Znak opakowania zwrotnego musi według art. 40l ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wskazywać, że opakowanie objęto systemem kaucyjnym, oraz określać wysokość kaucji. Jego wygląd graficzny wyznacza wzór z załącznika nr 4 do tej ustawy (art. 40l ust. 2).
Co znak opakowania zwrotnego musi wskazywać?
Art. 40l ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619, eli.gov.pl) stanowi, że oznakowanie umieszczane na opakowaniu ma spełniać dwie funkcje. Po pierwsze, ma wskazywać, że opakowanie jest objęte systemem kaucyjnym. Po drugie, ma określać wysokość kaucji.
To dwa elementy treściowe, które przepis wymienia wprost. Znak ma więc informować kupującego, że za opakowanie obowiązuje kaucja, i podawać, ile ona wynosi.
Przepis obowiązuje od 13 października 2023 r. Brzmienie to nadała ustawa zmieniająca (Dz.U. 2023 poz. 1852, art. 1 pkt 12), która dodała do ustawy o opakowaniach rozdział o systemie kaucyjnym.
Jak wygląda znak i gdzie znaleźć jego wzór graficzny?
Art. 40l ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi stanowi: „Wzór oznakowania, o którym mowa w ust. 1, określa załącznik nr 4 do ustawy”. Treść ust. 1 mówi, co znak ma wskazywać, a jego układ i formę wyznacza załącznik nr 4.
W praktyce oznacza to, że ostateczną odpowiedzią na pytanie o wygląd znaku jest wzór z załącznika nr 4, a nie opisy w poradnikach czy materiałach handlowych. Załącznik jest częścią tekstu jednolitego ustawy opublikowanego w Dzienniku Ustaw 2026 poz. 619. Warto otworzyć go w wersji urzędowej na eli.gov.pl i porównać z nim własne etykiety.
| Element | Co mówi przepis | Podstawa |
|---|---|---|
| Informacja o systemie | oznakowanie wskazuje objęcie opakowania systemem kaucyjnym | art. 40l ust. 1 |
| Informacja o kaucji | oznakowanie określa wysokość kaucji | art. 40l ust. 1 |
| Wzór znaku | określa go załącznik nr 4 do ustawy | art. 40l ust. 2 |
Jak rozpoznać prawidłowy znak na opakowaniu?
Z art. 40l ust. 1 i 2 ustawy o opakowaniach wynikają trzy kryteria, którymi można posłużyć się przy oglądaniu opakowania. Pierwsze: znak informuje, że opakowanie jest objęte systemem kaucyjnym. Drugie: znak podaje wysokość kaucji. Trzecie kryterium, graficzne, to zgodność z wzorem z załącznika nr 4.
W praktyce oznacza to, że opakowanie, na którym brakuje informacji o systemie kaucyjnym albo o wysokości kaucji, nie spełnia wymogu z art. 40l ust. 1. Szczegóły układu znaku należy zawsze weryfikować na wzorze z załącznika, ponieważ to on, zgodnie z art. 40l ust. 2, wyznacza wzór oznakowania.
Kto musi umieścić oznakowanie na opakowaniu?
Obowiązek z art. 40l ust. 1 ustawy o opakowaniach spoczywa na dwóch grupach: wprowadzających produkty w opakowaniach na napoje oraz wprowadzających bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje. Dotyczy więc podmiotów, które wprowadzają do obrotu napoje w opakowaniach.
Pojęcie „wprowadzającego produkty w opakowaniach” wyjaśnia art. 8 pkt 23 tej ustawy w związku z art. 8 pkt 24. Lista jest otwarta („w szczególności”) i obejmuje przedsiębiorcę, który:
- wprowadza do obrotu produkty w opakowaniach pod własnym oznaczeniem (znak towarowy albo własne imię i nazwisko lub nazwa), także gdy wytworzenie zlecił innemu przedsiębiorcy (lit. a),
- pakuje produkty wytworzone przez innego przedsiębiorcę i wprowadza je do obrotu (lit. b),
- prowadzi jednostkę handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży powyżej 500 m² albo kilka jednostek o łącznej powierzchni sprzedaży powyżej 5000 m² i sprzedaje w nich produkty pakowane w tych jednostkach (lit. c).
Art. 8 pkt 24 przesądza ponadto, że import oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie opakowań lub produktów w opakowaniach na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej są „wprowadzeniem do obrotu”. Importer i podmiot dokonujący takiego nabycia również mieszczą się zatem w tej definicji.
Jak sprawdzić, czy to moje opakowania?
Przykład: produkujesz napój pod własną marką i zlecasz jego rozlew innej firmie. Zgodnie z art. 8 pkt 23 lit. a ustawy o opakowaniach jesteś wprowadzającym, bo wprowadzasz produkt do obrotu pod własnym oznaczeniem. Jako wprowadzający to Ty jesteś adresatem obowiązku z art. 40l ust. 1 i warto sprawdzić zgodność etykiety ze wzorem z załącznika nr 4.
Inaczej wygląda sytuacja sprzedawcy detalicznego poniżej progów powierzchni sprzedaży (pojedyncza jednostka do 500 m² albo kilka jednostek łącznie do 5000 m²), który wyłącznie odsprzedaje produkty już zapakowane i wprowadzone na rynek przez innego krajowego dostawcę. Według art. 8 pkt 23 ustawy sam z tego tytułu nie jest wprowadzającym, a obowiązek pozostaje po stronie dostawcy. Pojęcie „powierzchni sprzedaży” ma od 13 października 2023 r. definicję w art. 8 pkt 10a ustawy, który odsyła do art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Chodzi więc o fizyczną powierzchnię sprzedażową lokalu, a nie o magazyn czy wolumen sprzedaży internetowej.
Jeśli jesteś dużym detalistą, który jedynie odsprzedaje towary zapakowane wcześniej przez dostawcę, warto zweryfikować swoją pozycję w indywidualnej interpretacji przepisów, o którą można wystąpić na podstawie art. 34 Prawa przedsiębiorców, albo skonsultować ją z doradcą prawnym.
Co zrobić, aby zweryfikować oznakowanie własnych opakowań?
Poniższe kroki to wniosek praktyczny z art. 40l ust. 1 i 2 ustawy o opakowaniach, a nie osobne przepisy:
1. Ustal, czy jesteś wprowadzającym w rozumieniu art. 8 pkt 23 i 24 ustawy (własna marka, pakowanie cudzych produktów, import lub wewnątrzwspólnotowe nabycie, duży detalista pakujący produkty w swoich jednostkach).
2. Otwórz załącznik nr 4 do ustawy w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 619.
3. Porównaj swoją etykietę z wzorem z załącznika.
4. Sprawdź, czy etykieta wskazuje objęcie opakowania systemem kaucyjnym (art. 40l ust. 1).
5. Sprawdź, czy etykieta określa wysokość kaucji (art. 40l ust. 1).
6. Jeśli oznakowanie odbiega od wzoru, popraw projekt etykiety przed kolejną partią.
Więcej o zasadach działania kaucji znajdziesz na stronie system kaucyjny w praktyce. Jeśli prowadzisz sklep, przydatny będzie też artykuł BDO dla sklepu spożywczego.
Jakich opakowań dotyczy system kaucyjny?
Załącznik nr 1a do ustawy o opakowaniach, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 174), wymienia trzy kategorie opakowań objętych systemem kaucyjnym:
- jednorazowe butelki plastikowe na napoje do 3 l z zakrętkami,
- puszki metalowe do 1 l,
- butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l.
Te same przepisy określają poziomy zbiórki: 77% w latach 2025–2028 i 90% od 2029 r.
Dla opakowań szklanych wielokrotnego użytku przystąpienie do systemu kaucyjnego utworzonego przez podmiot reprezentujący jest dobrowolne do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a ustawy o opakowaniach, zmiana z Dz.U. 2026 poz. 174, w mocy od 18 lutego 2026 r.). Podmioty, które nie przystąpią, nie są zwolnione z obowiązku. Zgodnie z art. 40h ust. 2b w związku z art. 34 ust. 2d są kierowane do alternatywnej ścieżki własnej zbiórki. Jeśli rozlewasz napoje w szkle zwrotnym, warto sprawdzić w art. 40h ust. 2a–2b oraz art. 34 ust. 2d, którą ścieżkę wybierasz, zanim zaprojektujesz etykiety.
Co dalej po zweryfikowaniu znaku?
Oznakowanie to tylko jeden z elementów obowiązków wprowadzającego. Pozostałe, takie jak rejestracja i sprawozdawczość, mają odrębne podstawy prawne. Więcej na ten temat znajdziesz w artykułach o rejestracji w BDO oraz o ewidencji opakowań w BDO.
Stan prawny na: 2026-11-01
Podstawa prawna i źródła
Najczęściej zadawane pytania
Kogo dokładnie dotyczy obowiązek oznakowania opakowań?
Art. 40l ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi nakłada go na wprowadzających produkty w opakowaniach na napoje oraz wprowadzających bezpośrednio produkty w opakowaniach na napoje. Definicję wprowadzającego zawiera art. 8 pkt 23 w związku z pkt 24. Obejmuje ona m.in. podmiot działający pod własnym oznaczeniem, pakującego cudze produkty oraz importera i dokonującego wewnątrzwspólnotowego nabycia. Więcej o rejestracji takich podmiotów w artykule Rejestracja w BDO.
Jak krok po kroku sprawdzić zgodność etykiety ze wzorem?
Art. 40l ust. 2 ustawy o opakowaniach stanowi, że wzór oznakowania określa załącznik nr 4 do ustawy. Otwórz go w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 619 i porównaj z nim swoją etykietę. W praktyce sprawdź przede wszystkim, czy znak wskazuje objęcie opakowania systemem kaucyjnym i czy określa wysokość kaucji, bo tego wymaga art. 40l ust. 1. Informacje o dokumentowaniu opakowań znajdziesz w artykule Ewidencja opakowań w BDO.
Czy sprzedawca w sklepie musi sprawdzać znak na opakowaniach?
Art. 40l ust. 1 nakłada obowiązek umieszczenia oznakowania na wprowadzających. Według art. 8 pkt 23 ustawy sprzedawca detaliczny poniżej progów powierzchni sprzedaży (jednostka do 500 m² albo kilka jednostek łącznie do 5000 m²), który tylko odsprzedaje produkty zapakowane i wprowadzone na rynek przez innego krajowego dostawcę, sam z tego tytułu nie jest wprowadzającym. W praktyce warto jednak porównać etykiety dostawców z załącznikiem nr 4. Więcej w artykule BDO dla sklepu spożywczego.
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
