była ich masa.

Obowiązek prowadzenia ilościowej i jakościowej ewidencji odpadów nakłada na posiadacza odpadów art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, a KPO jest jednym z dokumentów tej ewidencji. Dokumenty ewidencji sporządza się wyłącznie za pośrednictwem indywidualnego konta w systemie BDO (art. 67 ust. 6). System jest dostępny pod adresem rejestr BDO. W razie awarii systemu BDO kartę sporządza się w formie papierowej lub elektronicznej poza BDO (art. 67 ust. 7), a przekazujący odpady wprowadza jej dane do BDO niezwłocznie po ustaniu awarii, nie później niż w terminie 30 dni (art. 67 ust. 11). Pozostałe dokumenty opisuje artykuł o tym, jakie dokumenty obejmuje ewidencja odpadów w BDO.

KPO uzupełnia drugi kluczowy dokument ewidencyjny — Kartę Ewidencji Odpadów (KEO). O ile KEO — prowadzona odrębnie dla każdego rodzaju (kodu) odpadów (art. 70 ustawy o odpadach) — rejestruje ilość wytworzonych, przyjętych i przekazanych odpadów, KPO dokumentuje konkretny moment fizycznego przekazania odpadów innemu podmiotowi. Tę drugą kartę opisuje artykuł co to jest KEO, czyli karta ewidencji odpadów.

Kto musi wystawiać KPO i których firm ten obowiązek dotyczy?

Obowiązek sporządzenia karty spoczywa na tym posiadaczu, który odpady przekazuje (art. 69 ust. 1 ustawy o odpadach) — może nim być wytwórca odpadów, ale też podmiot zbierający lub przetwarzający odpady. KPO można nie sporządzać, jeżeli jeden z posiadaczy odpadów nie jest objęty obowiązkiem prowadzenia ewidencji odpadów (art. 69 ust. 4). Podział ról między stronami opisuje artykuł kto wystawia KPO: wytwórca czy odbiorca.

O obowiązku nie decyduje branża, lecz to, czy firma jest objęta ewidencją odpadów. Gabinet lekarski, warsztat samochodowy czy zakład produkcyjny sporządza KPO wtedy, gdy podlega obowiązkowi prowadzenia ewidencji i przekazuje odpady innemu posiadaczowi.

Zwolnienie z ewidencji odpadów (a tym samym z obowiązku KPO) dotyczy jedynie przypadków z art. 66 ust. 4 ustawy — np. wytwórców odpadów komunalnych — oraz rodzajów i ilości odpadów wskazanych w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), które od 1 stycznia 2025 r. określa rodzaje i ilości odpadów zwolnione z obowiązku ewidencji. Zwolnienia opisuje artykuł kto jest zwolniony z ewidencji odpadów w BDO. Czym innym jest ewidencja uproszczona: podmioty wytwarzające do 100 kg odpadów niebezpiecznych rocznie albo do 5 ton rocznie odpadów innych niż niebezpieczne, niebędących odpadami komunalnymi, prowadzą ewidencję wyłącznie z zastosowaniem karty przekazania odpadów, bez karty ewidencji odpadów (art. 71 pkt 1 ustawy o odpadach). Nie jest to zwolnienie z ewidencji. Jeśli masz wątpliwości, czy Twoja firma jest zwolniona, warto skonsultować się ze specjalistą przez formularz kontaktu z ekspertem BDO.

Jak działa obieg KPO w systemie BDO krok po kroku?

Obieg KPO w BDO to trzy kroki: sporządzenie karty, przewóz z potwierdzeniem wygenerowanym z BDO oraz potwierdzenie przejęcia i transportu (art. 69 ustawy o odpadach). Wykonują je kolejno przekazujący odpady, kierujący środkiem transportu, przejmujący i transportujący.

Krok 1: Sporządzenie KPO przez przekazującego odpady

Obieg zaczyna przekazujący odpady: sporządza kartę na swoim koncie w BDO, zanim rozpocznie się transport (art. 69 ust. 1 ustawy o odpadach). Karta zawiera m.in. dane posiadacza odpadów i transportującego, kod i rodzaj odpadów, ich masę oraz adres miejsca przeznaczenia (art. 67 ust. 3), a dodatkowo datę i godzinę rozpoczęcia transportu i dostarczenia odpadów oraz numery rejestracyjne środków transportu (art. 67 ust. 3a).

Krok 2: Transport z potwierdzeniem wygenerowanym z BDO

Kierujący środkiem transportu musi mieć przy sobie w trakcie transportu potwierdzenie wygenerowane z BDO, które pozwala zweryfikować dane z KPO ze stanem rzeczywistym (art. 69 ust. 1a ustawy o odpadach).

Krok 3: Potwierdzenie przejęcia i potwierdzenie transportu

Po dostarczeniu odpadów przejmujący (np. zakład przetwarzania odpadów) niezwłocznie potwierdza w BDO ich przejęcie i dodaje datę i godzinę przejęcia oraz masę odpadów, jeśli jest inna niż podana przez przekazującego (art. 69 ust. 3 ustawy o odpadach). Transportujący potwierdza w BDO transport niezwłocznie po jego zakończeniu (art. 69 ust. 3b). Jeżeli posiadacz przekazuje odpady do prowadzonego przez siebie miejsca zbierania lub przetwarzania, sam niezwłocznie uzupełnia w BDO masę odpadów oraz datę i godzinę przekazania (art. 69 ust. 3a).

Jakie kary grożą za brak KPO i inne naruszenia w ewidencji odpadów?

Na podstawie art. 194 ust. 1 pkt 5b ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1587) nieprowadzenie ewidencji odpadów albo prowadzenie jej w sposób nieterminowy lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym podlega administracyjnej karze pieniężnej od 1 000 zł do 1 000 000 zł (wysokość kary: art. 194 ust. 3). Wyjątek przewiduje art. 194 ust. 2 ustawy o odpadach: dotyczy on sytuacji, gdy za naruszenie może być ustalona opłata podwyższona z art. 293 Prawa ochrony środowiska. Kara dotyczy podmiotu obowiązanego do prowadzenia ewidencji, a KPO jest jednym z jej dokumentów. Karę wymierza w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska (art. 196), a uiszcza się ją w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 201 ust. 1). Odrębną sankcją jest grzywna z art. 180 ustawy o odpadach: grozi za brak potwierdzenia wygenerowanego z BDO w trakcie transportu (ust. 2), za nieprzechowywanie dokumentów ewidencji przez wymagany czas (ust. 3) oraz za niewprowadzenie w terminie do BDO danych z dokumentów sporządzonych podczas awarii (ust. 4). Art. 180 nie określa wysokości grzywny; ogólny zakres grzywny za wykroczenie to od 20 do 5000 zł (art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń).

Organy Inspekcji Ochrony Środowiska mają dostęp do BDO i mogą weryfikować zgodność prowadzonej ewidencji odpadów ze stanem rzeczywistym (art. 83 ust. 1 pkt 16, ust. 2 i ust. 2a ustawy o odpadach).

Czym KPO różni się od KPOK?

Obok KPO funkcjonuje karta przekazania odpadów komunalnych (KPOK), którą stosują podmioty odbierające odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, posiadacze zbierający lub przetwarzający odpady komunalne oraz transportujący odpady komunalne (art. 67 ust. 1 pkt 3 i art. 71a ustawy o odpadach). Podmiot odbierający odpady komunalne sporządza ją przed rozpoczęciem odbierania, odrębnie dla każdego ładunku danego rodzaju (art. 71a ust. 1).

Podmioty z łańcucha odpadów komunalnych używają KPOK zamiast zwykłej KPO — to dwa odrębne dokumenty, mimo podobnej nazwy (art. 67 ust. 1 ustawy o odpadach). Firma, która wytwarza odpady inne niż komunalne i przekazuje je odbiorcy, korzysta ze zwykłej KPO.

Jak KPO wiąże się z rocznym sprawozdaniem BDO?

Wytwórca odpadów obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów — także uproszczonej, samą kartą przekazania — składa roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami (art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach). Sprawozdanie to składają też obowiązane do prowadzenia ewidencji podmioty zbierające lub przetwarzające odpady, z wyłączeniem prowadzących odbieranie odpadów komunalnych (art. 75 ust. 1 pkt 2). Obowiązek złożenia rocznego sprawozdania BDO o wytwarzanych odpadach jest związany z obowiązkiem prowadzenia ewidencji odpadów: podmiot zwolniony z ewidencji na podstawie art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach nie ma z tego tytułu obowiązku złożenia tego sprawozdania. Termin i tryb jego złożenia opisuje artykuł co to jest sprawozdanie BDO i kto je składa.

Jak uprościć obowiązki związane z KPO i ewidencją odpadów w firmie?

Zanim przekażesz odpady, ustal trzy rzeczy: czy Twoja firma jest obowiązana do prowadzenia ewidencji odpadów, czy obowiązkiem tym jest objęty także odbiorca oraz kto w firmie sporządzi kartę w BDO przed wyjazdem transportu.

Do sporządzania kart potrzebne jest indywidualne konto w BDO — jeżeli firma nie ma jeszcze wpisu do rejestru, pomocna będzie rejestracja w BDO przeprowadzona przez specjalistów.

Prowadzenie ewidencji można też zlecić: obsługa BDO dla firm obejmuje pełne prowadzenie ewidencji odpadów, wystawianie KPO, kontrolę poprawności dokumentów oraz terminowe składanie sprawozdań rocznych.

Potrzebujesz pomocy z KPO i ewidencją odpadów w Twojej firmie?

Prawidłowe wystawianie KPO, prowadzenie ewidencji odpadów i terminowe składanie sprawozdań w systemie BDO to obowiązki, które wymagają znajomości aktualnych przepisów. Skorzystaj z profesjonalnej obsługi BDO dla firm.

Masz pytania dotyczące swojej konkretnej sytuacji? Sprawdź, jak możemy Ci pomóc — skontaktuj się z ekspertem BDO i uzyskaj odpowiedź dopasowaną do profilu Twojej działalności.