Wymogi ESPR a produkty w sprzedaży – czego dotyczą

Rozporządzenie ESPR (UE) 2024/1781 samo nie nakłada paszportu produktu na żaden wyrób – robią to dopiero akty delegowane dla grup produktów.

Art. 9 ESPR ma charakter ramowy: obowiązek posiadania cyfrowego paszportu produktu (DPP) dla danej grupy produktów powstaje na podstawie aktu delegowanego przyjętego dla tej grupy albo odrębnego aktu prawa UE, na przykład rozporządzenia bateryjnego. Sam art. 9 nie nakłada go bezpośrednio, a które grupy i jakie dane obejmie paszport, określają akty delegowane, przyjmowane stopniowo. Ten tekst nie podaje parametrów trwałości ani naprawialności żadnego produktu – ich źródłem dla Twojego towaru będzie akt dotyczący jego grupy. Warto sprawdzić w EUR-Lex, czy dla grupy, do której należy Twój produkt, Komisja przyjęła już taki akt delegowany.

Stan prawny na: 2026-11-03

W skrócie

• Rama, nie obowiązek. ESPR to rozporządzenie ramowe. Konkretne wymogi dla produktów pojawiają się w aktach delegowanych, osobno dla każdej grupy.
• Paszport produktu. Dotyczy tylko tych grup, dla których taki akt (albo odrębny przepis UE) go wprowadzi.
• Dwa osobne reżimy. Paszport baterii wynika z rozporządzenia o bateriach, a zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży z art. 25 ESPR – żaden z nich nie jest paszportem z art. 9.
• BDO działa już dziś. Zmiana zakresu działalności wymaga wniosku aktualizacyjnego w ciągu 30 dni.

Co ESPR rozstrzyga sam, a co zostawia aktom delegowanym?

Art. 9 ESPR jest przepisem ramowym. Z tego wynika praktyczny wniosek: nie da się odpowiedzieć na pytanie o skutki dla Twojej oferty, patrząc wyłącznie na tekst rozporządzenia. Trzeba ustalić, do jakiej grupy należy produkt, i sprawdzić akt przyjęty dla tej grupy. Przepis przewiduje też możliwość zwolnienia grupy produktów z obowiązku paszportu (art. 9 ust. 4), więc nawet przyjęcie aktu nie musi oznaczać paszportu dla każdego towaru.

Gdy paszport dla danej grupy już obowiązuje, art. 10 ESPR wiąże go z niepowtarzalnym identyfikatorem produktu. Nośnik danych (na przykład kod QR) podmiot gospodarczy umieszcza na produkcie, jego opakowaniu albo w dokumentacji towarzyszącej – zależnie od aktu dla danej grupy (art. 9, 10 i 13). Paszport trzeba zarejestrować w unijnym rejestrze DPP, a za jego utworzenie i dokładność danych odpowiada przede wszystkim podmiot wprowadzający produkt do obrotu w UE.

Art. 11 ESPR różnicuje dostęp do danych w paszporcie: po zeskanowaniu nośnika różni użytkownicy widzą informacje przeznaczone dla nich. Wymogi dla dostawców usług paszportowych ma dopiero określić akt delegowany, który według harmonogramu Komisji planowany jest na 2027 r. – według stanu na dziś takiego aktu nie ma. Pojęcie „dostawca usług DPP” nie ma własnej definicji w art. 2; definicje producenta, upoważnionego przedstawiciela, importera, dystrybutora i szerszego pojęcia podmiotu gospodarczego zawiera art. 2 pkt 42-46, a wymogi dla dostawców usług ustali akt przyjęty na podstawie art. 72.

Które grupy produktów są na początku kolejki?

Motyw ESPR wymieniał szeroką listę kandydatów do pierwszego planu prac: żelazo i stal, aluminium, tekstylia, meble i materace, opony, detergenty, farby, smary, chemikalia, ICT i inną elektronikę oraz produkty energetyczne. Komisja przyjęła plan prac 16 kwietnia 2025 r. i zawęziła go – wśród grup znalazły się tekstylia, meble i materace, opony, stal i aluminium, a ICT, detergenty, farby, smary i chemikalia nie weszły do pierwszej fali jako osobne grupy. To wyjaśnia rozbieżności między starszymi podsumowaniami a obecną listą. Motyw nie jest przepisem operacyjnym i sam niczego nie nakłada; ma wartość interpretacyjną.

Zestawienie: co obowiązuje, a co dopiero się pojawi

Czy zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży to paszport?

Od 19 lipca 2026 r. duże przedsiębiorstwa nie mogą niszczyć niesprzedanej odzieży, dodatków odzieżowych ani obuwia (art. 25 ust. 1 ESPR w zw. z zał. VII). Dla średnich przedsiębiorstw obowiązek zacznie się w lipcu 2030 r., a mikro- i małe przedsiębiorstwa są z niego wyłączone. Odstępstwa, na przykład dla produktów niebezpiecznych lub uszkodzonych, określa akt delegowany Komisji z lutego 2026 r. – jego szczegółowe brzmienie warto sprawdzić przed zastosowaniem wyjątku.

Firma, która pozbywa się niesprzedanych produktów konsumpcyjnych, co roku ujawnia na swojej stronie internetowej między innymi ich liczbę i wagę oraz powody pozbycia się (art. 24 ust. 1 ESPR); szczegóły i format ujawniania określa rozporządzenie wykonawcze Komisji z lutego 2026 r. To obowiązek z ESPR, ale nie obowiązek paszportowy.

Jakie przepisy obejmują baterie?

Jeśli sprzedajesz baterie, paszport baterii jest obowiązkowy na podstawie rozporządzenia (UE) 2023/1542 od 18 lutego 2027 r. dla baterii do pojazdów elektrycznych, przemysłowych i lekkiego transportu o pojemności powyżej 2 kWh. Podstawą nie jest ESPR, lecz rozporządzenie o bateriach.

Jak sprawdzić swój produkt?

1. Ustal swoją rolę: producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dystrybutor czy inny podmiot gospodarczy (art. 2 pkt 42-46 ESPR).

2. Zidentyfikuj grupę produktową każdego towaru i sprawdź w EUR-Lex, czy dla tej grupy przyjęto akt delegowany.

3. Sprawdź, czy produkt nie podlega odrębnemu reżimowi, na przykład baterie.

4. Jeśli sprzedajesz odzież lub obuwie jako duże przedsiębiorstwo, ustal, czy nie niszczysz niesprzedanych zapasów i czy ujawniasz ich zagospodarowanie.

5. Zweryfikuj własne obowiązki w BDO – o tym niżej.

Przykład. Duża firma importuje odzież i sprzedaje ją w sklepie internetowym. Od 19 lipca 2026 r. nie może niszczyć niesprzedanych zapasów (art. 25 ust. 1 ESPR), a ujawnia ich zagospodarowanie na swojej stronie (art. 24 ust. 1). Czy odzież będzie kiedyś wymagała paszportu, zależy od aktu delegowanego dla tekstyliów – samo ESPR tego nie rozstrzyga. Importując produkty w opakowaniach, firma jest przy tym wprowadzającym produkty w opakowaniach, co wiąże się z BDO.

Co z BDO, które działa już teraz?

ESPR nie zastępuje obowiązków środowiskowych w BDO. Przedsiębiorca wprowadzający produkty w opakowaniach pod własnym oznaczeniem albo pakujący produkty wytworzone przez inny podmiot jest wprowadzającym produkty w opakowaniach (art. 8 pkt 23 lit. a-b ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi; lista jest otwarta). Import oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie opakowań lub produktów w opakowaniach na potrzeby działalności to również wprowadzenie do obrotu (art. 8 pkt 24). Obowiązek wpisu do rejestru wynika z art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. e-f ustawy o odpadach. Zasady rejestracji opisujemy na stronie rejestracja firmy w BDO, a roczne rozliczenie opakowań na stronie sprawozdanie produktowe – opakowania.

Podmiot już wpisany do rejestru ma obowiązek złożyć marszałkowi województwa wniosek o zmianę wpisu w ciągu 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana informacji zawartych w rejestrze lub zakresu działalności wymagającej wpisu (art. 59 ust. 1, 2 ustawy o odpadach, Dz.U. 2026 poz. 1328). Termin biegnie od dnia zmiany, a nie od dnia jej zauważenia. Za niezłożenie wniosku w terminie lub złożenie wniosku niezgodnego ze stanem faktycznym grozi kara aresztu albo grzywny w trybie wykroczeniowym (art. 179 ustawy o odpadach). Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim, czy nowy zakres działalności wymaga dodatkowych załączników.

Jeśli zastanawiasz się, jakie konsekwencje niesie brak rozliczeń opakowaniowych, zobacz jaka jest kara za brak opłaty produktowej. Skutki finansowe dla sprzedawców na platformach opisujemy w tekście o pomocy de minimis a opłacie produktowej na Allegro.

Podstawa prawna i źródła

• Rozporządzenie (UE) 2024/1781 (ESPR) – art. 2, 9, 10, 11, 24 i 25
• Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328) – art. 59

Jak możemy pomóc

Jeśli nie masz pewności, czy Twoja działalność wymaga wpisu lub zmiany wpisu w BDO, skontaktuj się z ekspertem BDO – sprawdzimy Twój status wprowadzającego i terminy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy paszport baterii wynika z ESPR?

Nie. ESPR samo nie nakłada obowiązku paszportu na żaden konkretny produkt. Paszport baterii jest już obowiązkowy od 18 lutego 2027 r. dla baterii do pojazdów elektrycznych, przemysłowych i lekkiego transportu o pojemności powyżej 2 kWh, ale wynika z odrębnego rozporządzenia o bateriach (UE) 2023/1542.

Które grupy produktów i jakie dane obejmie paszport?

Art. 9 ESPR jest przepisem ramowym i sam nie nakłada obowiązku paszportu. To akty delegowane stopniowo określają, które grupy produktów i jakie dane obejmie paszport. Dla swojego produktu warto sprawdzić w EUR-Lex akt przyjęty dla jego grupy.

Czy jakiś produkt może zostać zwolniony z obowiązku paszportu?

Art. 9 ESPR przewiduje możliwość zwolnienia grupy produktów z obowiązku paszportu (art. 9 ust. 4). Zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży nie jest obowiązkiem paszportowym i ma własne odstępstwa w akcie delegowanym Komisji, na przykład dla produktów niebezpiecznych lub uszkodzonych. Ich szczegółowy zakres zależy od treści tego aktu.