Nie, rejestr średnich źródeł spalania paliw (MCP) i Krajowa baza KOBiZE to dwa odrębne rejestry prowadzone przez tę samą instytucję. Wynika to z art. 3 ust. 2 pkt 1 i pkt 11 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. 2026 poz. 526) w związku z art. 236e Prawa ochrony środowiska.
Dwa rejestry, jedna instytucja
Zadania Krajowego ośrodka bilansowania i zarządzania emisjami (KOBiZE) wylicza art. 3 ust. 2 ustawy z 17 lipca 2009 r. Prowadzenie Krajowej bazy to zadanie z pkt 1, a prowadzenie rejestru średnich źródeł spalania paliw to osobne zadanie z pkt 11, powiązane z art. 236e Prawa ochrony środowiska. Że oba rejestry obsługuje ta sama instytucja, nie czyni z nich jednego rejestru. Powodem pomyłek bywa właśnie wspólny szyld, a także fakt, że w obu przypadkach chodzi o źródła emisji.
Krajowa baza to system, do którego podmiot korzystający ze środowiska wprowadza roczny raport o emisjach (art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r.). Obowiązek dotyczy każdego takiego podmiotu, którego działalność powoduje emisje, i nie ma w nim progu wielkości. Rejestr MCP jest natomiast zbiorem informacji o wybranej kategorii urządzeń, czyli średnich źródłach spalania paliw.
Porównanie: Krajowa baza, rejestr MCP i EU ETS
| Cecha | Krajowa baza | Rejestr MCP | Unijny system handlu uprawnieniami (EU ETS) |
|---|---|---|---|
| Podstawa prawna | art. 3 ust. 2 pkt 1 i art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r. | art. 3 ust. 2 pkt 11 ustawy z 17 lipca 2009 r. w związku z art. 236e Prawa ochrony środowiska | ustawa z 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych; zadania KOBiZE z art. 3 ust. 2 pkt 2 i 10 ustawy z 17 lipca 2009 r. |
| Kto prowadzi | KOBiZE | KOBiZE | KOBiZE (rejestr Unii, aukcje uprawnień, baza instalacji objętych systemem) |
| Czego dotyczy | rocznego raportu każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, którego działalność powoduje emisje | informacji o źródłach spalania paliw o mocy nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW | przydziału, zakupu i rozliczania uprawnień do emisji |
| Próg | brak progu wielkości | zakres mocy z art. 236e ust. 2 | odrębny, węższy reżim prawny |
Tabela pokazuje, że wspólna jest tylko instytucja. Podstawy prawne, zakres i przedmiot rejestrów są różne.
Jakie źródła obejmuje rejestr MCP?
Według art. 236e ust. 2 Prawa ochrony środowiska w rejestrze gromadzi się informacje dotyczące źródeł spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW. Moc ustala się z uwzględnieniem trzeciej zasady łączenia z art. 157a ust. 2 pkt 3. Rejestr obejmuje tylko te źródła, dla których standardy emisyjne są określone w przepisach wydanych na podstawie art. 146 ust. 3 Prawa ochrony środowiska.
Przepis wskazuje, jakie informacje trafiają do rejestru: są to między innymi informacje, o których mowa w art. 152 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2b i w art. 184 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa ochrony środowiska, bez adresu zamieszkania prowadzącego instalację. W przypadku źródła będącego częścią instalacji wymagającej zgłoszenia dotyczy to także informacji wynikających z oświadczenia z art. 152 ust. 2c. Lista w przepisie jest dłuższa niż ten opis, więc pełny wykaz sprawdź w art. 236e ust. 2.
Czym Krajowa baza różni się od EU ETS?
Raport do Krajowej bazy i EU ETS to także dwa odrębne obowiązki, oparte na dwóch różnych ustawach. Ustawa z 17 lipca 2009 r. sama nie reguluje EU ETS, tylko odsyła do ustawy z 12 czerwca 2015 r. (Dz.U. 2025 poz. 1685). Podmiot może więc podlegać obowiązkowi raportowania do Krajowej bazy, a nie podlegać EU ETS. Taka jest sytuacja większości małych i średnich firm. Teoretycznie możliwa jest też sytuacja odwrotna.
Wyjątki i przypadki brzegowe
- Rejestr MCP nie rozstrzyga, czy Twoje urządzenie mieści się w jego zakresie. Wymaga to sprawdzenia mocy nominalnej źródła i tego, czy dla niego określono standardy emisyjne na podstawie art. 146 ust. 3 Prawa ochrony środowiska.
- Przepis o rejestrze MCP nie zwalnia z raportu do Krajowej bazy. Raportowanie dotyczy każdego podmiotu, którego działalność powoduje emisje (art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r.).
- Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą ma węższy zakres obowiązku raportowego: dotyczy jej wyłącznie eksploatacja instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw (art. 7 ust. 1a ustawy w związku z art. 152 ust. 2b Prawa ochrony środowiska). Przedsiębiorca, także prowadzący jednoosobową działalność, takiego ograniczenia nie ma.
- Jeśli w danym roku podmiot w ogóle nie prowadził działalności powodującej emisje, nie ma przedmiotu raportu. Obowiązek sporządzenia raportu za dany rok wygasa po 5 latach od zakończenia roku, w którym powstał (art. 7 ust. 2c ustawy z 17 lipca 2009 r.).
- To, czy konkretna instalacja podlega EU ETS, wymaga odrębnej analizy według ustawy z 12 czerwca 2015 r. Ten artykuł tego nie rozstrzyga.
Co zrobić teraz?
1. Ustal, czy w ubiegłym roku prowadziłeś działalność powodującą emisje. Jeśli tak, raport do Krajowej bazy za dany rok składa się do końca lutego roku następnego (art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r.).
2. Dla każdego źródła spalania paliw sprawdź moc nominalną. Przykład: kocioł o mocy 2 MW mieści się w przedziale od 1 MW do mniej niż 50 MW z art. 236e ust. 2, więc powinien trafić do rejestru MCP, o ile dla takiego źródła określono standardy emisyjne. Kocioł o mocy 0,5 MW poniżej progu 1 MW do rejestru MCP nie trafia, ale wciąż jest źródłem emisji, które uwzględniasz w rocznym raporcie.
3. Nie zakładaj, że wpis w jednym rejestrze załatwia sprawę drugiego. Przed uznaniem sprawy za zamkniętą warto sprawdzić w KOBiZE, czy dla Twojego źródła potrzebne są czynności w obu rejestrach.
4. Jeśli nie masz pewności, czy Twoja działalność podlega raportowaniu, przeczytaj, czy rejestracja w KOBiZE jest obowiązkowa, oraz czym jest KOBiZE i Krajowa Baza Emisji. Pozostałe obowiązki firmy opisujemy w Bazie Wiedzy, a o wpisie do rejestru odpadowego przeczytasz w tekście o rejestracji firmy w BDO.
Stan prawny na: 2026-11-02
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526)
- Ustawa – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647)
Jak możemy pomóc
Jeśli nie wiesz, które z Twoich urządzeń podlegają raportowaniu do Krajowej bazy i jak przygotować raport, pomagamy uporządkować dane i dopełnić formalności. Szczegóły znajdziesz na stronie: Rejestracja w KOBiZE.
Najczęściej zadawane pytania
Czy za oba rejestry odpowiada ten sam organ?
Tak. Oba rejestry prowadzi Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami (KOBiZE), ale na podstawie różnych zadań z art. 3 ust. 2 ustawy z 17 lipca 2009 r.: Krajowa baza to pkt 1, a rejestr średnich źródeł spalania paliw to pkt 11 w związku z art. 236e Prawa ochrony środowiska.
Czy raport do Krajowej bazy to to samo co udział w europejskim handlu uprawnieniami?
Nie. Raport do Krajowej bazy wynika z art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r., a handel uprawnieniami z odrębnej ustawy z 12 czerwca 2015 r. Oba systemy administruje KOBiZE (art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz pkt 2 i 10 ustawy z 17 lipca 2009 r.).
Jakie źródła spalania paliw wpisuje się do rejestru MCP?
Chodzi o źródła o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i mniejszej niż 50 MW, dla których standardy emisyjne określono w przepisach wydanych na podstawie art. 146 ust. 3 Prawa ochrony środowiska (art. 236e ust. 2).
Czy mogę podlegać Krajowej bazie, choć nie podlegam EU ETS?
Tak, to typowa sytuacja małych i średnich firm. Obowiązek raportu do Krajowej bazy nie ma progu wielkości, a EU ETS jest węższym, odrębnym reżimem. Czy konkretna instalacja podlega EU ETS, trzeba ustalić według ustawy z 12 czerwca 2015 r.
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
