Sztućce z PLA: opłata SUP, zakaz i sprawozdanie BDO

Sztućce jednorazowe z bioplastiku (PLA) nie mają stawki ani w opłacie produktowej, ani w opłacie SUP. Załącznik nr 7 do ustawy z 11 maja 2001 r. (art. 3i, Dz.U. 2024 poz. 433) wymienia sztućce jako wyrób objęty zakazem wprowadzania do obrotu. Załączniki nr 6 (art. 3b i 3c) i nr 9 (art. 3k) ich nie wymieniają. Sprawozdanie BDO zależy od Twojej roli: art. 73 ust. 1 albo art. 75 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Czy sztućce z PLA podlegają zakazowi SUP?

Art. 3i ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433) w związku z Załącznikiem nr 7 zakazuje wprowadzania do obrotu m.in. sztućców, talerzy, słomek, mieszadełek, patyczków do balonów, wyrobów z EPS i wyrobów oxo-degradowalnych. Załącznik nr 7 wymienia sztućce jako kategorię wyrobu objętą zakazem. Zakaz dotyczy produktów z tworzyw sztucznych, a PLA nim jest: według art. 2 pkt 11aa tej ustawy tworzywem sztucznym jest materiał z polimeru w rozumieniu rozporządzenia REACH, z wyjątkiem wyłącznie polimerów naturalnych niezmodyfikowanych chemicznie. Polimer syntetyzowany, jak PLA, nie jest z tego wyłączony, więc nazwa „bio” nie wyłącza wyrobu spod zakazu.

Zanim zaczniesz cokolwiek rozliczać, porównaj swój wyrób z opisem w Załączniku nr 7 do ustawy (art. 3i).

Gdzie w ustawie SUP mieszczą się sztućce?

Ustawa (Dz.U. 2024 poz. 433) przewiduje trzy odrębne mechanizmy:

Sztućce nie występują w wykazie Załącznika nr 6 (art. 3b i 3c) ani Załącznika nr 9 (art. 3k), więc w tych opłatach nie mają stawki.

Jakie stawki opłaty SUP obowiązują i kogo dotyczą?

Stawki z rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2679, § 1), wydanego na podstawie delegacji z art. 3c ust. 2 ustawy z 11 maja 2001 r., obowiązują od 1 stycznia 2024 r.:

• 0,20 zł za sztukę kubka na napoje (wraz z wieczkami i zakrętkami),
• 0,25 zł za sztukę pojemnika na żywność gotową do bezpośredniego spożycia na miejscu lub na wynos.

Te stawki dotyczą opłaty w punkcie sprzedaży z Załącznika nr 6 (art. 3b i 3c ustawy z 11 maja 2001 r.). Talerze, owijki i pojemniki na napoje są z tej stawki wyłączone. Stawek nie stosuje się do sztućców, bo nie ma ich w Załączniku nr 6.

Roczna opłata z art. 3k ust. 1–2 ustawy z 11 maja 2001 r. dotyczy produktów z Załącznika nr 9 i jest iloczynem stawki oraz masy albo liczby sztuk wprowadzonych do obrotu (art. 3k ust. 3). Wnosi się ją (art. 3k i 3l tej ustawy) do 15 marca roku następnego marszałkowi województwa. Numery kont znajdziesz m.in. w zestawieniach dla województw: dolnośląskiego, kujawsko-pomorskiego, łódzkiego i lubelskiego.

Jak wygląda sprawozdanie w BDO?

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1328) przewiduje dwa odrębne roczne sprawozdania:

1. Sprawozdanie o produktach, opakowaniach i gospodarowaniu odpadami z nich powstającymi (art. 73 ust. 1 ustawy o odpadach). Składają je m.in. wprowadzający opakowania, wprowadzający produkty w opakowaniach oraz inne kategorie wymienione w art. 73 ust. 1, m.in. wprowadzający torby plastikowe i wybrane produkty jednorazowe z tworzyw sztucznych.

2. Sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami (art. 75 ust. 1 ustawy o odpadach). Dotyczy wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji (art. 66), zbierających i przetwarzających odpady (z wyłączeniem odbierających odpady komunalne) oraz podmiotów wydobywających odpady ze składowisk.

Sam fakt wytwarzania odpadów nie tworzy obowiązku z art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach; warunkiem jest obowiązek ewidencji z art. 66. Jeśli obowiązek produktowy lub opakowaniowy wykonuje w imieniu przedsiębiorcy organizacja odzysku, to ona sporządza sprawozdanie zamiast niego (art. 74 ust. 1, 1a i 1b ustawy o odpadach). Więcej w artykułach o produktach jednorazowych w sprawozdaniu SUP i o rocznych sprawozdaniach BDO.

Co zrobić, jeśli sprzedajesz lub wytwarzasz sztućce z PLA?

1. Zakaz. Porównaj wyrób z opisem w Załączniku nr 7 (art. 3i ustawy z 11 maja 2001 r.). Jeśli do niego należy, nie wolno wprowadzać go do obrotu.

2. Opłata produktowa i SUP. Sztućców nie ma w opłacie punktu sprzedaży (Załącznik nr 6, art. 3b i 3c ustawy z 11 maja 2001 r.) ani w rocznej opłacie producenta (Załącznik nr 9, art. 3k tej ustawy). Te opłaty dotyczą wyrobów z tych załączników, np. kubków, pojemników na żywność czy lekkich toreb na zakupy (Załącznik nr 9).

3. Sprawozdanie. Jeśli wprowadzasz inne produkty lub opakowania, sprawdź kategorie z art. 73 ust. 1 ustawy o odpadach. Jeśli jesteś wytwórcą odpadów obowiązanym do ewidencji (art. 66), dotyczy Cię art. 75 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Gdy obowiązek wykonuje organizacja odzysku, to ona składa sprawozdanie (art. 74 ust. 1, 1a i 1b ustawy o odpadach).

4. Wątpliwości. Jeśli nie masz pewności, czy konkretny wyrób mieści się w Załączniku nr 7, warto potwierdzić to w urzędzie marszałkowskim.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Załącznik nr 6 (art. 3b i 3c ustawy z 11 maja 2001 r.) jest wąski: obejmuje tylko kubki i pojemniki na żywność. Lekkie torby na zakupy i filtry tytoniowe należą do Załącznika nr 9 (art. 3k).
• Ta sama stawka liczbowa nie oznacza tej samej podstawy prawnej: opłaty z art. 3k ust. 1 i ust. 2 ustawy z 11 maja 2001 r. są odrębne.
• Art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach wyłącza z kategorii zbierających i przetwarzających podmioty odbierające odpady komunalne.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.