Jak uniknąć opłaty produktowej legalnie?

Jak legalnie uniknąć opłaty produktowej w BDO? Sposoby — uzupełnienie

Opłata produktowa za niewykonanie obowiązku recyklingu opakowań powstaje tylko wtedy, gdy wprowadzający produkty w opakowaniach nie osiągnął wymaganego poziomu recyklingu (art. 17 ust. 1 i art. 34 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Legalnie unikniesz jej więc, osiągając ten poziom samodzielnie albo przez organizację odzysku opakowań na warunkach art. 17 ust. 2 i 4–8, albo korzystając ze zwolnienia przy opakowaniach o łącznej masie do 1 Mg rocznie (art. 6 ust. 3 i art. 7), które wymaga dokumentów de minimis składanych przez BDO do 15 marca.

# Jak uniknąć opłaty produktowej legalnie?

Ten poradnik dotyczy opłaty produktowej za niewykonanie obowiązku recyklingu opakowań, wynikającej z ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 619). Jak wygląda samo rozliczenie, pokazujemy w przewodniku opłata produktowa w BDO.

Co to jest opłata produktowa i kiedy powstaje?

Opłata produktowa za opakowania jest następstwem niewykonania obowiązku recyklingu: wprowadzający produkty w opakowaniach ma zapewniać recykling odpadów opakowaniowych takiego samego rodzaju jak opakowania, w których wprowadził produkty (art. 17 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi), a gdy tego nie zrobi, jest obowiązany wnieść opłatę produktową (art. 34 ust. 2 tej ustawy).

Opłatę oblicza się według wzoru z załącznika nr 2 do ustawy oddzielnie w przypadku nieosiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu dla danego rodzaju opakowań i oddzielnie dla wszystkich opakowań razem (art. 34 ust. 2 i 4 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Trzeba więc sprawdzić oba wyniki.

Od 1 stycznia 2022 r. nie ma opłaty za niedobór odzysku – opłata dotyczy niedoboru recyklingu (art. 34 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Opłatę oblicza się na koniec roku kalendarzowego (art. 36 ust. 1 tej ustawy) i wnosi do 15 marca roku następnego na rachunek marszałka województwa (art. 36 ust. 2 tej ustawy).

Ile wynosi opłata produktowa: jakie są pułapy, stawki i terminy?

Ustawa nie podaje jednej kwoty, tylko górne granice stawki. Dla opłaty za niewykonanie obowiązku recyklingu z art. 17 ust. 1 ustawowy pułap stawki wynosi 4,50 zł za 1 kg (art. 35 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Osobny pułap – 25 zł za 1 kg – dotyczy niewykonania obowiązku z art. 21a ust. 1 albo 2, czyli poziomów selektywnego zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych na napoje (art. 35 ust. 1a tej ustawy). Pułap to maksymalna stawka, a nie kwota do zapłaty; konkretne stawki dla rodzajów opakowań określa rozporządzenie wydane na podstawie art. 35 ust. 2.

Stawki stosowane od 1 stycznia 2024 r. określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań (t.j. Dz.U. 2025 poz. 988, załącznik pkt 2), wydane na podstawie art. 35 ust. 2 ustawy:

Stawkę stosuje się do niedoboru recyklingu obliczonego wzorem z załącznika nr 2 do ustawy, a nie do całej masy wprowadzonych opakowań. Butelki jednorazowe i opakowania objęte systemem kaucyjnym mają odrębne stawki (załącznik pkt 1 i 3 rozporządzenia; art. 14a i art. 21a ustawy).

Jakie są legalne sposoby i jak je zastosować krok po kroku?

Sposób 1: zwolnienie do 1 Mg opakowań rocznie

Wprowadzający produkty w opakowaniach, który w danym roku kalendarzowym wprowadził do obrotu produkty w opakowaniach o łącznej masie opakowań nieprzekraczającej 1 Mg, nie podlega przepisom ustawy w zakresie wymaganych poziomów recyklingu, wnoszenia opłaty produktowej ani dokumentów potwierdzających recykling odpadów opakowaniowych (art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1).

Zwolnienie nie działa samo. Do 15 marca każdego roku trzeba złożyć marszałkowi województwa, za pośrednictwem BDO, zaświadczenia albo oświadczenie o pomocy de minimis wraz z wymaganymi informacjami i spełniać unijne warunki dopuszczalności tej pomocy (art. 7 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Wartość pomocy de minimis to wartość zwolnienia z opłaty produktowej według stawki maksymalnej (art. 35 ust. 1 lub 1a) oraz 2% wartości netto opakowań, o której mowa w art. 19 ust. 4 (art. 7 ust. 2). Przekroczenie limitu pomocy de minimis oznacza brak zwolnienia.

Zwolnienie ma granice. Nie obejmuje obowiązku wpisu do rejestru BDO (art. 10 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi) ani rocznego sprawozdania (art. 45 w związku z art. 73 ustawy o odpadach) poza częścią o środkach na publiczne kampanie edukacyjne. Firma poniżej 1 Mg nadal więc podlega wpisowi do BDO i sprawozdaniu rocznemu w pozostałym zakresie – zob. sprawozdanie roczne w BDO.

Sposób 2: umowa z organizacją odzysku opakowań

Obowiązek recyklingu z art. 17 ust. 1 przechodzi na organizację odzysku opakowań wyłącznie na podstawie pisemnej umowy pod rygorem nieważności, obejmującej całą masę danego rodzaju opakowań za dany rok, i pod warunkiem przekazania organizacji wszystkich niezbędnych danych (art. 17 ust. 2 i 4–8 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi):

1. umowa jest zawarta na piśmie pod rygorem nieważności,

2. obejmuje całą masę danego rodzaju opakowań za dany rok,

3. organizacja dostała wszystkie niezbędne dane.

Organizacja odzysku nie jest więc zwolnieniem z opłaty, tylko przejęciem obowiązku na określonych warunkach. Jeśli organizacja nie dostała danych o części produktów, obowiązek opłaty produktowej za te produkty zostaje po stronie wprowadzającego mimo istniejącej umowy (art. 17 ust. 2 i 4–8).

Sposób 3: własny recykling na wymaganym poziomie

Wprowadzający może zapewniać recykling samodzielnie – wyłącznie z odpadów wytworzonych przez siebie albo zebranych od innych posiadaczy, tego samego rodzaju i w tej samej masie – albo za pośrednictwem organizacji odzysku opakowań (art. 17 ust. 1–3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Opłata jest następstwem nieosiągnięcia poziomu (art. 34 ust. 2 tej ustawy), a we wzorze z załącznika nr 2 ust. 1 im mniejsza różnica między poziomem wymaganym a osiągniętym, tym niższa opłata.

Poziom recyklingu to masa odpadów opakowaniowych poddanych recyklingowi w danym roku podzielona przez masę opakowań wprowadzonych w roku poprzednim (art. 20 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

Roczne poziomy na lata do 2029 r. określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 19 grudnia 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 2375), wydane na podstawie art. 20 ust. 6 ustawy (art. 20 ust. 1a). W 2026 r. wynoszą: razem 66%, tworzywa sztuczne 51%, aluminium 53%, metale żelazne 72%, papier i tektura 77%, szkło 71%, drewno 26%; w 2025 r. odpowiednio 65%, 50%, 51%, 70%, 75%, 70% i 25%. Od 2030 r. obowiązują poziomy z załącznika nr 1 do ustawy (razem 70%; art. 20 ust. 1).

Niedobór dla danego rodzaju opakowań liczy się wzorem z załącznika nr 2 ust. 1 do ustawy: OP = M × (wymagany poziom − osiągnięty poziom) / 100% × SO; gdy różnica jest ujemna, należna opłata wynosi 0. Dla wszystkich opakowań razem stosuje się odrębny wzór z załącznika nr 2 ust. 3. Z poziomów, wzoru i stawek za kilogram możesz więc samodzielnie policzyć, ile opłaty zostaje przy każdym ze sposobów.

Czego nie robić, żeby nie narazić się na decyzję marszałka?

• Nie zaniżaj opłaty. Gdy opłata nie została wniesiona albo została zaniżona, marszałek województwa określa zaległość decyzją. Jeśli decyzja nie zostanie wykonana, wydaje drugą – z dodatkową opłatą produktową w wysokości 50% niewniesionej kwoty, płatną w 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 37 ust. 1–3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Skutki opisujemy w tekście kara za brak opłaty produktowej.
• Nie przekazuj organizacji odzysku części danych ani części masy danego rodzaju opakowań – za pominięte produkty opłata zostaje po Twojej stronie (art. 17 ust. 2 i 4–8 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).
• Nie licz na zwolnienie bez dokumentów. Zwolnienie działa tylko przy spełnieniu warunków art. 7 ust. 1: dokumenty o pomocy de minimis składane przez BDO do 15 marca oraz dopuszczalność tej pomocy według unijnych przepisów (art. 7 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

Jak to wygląda na przykładzie sklepu internetowego z kosmetykami?

Firma jest wprowadzającym produkty w opakowaniach: sprzedaje kosmetyki w słoiczkach ze szkła, z nakrętkami z tworzywa sztucznego, w kartonikach.

1. Sumuje masę opakowań wprowadzonych w roku – osobno szkło, tworzywa sztuczne oraz papier i tekturę, a potem łącznie.

2. Jeśli łączna masa nie przekracza 1 Mg, składa przez BDO do 15 marca dokumenty o pomocy de minimis i korzysta ze zwolnienia (art. 6 ust. 3 i art. 7 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Zwolnienie nie zdejmuje z niej wpisu do rejestru BDO (art. 10).

3. Jeśli masa jest większa, może zawrzeć pisemną umowę z organizacją odzysku na całą masę każdego rodzaju opakowań i przekazać jej komplet danych (art. 17 ust. 2 i 4–8).

4. Jeśli w danych dla organizacji zabrakło kartoników, opłatę produktową za te opakowania z papieru i tektury firma liczy sama – według stawki 0,70 zł za 1 kg niedoboru recyklingu (Dz.U. 2025 poz. 988) – i wnosi ją do 15 marca (art. 36 ust. 2 ustawy).

Co zrobić teraz?

1. Ustal roczną masę opakowań, w których wprowadzasz produkty – osobno dla każdego rodzaju i łącznie.

2. Sprawdź, czy mieścisz się w 1 Mg; jeśli tak, przygotuj dokumenty de minimis do złożenia przez BDO przed 15 marca (art. 7 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

3. Jeśli nie – porównaj koszt umowy z organizacją odzysku z opłatą liczoną według stawek z tabeli.

4. Zachowaj dowody przekazania organizacji kompletu danych.

Warto sprawdzić aktualne brzmienie ustawy i rozporządzenia w stawkach w serwisie ELI (eli.gov.pl) przed złożeniem rozliczenia.

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Sprawę opłaty produktowej da się uporządkować szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. Koszt takiej weryfikacji to mniej więcej tyle, co firmowy internet, a w zamian zyskujesz spokój przed terminem rozliczenia. Wybieraj firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która zajmuje się tą tematyką od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2019 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm, w tym BDO. Zapraszamy: kontakt z ekspertem.

Zobacz też

• BDO Sprawozdanie opakowania.
• Jak nie płacić opłaty produktowej w BDO

Pytania uzupełniające

Czy zwolnienie do 1 Mg obejmuje też publiczne kampanie edukacyjne?

Tak. Zwolnienie z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi obejmuje obowiązek prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych z art. 19 ust. 1 oraz obowiązek sprawozdań o środkach na te kampanie – również pod warunkiem spełnienia wymogów art. 7 ust. 1.

Czy poziomy recyklingu są takie same dla opakowań wielomateriałowych i po środkach niebezpiecznych?

Nie. Dla opakowań wielomateriałowych poziom określają przepisy wydane na podstawie art. 25 ust. 4 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, a nie kolumny załącznika nr 1 ani rozporządzenie Dz.U. 2021 poz. 2375. Dla środków niebezpieczne w opakowaniach obowiązuje odrębny obowiązek z art. 18 tej ustawy.

Co się stanie, gdy organizacja odzysku wejdzie w likwidację albo ogłosi upadłość?

Gdy otwarto likwidację organizacji odzysku albo ogłoszono jej upadłość, obowiązek recyklingu wraca do wprowadzającego dla opakowań wprowadzonych od 1 stycznia bieżącego roku kalendarzowego (art. 33 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Skutki braku opłaty opisuje artykuł kara za brak opłaty produktowej.