O 500%. Gdy firma nie ma wymaganego pozwolenia dla źródła emisji gazów lub pyłów do powietrza, jednostkową stawkę opłaty zwiększa się o 500% (art. 292 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska). Płacisz więc sześciokrotność stawki bazowej – jako podwyższoną opłatę wnoszoną marszałkowi województwa, a nie odrębną karę ani element raportu KOBiZE.
Stan prawny na: 2026-10-12
Odpowiedź w skrócie
- O ile rośnie opłata: o 500% jednostkowej stawki, czyli łącznie do sześciokrotności stawki bazowej (art. 292 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska).
- Kogo dotyczy: firmy, która prowadzi źródło emisji gazów lub pyłów do powietrza wymagające pozwolenia, ale tego pozwolenia nie ma.
- Od kiedy: zasada obowiązuje od 1 stycznia 2009 r. i jest powtórzona w Objaśnieniu 10 do załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443), w związku z art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska.
- Gdzie to się rozlicza: w wykazie opłat i zbiorczym zestawieniu składanym marszałkowi województwa, a nie w systemie KOBiZE.
Jak działa podwyższenie o 500%
Podwyższenie nie jest osobną sankcją doliczaną obok opłaty. Zgodnie z art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska oraz Objaśnieniem 10 do załącznika nr 1 rozporządzenia z dnia 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443) zmienia się sama jednostkowa stawka, którą wpisujesz w wykazie: do stawki bazowej dodajesz 500% tej stawki. W efekcie za tę samą ilość wprowadzonych gazów lub pyłów płacisz sześć razy więcej niż firma, która ma wymagane pozwolenie.
Dwie rzeczy warto rozróżnić. Po pierwsze, podwyższona stawka dotyczy braku pozwolenia wymaganego dla danego źródła – jeżeli dla Twojej działalności pozwolenie w ogóle nie jest potrzebne, przesłanka z art. 292 pkt 1 nie zachodzi. Po drugie, to wciąż opłata za korzystanie ze środowiska, rozliczana tak jak zwykła opłata, tylko według wyższej stawki. Różnice między opłatą środowiskową a opłatami w systemie BDO opisujemy w tekście BDO a opłata środowiskowa – różnice i obowiązki.
Porównanie: stawka z pozwoleniem, bez pozwolenia i gdy pozwolenie nie jest wymagane
| Sytuacja firmy | Jak liczysz stawkę w wykazie | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Źródło wymaga pozwolenia i firma je ma | stawka jednostkowa bez podwyższenia | rozporządzenie z dnia 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443), załącznik nr 1 |
| Źródło wymaga pozwolenia, a firma go nie ma | stawka zwiększona o 500% – łącznie sześciokrotność stawki bazowej | art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska; Objaśnienie 10 do załącznika nr 1 (Dz.U. 2019 poz. 2443) |
| Dla źródła pozwolenie nie jest wymagane | przesłanka „braku wymaganego pozwolenia” nie zachodzi; w tabelach dla takich źródeł przepisy nie przesądzają wprost stosowania podwyższenia | art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska – potwierdź w urzędzie marszałkowskim |
| Raport do Krajowej bazy (KOBiZE) | nie ma wpływu na stawkę – to odrębny obowiązek sprawozdawczy | art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji |
Tabela: skutki braku wymaganego pozwolenia dla stawki opłaty za emisję do powietrza, stan prawny na 2026-10-12.
Przykład: jak policzyć podwyższoną opłatę
Załóżmy, że zakład lakierniczy powinien mieć pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, ale go nie uzyskał. Według zwykłych stawek z wykazu jego opłata za dany rok wyniosłaby kwotę bazową B.
1. Ustalasz ilość wprowadzonych gazów lub pyłów i stawkę jednostkową dla każdej substancji – tak jak przy zwykłym wykazie.
2. Każdą stawkę jednostkową zwiększasz o 500% (art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska, Objaśnienie 10 do załącznika nr 1, Dz.U. 2019 poz. 2443).
3. Wynik to B + 500% z B, czyli sześciokrotność kwoty B. Zakład wpisuje ją w wykazie i przenosi do zbiorczego zestawienia.
Przykład celowo nie podaje stawek w złotych – konkretne stawki jednostkowe zależą od substancji i roku, dlatego zawsze bierz je z aktualnego obwieszczenia i sprawdzaj w urzędzie marszałkowskim.
Gdzie rozlicza się podwyższoną opłatę – wykaz i zbiorcze zestawienie
Opłatę za korzystanie ze środowiska firma sama wylicza i wnosi, składając marszałkowi województwa wykazy z załączników nr 1–3 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443), wydanego na podstawie art. 286 Prawa ochrony środowiska. Dane z wykazów szczegółowych sumuje zbiorcze zestawienie, czyli wzór z załącznika nr 4 do tego rozporządzenia (potocznie „Zał. 4”). Zasady wnoszenia opłat określają art. 284–289 Prawa ochrony środowiska.
Zbiorcze zestawienie nie jest częścią systemu KOBiZE. To odrębny obowiązek opłatowy, uregulowany innym aktem i składany do innego organu – marszałka województwa, a nie Krajowego ośrodka bilansowania i zarządzania emisjami (§ 1 pkt 1 lit. b i § 2 pkt 4 rozporządzenia, Dz.U. 2019 poz. 2443).
Czy brak pozwolenia ma związek z raportem KOBiZE?
Nie w zakresie stawki. Raport do Krajowej bazy to osobny obowiązek z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Ustawa nie przewiduje dla przedsiębiorcy progu wielkości emisji, przychodu ani skali działalności, który zwalniałby z raportu – dotyczy on każdej firmy, której działalność powoduje emisje, niezależnie od tego, czy ma pozwolenie. Brak pozwolenia nie zwalnia więc z raportu, a złożony raport nie zastępuje wykazu dla marszałka. Przykład praktyczny opisujemy w tekście agregat prądotwórczy a KOBiZE – czy musisz raportować emisje.
Wyjątki i przypadki brzegowe
- Pozwolenie nie jest wymagane: jeśli źródło w ogóle nie wymaga pozwolenia, podwyższenie z art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska nie ma zastosowania, bo brak jest „wymaganego” pozwolenia. W tabelach wykazu dla źródeł, w których brak pozwolenia jest cechą samej kategorii (np. małe kotły), przepisy nie rozstrzygają tego wprost – to kwestia do potwierdzenia w urzędzie marszałkowskim.
- Tylko emisje do powietrza: artykuł dotyczy podwyższenia za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska). Opłat za pobór wód i odprowadzanie ścieków tu nie omawiamy.
Co zrobić teraz
1. Sprawdź, czy źródło wymaga pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Wykaz rozróżnia dwa stany: „brak pozwolenia” (pozwolenie jest wymagane, a firma go nie ma) oraz „pozwolenie nie jest wymagane” (Objaśnienie 2 do załącznika nr 1 rozporządzenia, Dz.U. 2019 poz. 2443). Pomocna będzie inwentaryzacja instalacji opisana w tekście audyt środowiskowy – obowiązki firmy.
2. Jeśli pozwolenie jest wymagane, a go nie masz – wystąp o nie do właściwego organu i do czasu jego uzyskania wyliczaj opłatę ze stawką zwiększoną o 500% (art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska).
3. Rozlicz opłatę w wykazie i zbiorczym zestawieniu składanym marszałkowi województwa (Dz.U. 2019 poz. 2443).
4. Osobno przygotuj raport do Krajowej bazy zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. – niezależnie od stanu pozwolenia.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (art. 284–289, art. 292 pkt 1); rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443) – załącznik nr 1 z Objaśnieniem 10 i załącznik nr 4; ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (art. 7 ust. 1). Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647)
- Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443)
- Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526)
Najczęściej zadawane pytania
Czy podwyższenie o 500% to kara?
Nie jest to odrębna kara pieniężna. To opłata za korzystanie ze środowiska liczona według stawki zwiększonej o 500% (art. 292 pkt 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska).
Czy płaci się pięć czy sześć razy więcej?
Sześć razy więcej. Stawkę bazową zwiększa się o 500%, więc do stawki dolicza się jej pięciokrotność i łącznie wychodzi sześciokrotność (art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska, Objaśnienie 10 do załącznika nr 1, Dz.U. 2019 poz. 2443).
Czy podwyższona opłata dotyczy kotła, który nie wymaga pozwolenia?
Przesłanką z art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska jest brak wymaganego pozwolenia. Jeśli dla kotła pozwolenie nie jest wymagane, przesłanka nie zachodzi; przy nietypowej kwalifikacji źródła potwierdź to w urzędzie marszałkowskim.
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
