Kompostowanie to proces, w którym z rozkładających się resztek roślin lub innych organizmów żywych powstaje kompost, czyli nawóz (tak definiuje kompost Wielki słownik języka polskiego PAN). Ustawa o odpadach nie definiuje samego kompostowania, ale w art. 3 ust. 1 pkt 23 określa, czym jest recykling, w tym recykling organiczny. Recykling nie obejmuje odzysku energii (art. 3 ust. 1 pkt 23). Według art. 17 ust. 1 pkt 3–4 oraz art. 18 ust. 3 tej ustawy recykling stoi w hierarchii przed innymi procesami odzysku.
Czym jest kompostowanie w świetle ustawy o odpadach?
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach. Obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego, czyli recykling organiczny. Nie obejmuje natomiast odzysku energii ani ponownego przetwarzania na materiały przeznaczone do wykorzystania jako paliwa lub do prac ziemnych (art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach).
Ustawa nie wymienia kompostowania w tej definicji, więc o tym, czy dany sposób postępowania z bioodpadami jest recyklingiem, decyduje spełnienie warunków z art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach. Odzysk energii według tego przepisu nie jest recyklingiem.
Jakie odpady są bioodpadami?
Art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach określa, że bioodpady to ulegające biodegradacji:
- odpady z ogrodów i parków,
- odpady żywności i kuchenne z gospodarstw domowych, gastronomii (w tym restauracji, stołówek oraz zakładów zbiorowego żywienia), biur, hurtowni i jednostek handlu detalicznego,
- podobne odpady z zakładów produkujących lub wprowadzających do obrotu żywność.
Definicja obowiązuje w tym brzmieniu od 2022-01-01. Szczegółowe oznaczenia poszczególnych rodzajów odpadów znajdziesz w artykule o kodach odpadów w BDO.
Jaka jest kolejność postępowania z odpadami?
Art. 17 ust. 1 pkt 1–5 ustawy o odpadach wprowadza następującą hierarchię sposobów postępowania z odpadami:
| Miejsce | Sposób postępowania |
|---|---|
| 1 | zapobieganie powstawaniu odpadów |
| 2 | przygotowywanie do ponownego użycia |
| 3 | recykling (w tym recykling organiczny) |
| 4 | inne procesy odzysku |
| 5 | unieszkodliwianie |
Recykling, w tym recykling organiczny, znajduje się na trzecim miejscu, za zapobieganiem powstawaniu odpadów i przygotowaniem do ponownego użycia (art. 17 ust. 1 pkt 1–3 ustawy o odpadach).
Kogo dotyczy obowiązek i kiedy można od niego odstąpić?
Według art. 18 ust. 2 ustawy o odpadach posiadacz odpadów, których powstaniu nie udało się zapobiec, jest obowiązany w pierwszej kolejności poddać je odzyskowi. Art. 18 ust. 3 stanowi, że odzysk polega w pierwszej kolejności na przygotowaniu odpadów do ponownego użycia lub poddaniu recyklingowi. Jeżeli nie jest to możliwe z przyczyn technologicznych lub nie jest uzasadnione z przyczyn ekologicznych lub ekonomicznych, odpady poddaje się innym procesom odzysku.
Zgodnie z art. 18 ust. 5 odpady, których poddanie odzyskowi nie było możliwe z tych przyczyn, posiadacz odpadów jest obowiązany unieszkodliwiać. Ustawa nie precyzuje tych przyczyn w liczbach.
Przed 2022-01-01 hierarchia stanowiła całą treść art. 17 ustawy o odpadach, bez podziału na ustępy. Jeśli prowadzisz ewidencję odpadów, więcej o obowiązkach znajdziesz w artykule o sprawozdaniu z wytwarzanych odpadów.
Co zrobić w praktyce?
Jeśli jesteś posiadaczem bioodpadów, których powstaniu nie udało się zapobiec, art. 18 ust. 3 ustawy o odpadach wskazuje w pierwszej kolejności przygotowanie do ponownego użycia lub recykling, w tym recykling organiczny. Od recyklingu możesz odstąpić tylko z przyczyn technologicznych albo gdy nie jest on uzasadniony ekologicznie lub ekonomicznie. Warto sprawdzić w art. 18 ust. 3 ustawy o odpadach, czy w Twoim przypadku zachodzi któraś z tych przyczyn, zanim wybierzesz inny proces odzysku. Jeśli dopiero zaczynasz, zobacz artykuł o rejestracji firmy w BDO.
Stan prawny na: 2026-10-27
Podstawa prawna i źródła
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
