Kalendarz obowiązków środowiskowych: luty i marzec

Z opisanych przepisów wynikają trzy terminy. Opłatę roczną BDO płacą do końca lutego przedsiębiorcy z 10 kategorii wymienionych w art. 57 ust. 1 ustawy o odpadach (art. 57 ust. 3 tej ustawy). Opłatę za korzystanie ze środowiska za dany rok oraz wykaz wnosi się i składa do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 i art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska), z wyjątkiem rodzajów korzystania objętych progami z art. 289 ust. 1 POŚ. Do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy podmioty obowiązane do sporządzenia sprawozdań z art. 73, art. 74a i art. 75 ustawy o odpadach składają roczne sprawozdanie marszałkowi województwa wyłącznie przez konto w BDO (art. 76 ust. 1 i 2 tej ustawy). Styczeń to czas na zebranie danych (to rada praktyczna, nie termin ustawowy).

Jakie terminy wypadają w pierwszych miesiącach roku?

Terminy dotyczą różnych obowiązków i nie wypadają tego samego dnia. Termin sprawozdania BDO (15 marca) jest inny niż termin opłaty środowiskowej i wykazu (31 marca). Z przepisów opisanych w tym artykule nie wynika termin przypisany do stycznia. W praktyce styczeń to dobry moment na przygotowanie danych, bo później zostaje niewiele czasu.

Zapłata opłaty środowiskowej i złożenie wykazu mają jeden wspólny termin, bo art. 286 ust. 1 POŚ odsyła do terminu z art. 285 ust. 2 POŚ. Opłata roczna BDO (art. 57 ust. 3 ustawy o odpadach) należy do innego systemu i ma termin wcześniejszy, przypadający na koniec lutego.

Jak liczy się opłatę za korzystanie ze środowiska?

Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, a nie według stawek z dnia zapłaty (art. 285 ust. 1 POŚ). Jedną z kategorii opłat jest wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (art. 273 ust. 1 pkt 1 POŚ). Podmiot, który rozliczył emisje gazów cieplarnianych w unijnym systemie handlu uprawnieniami (EU ETS), nie płaci tej opłaty w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami (art. 273 ust. 4 POŚ). Zwolnienie obejmuje tylko ten rozliczony zakres emisji, a nie całą działalność firmy. Konkretne substancje i źródła oraz ich stawki nie wynikają z samej ustawy. Określa je rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 11 grudnia 2019 r. (załącznik nr 1) oraz coroczne obwieszczenie stawek. Więcej o rozliczeniu emisji znajdziesz w opisie usługi sprawozdanie o emisji i korzystaniu ze środowiska. Przykład emisji z urządzenia w firmie opisuje artykuł Agregat prądotwórczy w firmie – czy trzeba za niego płacić opłatę środowiskową.

Kiedy nie trzeba płacić ani składać wykazu?

Dwa progi z art. 289 ust. 1 POŚ działają osobno dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska wymienionego w art. 273 ust. 1:

• Art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ: nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1 POŚ, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł. Opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona.
• Art. 289 ust. 1 zdanie drugie POŚ: gdy roczna wysokość opłaty z tytułu każdego z rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1 nie przekracza 100 zł, nie przedkłada się także wykazów, o których mowa w art. 286 ust. 1.

Wniosek praktyczny, oparty na obu zdaniach art. 289 ust. 1 POŚ, to trzy przedziały. Przy opłacie do 100 zł nie ma ani wykazu, ani zapłaty. Przy opłacie powyżej 100 zł i do 800 zł wykaz trzeba złożyć, ale zapłaty nie ma. Powyżej 800 zł obowiązują wykaz i zapłata. Progi liczy się osobno dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska (art. 289 ust. 1 POŚ), więc niska opłata za jedną kategorię nie zwalnia z wykazu dla innej, która próg 100 zł przekracza.

Kto płaci opłatę rejestrową i roczną w BDO?

Opłacie rejestrowej (jednorazowej, przy pierwszym wpisie w danym zakresie) i opłacie rocznej podlega 10 kategorii przedsiębiorców z art. 57 ust. 1 ustawy o odpadach. Są to podmioty wprowadzające:

• sprzęt elektryczny i elektroniczny (oraz autoryzowani przedstawiciele),
• baterie i akumulatory,
• pojazdy,
• opony,
• oleje smarowe,
• produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych,
• narzędzia połowowe zawierające tworzywa sztuczne.

Do tej listy należą też producenci, importerzy i nabywcy wewnątrzwspólnotowi opakowań, wprowadzający produkty w opakowaniach oraz podmioty reprezentujące (art. 57 ust. 1 ustawy o odpadach). Ta ostatnia kategoria to wyłącznie podmiot systemu kaucyjnego w rozumieniu art. 40g i 40h ustawy o gospodarce opakowaniami.

Wysokość obu opłat jest taka sama. Od 1 stycznia 2025 r. wynosi 200 zł dla mikroprzedsiębiorców i 800 zł dla pozostałych (rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 18 grudnia 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1901, wydane na podstawie art. 57 ust. 8 ustawy o odpadach). Ustawowe granice stawek to 50–2000 zł (art. 57 ust. 6 ustawy o odpadach).

Podmioty wpisywane do BDO w innym zakresie, na przykład sami wytwórcy odpadów, transportujący czy pośrednicy, nie podlegają opłacie rejestrowej ani rocznej (art. 57 ust. 1 ustawy o odpadach). O samym wpisie przeczytasz w artykule o rejestracji firmy w BDO.

Jakie są wyjątki od opłaty rocznej?

• Opłaty rocznej nie uiszcza się w roku, w którym uiszczono opłatę rejestrową (art. 57 ust. 4 ustawy o odpadach).
• Przedsiębiorca wpisany do krajowego systemu EMAS jest zwolniony z opłaty rejestrowej (art. 57 ust. 2 ustawy o odpadach). Z opłaty rocznej jest zwolniony tylko w roku uzyskania wpisu (art. 57 ust. 5 ustawy o odpadach).
• Przy działalności w więcej niż jednym zakresie płaci się jedną, najwyższą opłatę rejestrową (art. 57 ust. 7 ustawy o odpadach).

Nieuiszczenie opłaty rocznej skutkuje wykreśleniem z rejestru z urzędu (art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach). Decyzję w tej sprawie podejmuje marszałek województwa.

Co zrobić teraz?

To wnioski praktyczne, oparte na przepisach opisanych wyżej:

1. Sprawdź, czy firma należy do jednej z 10 kategorii z art. 57 ust. 1 ustawy o odpadach. Jeśli tak, ustal, czy opłata roczna nie wypada w roku opłaty rejestrowej (art. 57 ust. 4) albo wpisu do EMAS (art. 57 ust. 5).

2. Ustal roczną opłatę za korzystanie ze środowiska osobno dla każdego rodzaju korzystania i porównaj ją z progami 100 zł i 800 zł z art. 289 ust. 1 POŚ.

3. Stawki ustalaj według okresu, w którym korzystano ze środowiska (art. 285 ust. 1 POŚ). Przed złożeniem wykazu marszałkowi województwa (art. 286 ust. 1 POŚ) warto potwierdzić szczegóły w urzędzie marszałkowskim.

4. W razie wątpliwości co do rozliczenia skontaktuj się z ROZ.

Oficjalne teksty aktów: ustawa o odpadach (Dz.U. 2026 poz. 1328) oraz Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647).

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.