Aby zmniejszyć ilość odpadów w firmie, stosuj środki zapobiegania powstawaniu odpadów: działania wobec produktu, materiału lub substancji, zanim staną się odpadami, które zmniejszają ilość odpadów, także przez ponowne użycie lub wydłużenie okresu dalszego używania produktu (art. 3 ust. 1 pkt 33 ustawy o odpadach). Ponowne użycie to wykorzystywanie produktów lub ich części niebędących odpadami ponownie do tego samego celu, do którego były przeznaczone (art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach).
Co oznacza zapobieganie powstawaniu odpadów?
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w art. 3 ust. 1 pkt 33 stanowi, że zapobieganie powstawaniu odpadów to środki zastosowane w odniesieniu do produktu, materiału lub substancji, zanim staną się one odpadami. Definicja wskazuje skutki takich środków w lit. a–c: zmniejszenie ilości odpadów, zmniejszenie negatywnego oddziaływania wytworzonych odpadów na środowisko i zdrowie ludzi oraz zmniejszenie zawartości substancji niebezpiecznych w materiałach i produktach.
Lit. c art. 3 ust. 1 pkt 33 ustawy o odpadach obowiązuje w obecnym brzmieniu od 1 stycznia 2022 r.
Czym jest ponowne użycie?
Art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach określa ponowne użycie jako działanie polegające na wykorzystywaniu produktów lub części produktów niebędących odpadami ponownie do tego samego celu, do którego były przeznaczone. Przepis obowiązuje w tym brzmieniu od 23 stycznia 2013 r. Z definicji wynika, że przedmiot nie jest odpadem i wraca do pierwotnego zastosowania.
Art. 3 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o odpadach wskazuje ponowne użycie i wydłużenie okresu dalszego używania produktu jako sposoby zmniejszenia ilości odpadów. Przykład ilustrujący (wniosek praktyczny, nie treść przepisu): naprawiony produkt, który służy potem do tego samego celu, spełnia warunek „tego samego celu” z art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach.
Jak definicje przekładają się na działania w firmie?
| Element definicji | Co stanowi ustawa o odpadach | Wniosek praktyczny (nie treść przepisu) |
|---|---|---|
| Mniejsza ilość odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 33 lit. a) | Środki zmniejszają ilość odpadów, także przez ponowne użycie lub wydłużenie okresu dalszego używania produktu | Sprawdź, które produkty można używać dłużej lub ponownie, zanim trafią do wyrzucenia |
| Mniejsze oddziaływanie (art. 3 ust. 1 pkt 33 lit. b) | Środki zmniejszają negatywne oddziaływanie wytworzonych odpadów na środowisko i zdrowie ludzi | Oceń, które odpady są dla firmy najbardziej uciążliwe, i od nich zacznij |
| Mniej substancji niebezpiecznych (art. 3 ust. 1 pkt 33 lit. c) | Środki zmniejszają ich zawartość w materiałach i produktach | Przy zakupach porównuj skład materiałów |
| Ponowne użycie (art. 3 ust. 1 pkt 18) | Produkt lub jego część niebędące odpadem służą ponownie do tego samego celu, do którego były przeznaczone | Zachowaj pierwotne przeznaczenie przedmiotu |
Jakie kroki wdrożyć krok po kroku?
1. Zidentyfikuj źródła odpadów. Art. 3 ust. 1 pkt 33 ustawy o odpadach mówi o środkach zastosowanych, zanim produkt, materiał lub substancja staną się odpadami, więc przejrzyj procesy i wskaż to, co firma wyrzuca.
2. Wybierz kandydatów do dłuższego używania. Art. 3 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o odpadach wymienia wydłużenie okresu dalszego używania produktu wśród sposobów zmniejszenia ilości odpadów, więc rozważ naprawę zamiast wymiany.
3. Zadbaj o to samo przeznaczenie. Według art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach ponowne użycie oznacza ten sam cel, do którego produkt był przeznaczony.
4. Przejrzyj skład materiałów. Art. 3 ust. 1 pkt 33 lit. c ustawy o odpadach wymienia zmniejszenie zawartości substancji niebezpiecznych wśród skutków zapobiegania, więc zapytaj dostawców o skład i rozważ zamienniki.
5. Zapisz zmianę i sprawdź jej efekt. Porównaj ilość odpadów przed wdrożeniem i po nim, zgodnie z kryterium ilości z art. 3 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o odpadach.
Gdzie szukać zasad ewidencji odpadów?
Warto sprawdzić w instrukcjach do rejestru BDO oraz w artykułach o kodach odpadów i o sprawozdaniu z wytwarzanych odpadów, jak oznaczyć odpady, które mimo działań ograniczających nadal powstają.
Jeśli firma nie jest jeszcze wpisana do rejestru, zacznij od artykułu o rejestracji w BDO. Zasady składania rocznych danych omawia tekst o sprawozdaniu odpadowym w BDO.
Na co uważać, oceniając własne działania?
Art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach mówi o produktach niebędących odpadami, więc jeśli przedmiot już jest odpadem, nie opisuj jego dalszego wykorzystania jako ponownego użycia w rozumieniu tego punktu.
Pamiętaj też o lit. b i c art. 3 ust. 1 pkt 33 ustawy o odpadach: sama mniejsza ilość odpadów nie wyczerpuje definicji, bo przepis obejmuje także ich oddziaływanie i zawartość substancji niebezpiecznych.
Co zrobić w tym tygodniu?
Wybierz jeden rodzaj odpadu lub jeden produkt, który firma wyrzuca najczęściej. Sprawdź, czy da się go używać dłużej lub ponownie do tego samego celu (art. 3 ust. 1 pkt 33 lit. a i pkt 18 ustawy o odpadach). Zanotuj ilość przed zmianą i po niej.
Przed zmianą dostawcy materiałów warto sprawdzić u dostawcy, czy nowy materiał zawiera mniej substancji niebezpiecznych (art. 3 ust. 1 pkt 33 lit. c ustawy o odpadach).
Stan prawny na: 2026-10-31
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, art. 3 ust. 1 pkt 18 i pkt 33
Najczęściej zadawane pytania
Czy mała firma lub gospodarstwo też może stosować takie środki?
Definicje z art. 3 ust. 1 pkt 33 i pkt 18 ustawy o odpadach mówią o produktach, materiałach i substancjach ogólnie, bez wskazania rodzaju podmiotu. Przykład działalności z gośćmi omawia tekst agroturystyka a obowiązki odpadowe.
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
