Papierowe sztućce jednorazowe a opłata SUP i BDO

Papierowe i celulozowe sztućce jednorazowe nie są opakowaniem, więc nie rozlicza się ich jako opakowania ani w sprawozdaniu opakowaniowym (art. 3 ust. 1–2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi; rozporządzenie Ministra Środowiska z 22 października 2013 r., załącznik pkt 2 ppkt 2 lit. b). W opłacie SUP sztućce nie podlegają opłacie konsumenckiej (art. 3b i 3c ustawy o opłacie produktowej, załącznik nr 6), a przy wyrobach z tworzywa sztucznego liczy się zakaz z art. 3i tej ustawy (załącznik nr 7).

Dlaczego sztućce nie są opakowaniem?

Według art. 3 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi opakowaniem jest wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów, od surowców do towarów przetworzonych. Art. 3 ust. 2 pkt 2 lit. b tej ustawy uznaje za opakowanie wyrób spełniający te funkcje, jeśli jest jednorazowego użytku i został sprzedany, wypełniony, wytworzony lub przeznaczony do wypełniania w punkcie sprzedaży. Samo to, że wyrób jest jednorazowy, nie wystarcza.

Wprost rozstrzyga to rozporządzenie Ministra Środowiska z 22 października 2013 r. w sprawie przykładowego wykazu wyrobów, które uznaje się albo nie uznaje za opakowanie. Załącznik pkt 2 ppkt 2 lit. b wymienia wśród wyrobów niebędących opakowaniami mieszadełka do napojów, jednorazowe sztućce oraz papier do pakowania sprzedawany oddzielnie. Wykaz jest przykładowy, ale sztućce są w nim wymienione wprost.

Jak o opłacie SUP decyduje rodzaj wyrobu?

Ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433) przewiduje trzy odrębne mechanizmy dla produktów jednorazowych. Art. 3i tej ustawy zakazuje wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wymienionych w załączniku nr 7 oraz wyrobów wykonanych z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych. Załącznik nr 7 obejmuje m.in. sztućce, talerze, słomki, mieszadełka i patyczki.

Zakaz z art. 3i ustawy o opłacie produktowej dotyczy produktów „z tworzyw sztucznych”. Czy papierowy lub celulozowy sztuciec z powłoką albo laminatem z tworzywa jest takim produktem, nie wynika wprost z przepisów przytoczonych w tym wpisie. Zanim wprowadzisz taki wyrób do obrotu, uzyskaj od producenta pisemną informację o składzie.

Załącznik nr 6 obejmuje wyłącznie kubki i pojemniki na żywność (art. 3b i 3c ustawy o opłacie produktowej), a wykaz kategorii z załącznika nr 9 (art. 3k ust. 1–2 tej ustawy) nie zawiera sztućców. Opłata producenta jest wnoszona na rachunek marszałka województwa do 15 marca roku następnego (art. 3l ust. 3 ustawy o opłacie produktowej) i dotyczy tylko podmiotów wprowadzających produkty z załącznika nr 9. Stawki ustala rozporządzenie wydane na podstawie art. 3l ust. 2 tej ustawy, więc aktualną stawkę dla konkretnego produktu sprawdź w tym rozporządzeniu. Szerzej o tym, co trzeba wykazać, w artykule jakie produkty jednorazowe trzeba wykazać w sprawozdaniu SUP.

Co z torebką lub innym osobnym opakowaniem?

Jeśli sztućce są sprzedawane w torebce lub folii, samo opakowanie ocenia się osobno według art. 3 ust. 1–2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Torebka służąca ochronie lub dostarczeniu produktu może spełniać funkcje opakowania z art. 3 ust. 1 tej ustawy. To, czy dana torebka jest produktem z załącznika nr 9 do ustawy o opłacie produktowej, sprawdź w wykazie kategorii tego załącznika (art. 3k ust. 1–2 tej ustawy). Nie przenoś oceny sztućców na torebkę ani odwrotnie: to dwa odrębne wyroby. Więcej o opłacie w artykule opłata SUP w BDO.

Kogo dotyczy sprawozdanie w BDO?

Art. 73 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587) wymienia wprowadzających opakowania, wprowadzających produkty w opakowaniach oraz kilka węższych kategorii, m.in. wybrane produkty jednorazowe z tworzyw sztucznych. Sprawozdanie z art. 75 ust. 1 tej ustawy składają wytwórcy odpadów obowiązani do prowadzenia ewidencji odpadów (art. 66), podmioty zbierające lub przetwarzające odpady (z wyłączeniem odbierających odpady komunalne) oraz podmioty wydobywające odpady ze składowisk. Sprawozdanie odbiera marszałek województwa za pośrednictwem indywidualnego konta w BDO.

Dla sprzedawcy sztućców oznacza to, że same sztućce, jako niebędące opakowaniem, nie tworzą obowiązku z art. 73 ust. 1 ustawy o odpadach dla wprowadzających opakowania. Obowiązek może natomiast wynikać z osobnej torebki (wprowadzanie opakowań, art. 73 ust. 1 ustawy o odpadach) albo z wytwarzania odpadów, gdy podmiot jest obowiązany do ewidencji odpadów (art. 75 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 66 ustawy o odpadach), co zależy od progów zwolnienia z ewidencji. Więcej o zasadach rozliczeń znajdziesz w artykule sprawozdanie SUP w BDO oraz w opisie sprawozdania z wytwarzanych odpadów.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Podmiot, który nie jest obowiązany do ewidencji odpadów, nie ma obowiązku z art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach tylko dlatego, że wytwarza odpady (art. 66 tej ustawy).
• Przy produkcie mieszanym (papier z warstwą polimeru) przepisy przytoczone w tym wpisie nie rozstrzygają wprost, czy to produkt „z tworzyw sztucznych” w rozumieniu art. 3i ustawy o opłacie produktowej.

Co zrobić teraz?

1. Poproś producenta o specyfikację materiałową sztućców i ustal, czy mają powłokę lub laminat z tworzywa.

2. Jeśli sztućce są z tworzywa sztucznego, oceń produkt pod kątem zakazu z art. 3i ustawy o opłacie produktowej i załącznika nr 7, zanim wprowadzisz go do obrotu.

3. Sztućce jednorazowe są w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 22 października 2013 r. (załącznik pkt 2 ppkt 2 lit. b) wymienione jako wyroby niebędące opakowaniami. Nie ma dla nich opłaty konsumenckiej z art. 3b i 3c ani opłaty producenta z art. 3k ustawy o opłacie produktowej.

4. Osobno oceń torebkę lub inne opakowanie. Jeśli to opakowanie, uwzględnij je w rozliczeniach opakowaniowych i sprawozdaniu (art. 73 ust. 1 ustawy o odpadach).

5. Sprawdź, czy musisz prowadzić ewidencję odpadów, bo od tego zależy sprawozdanie z art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach. Przy rejestracji pomoże strona o rejestracji firmy w BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.