Gdy odpady nie trafią do uprawnionego odbiorcy, a wytwórca lub posiadacz zleci gospodarowanie nimi podmiotowi bez wymaganych decyzji lub wpisu do rejestru, wbrew art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach, grozi mu administracyjna kara pieniężna (art. 194 ust. 1 pkt 3a) w wysokości od 1000 zł do 1 000 000 zł (art. 194 ust. 3), wymierzana w drodze decyzji przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 196 ustawy o odpadach). Odpowiedzialność za odpady przechodzi na odbiorcę z chwilą przekazania tylko wtedy, gdy ma on decyzję z art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 albo wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a (art. 27 ust. 3).
Stan prawny na: 2026-10-16
Odpowiedzialność za odpady zostaje u firmy, która je wytworzyła lub posiada, dopóki nie przejmie jej uprawniony następny posiadacz (art. 27 ust. 3 i 4 ustawy o odpadach). Poniżej wyjaśniamy, komu wolno je przekazać, kiedy odpowiedzialność przechodzi na odbiorcę i jak sprawdzić odbiorcę przed przekazaniem. Podstawą jest ustawa o odpadach, tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587.
Jaka kara grozi za zlecenie odpadów nieuprawnionemu podmiotowi?
Art. 194 ust. 1 pkt 3a ustawy o odpadach przewiduje administracyjną karę pieniężną za zlecanie wykonywania obowiązku gospodarowania odpadami podmiotom, które nie uzyskały wymaganych decyzji lub wymaganego wpisu do rejestru, wbrew art. 27 ust. 2. Przepis obowiązuje od 2021-09-23. Źródło: ustawa o odpadach, Dz.U. 2023 poz. 1587.
Wysokość administracyjnych kar pieniężnych z art. 194 ust. 1 określa ust. 3 tego artykułu: nie mniej niż 1000 zł i nie więcej niż 1 000 000 zł. Karę wymierza w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub gospodarowania odpadami (art. 196 ustawy o odpadach). Art. 194 ust. 2 przewiduje wyjątek: ust. 1 nie stosuje się, gdy za naruszenie może być ustalona opłata podwyższona z art. 293 Prawa ochrony środowiska.
Komu wolno zlecić gospodarowanie odpadami?
Wytwórca odpadów jest obowiązany gospodarować wytworzonymi przez siebie odpadami (art. 27 ust. 1). Wytwórca lub inny posiadacz może zlecić wykonanie tego obowiązku wyłącznie podmiotom, które posiadają (art. 27 ust. 2):
1. zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów, albo
2. koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (na podstawie odrębnych przepisów), albo
3. wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5.
Katalog nie ma zastosowania, gdy działalność odbiorcy nie wymaga uzyskania decyzji ani wpisu do rejestru (końcowa klauzula art. 27 ust. 2).
Kiedy odpowiedzialność za odpady przechodzi na odbiorcę?
Według art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami przechodzi na następnego posiadacza z chwilą przekazania. Warunkiem jest, aby ten posiadacz miał decyzję z art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 albo wpis do rejestru w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a. Jeśli po przekazaniu nie da się ustalić wytwórcy, za zagospodarowanie odpadów odpowiada aktualny lub poprzedni posiadacz (art. 27 ust. 3a). Sprzedawca odpadów i pośrednik, którzy nie są posiadaczami odpadów, nie przejmują odpowiedzialności (art. 27 ust. 7).
W praktyce oznacza to, że sam podpis odbiorcy na dokumencie nie wystarcza. Liczy się to, czy odbiorca ma decyzję z art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 albo wpis do BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a (art. 27 ust. 3).
Czy przekazanie odpadów firmie transportowej zwalnia z odpowiedzialności?
Nie. Według art. 27 ust. 4 ustawy o odpadach posiadacza, który przekazał odpady transportującemu, nie zwalnia się z odpowiedzialności za zbieranie lub przetwarzanie odpadów. Trwa ona do czasu przejęcia jej przez następnego posiadacza z decyzją z art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 albo wpisem do rejestru w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a. W praktyce oznacza to, że za wybór uprawnionego odbiorcy odpowiadasz Ty, a nie przewoźnik.
Co z odpadami niebezpiecznymi?
Wytwórca odpadów niebezpiecznych (z wyłączeniem wytwórcy pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego) jest zwolniony z odpowiedzialności dopiero z chwilą przekazania odpadów do ostatecznego procesu odzysku lub unieszkodliwiania przez posiadacza prowadzącego taki proces (art. 27 ust. 3b). Ostateczny odzysk to procesy R1–R11 oraz przygotowanie do ponownego użycia, a ostateczne unieszkodliwianie to procesy D1–D12. Art. 27 ust. 3c wyłącza tę regułę dla wytwórcy odpadów komunalnych oraz dla wytwórcy odpadów z art. 71 pkt 1 lit. a, który przekazuje je posiadaczowi z decyzją z ust. 2 pkt 1 lub 2 albo wpisem z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a. Wtedy obowiązuje ogólna reguła z ust. 3.
Czy inne kary dotyczą dokumentów przekazania odpadów?
Tak, ale to osobne sankcje, które nie zastępują kary z art. 194 ust. 1 pkt 3a. Zestawienie (podstawa: ustawa o odpadach, Dz.U. 2023 poz. 1587):
| Naruszenie | Podstawa | Rodzaj sankcji |
|---|---|---|
| Zlecenie gospodarowania odpadami podmiotowi bez wymaganych decyzji lub wpisu | art. 194 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 27 ust. 2 | administracyjna kara pieniężna |
| Nieprowadzenie ewidencji odpadów albo prowadzenie jej nieterminowo lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym | art. 194 ust. 1 pkt 5b w zw. z ust. 3 | administracyjna kara pieniężna |
| Brak potwierdzenia z BDO w transporcie odpadów | art. 180 ust. 2 w zw. z art. 69 ust. 1a (a przy odpadach komunalnych z art. 71a ust. 3) | grzywna |
| Nieprzechowywanie lub nieudostępnianie dokumentów i danych | art. 180 ust. 3 | grzywna |
| Niewprowadzenie lub nieterminowe wprowadzenie danych do BDO | art. 180 ust. 4 w zw. z art. 67 ust. 10 lub 11 | grzywna |
Za nieprowadzenie ewidencji odpadów albo prowadzenie jej nieterminowo lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym art. 194 ust. 1 pkt 5b w zw. z ust. 3 ustawy o odpadach przewiduje administracyjną karę pieniężną od 1000 zł do 1 000 000 zł, wymierzaną w drodze decyzji przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (Dz.U. 2023 poz. 1587).
Art. 180 ustawy o odpadach nie podaje kwoty grzywny. Ogólny zakres grzywny z art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń wynosi od 20 do 5000 zł, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Więcej o karze za ewidencję znajdziesz w artykule kara za brak ewidencji odpadów, a o obowiązkach dokumentowych w tekście kto wystawia KPO: wytwórca czy odbiorca.
Jak sprawdzić odbiorcę przed przekazaniem odpadów?
Poniższe kroki to wniosek praktyczny z art. 27 ust. 2 i 3 ustawy o odpadach:
1. Ustal, czy odbiorca ma zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów albo inną decyzję z art. 27 ust. 2 pkt 2, albo wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5. Poproś go o wskazanie tej decyzji lub wpisu.
2. Upewnij się, że uprawnienie obejmuje Twoje odpady. Odpowiedzialność przechodzi na posiadacza tylko przy decyzji z ust. 2 pkt 1 lub 2 albo wpisie z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a (art. 27 ust. 3).
3. Nie traktuj przekazania przewoźnikowi jako końca odpowiedzialności (art. 27 ust. 4).
4. Przy odpadach niebezpiecznych pamiętaj, że zwolnienie następuje dopiero przy przekazaniu do ostatecznego procesu odzysku lub unieszkodliwiania (art. 27 ust. 3b).
5. Przechowuj dokumenty i dane dotyczące odpadów oraz wprowadzaj dane do BDO w wymaganych terminach, bo naruszenie tych obowiązków jest zagrożone grzywną z art. 180 ust. 3 i 4. Sposób rozliczenia odpadów w rocznym raporcie opisuje tekst o sprawozdaniu z wytwarzanych odpadów.
Podstawa prawna i źródła
Najczęściej zadawane pytania
Komu firma może przekazać odpady?
Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach wytwórca lub inny posiadacz może zlecić gospodarowanie odpadami wyłącznie podmiotom z zezwoleniem na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, z jedną z decyzji wymienionych w pkt 2 tego przepisu (np. koncesja na podziemne składowanie odpadów lub pozwolenie zintegrowane) albo z wpisem do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5. Wyjątek dotyczy działalności, która nie wymaga decyzji ani wpisu. Więcej o kodach odpadów w artykule kody odpadów w BDO.
Kiedy odpowiedzialność za odpady przechodzi na odbiorcę?
Według art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach następuje to z chwilą przekazania, o ile odbiorca ma decyzję z art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 albo wpis do rejestru w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a. Gdy po przekazaniu nie da się ustalić wytwórcy, odpowiada aktualny lub poprzedni posiadacz (art. 27 ust. 3a). Więcej o podziale ról przy karcie przekazania w artykule kto wystawia KPO.
Co z odpadami niebezpiecznymi?
Wytwórca odpadów niebezpiecznych jest zwolniony z odpowiedzialności dopiero po przekazaniu ich do ostatecznego procesu odzysku (R1–R11 lub przygotowanie do ponownego użycia) albo unieszkodliwiania (D1–D12) przez posiadacza prowadzącego taki proces (art. 27 ust. 3b ustawy o odpadach). Reguła nie obejmuje wytwórców pojazdów wycofanych z eksploatacji i zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, a ust. 3c wyłącza ją także dla wytwórcy odpadów komunalnych. Zobacz też karę za brak sprawozdania z odpadów, która jest odrębną sankcją.
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
