Kto jest zwolniony z systemu kaucyjnego dla opakowań?

Udział w scentralizowanym systemie kaucyjnym dla napojów w szklanych butelkach wielokrotnego użytku do 1,5 l jest dobrowolny do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Rezygnacja nie zwalnia z obowiązku: wprowadzającego, który nie przystąpił do systemu, dotyczy odpowiednio art. 34 ust. 2d (art. 40h ust. 2b). Ten wyjątek nie obejmuje butelek plastikowych ani puszek.

Czy rezygnacja z udziału w systemie kaucyjnym zwalnia z obowiązku?

Art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi stanowi, że przystąpienie do systemu kaucyjnego utworzonego przez podmiot reprezentujący jest dobrowolne w zakresie produktów w opakowaniach szklanych wielokrotnego użytku (poz. 3 załącznika nr 1a) do dnia 31 grudnia 2028 r. Przepis dodała ustawa z 9 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 174), obowiązuje od 18 lutego 2026 r. Szczegóły znajdziesz w tekście jednolitym ustawy.

Art. 40h ust. 2b mówi, że do wprowadzającego produkty w opakowaniach z poz. 3 załącznika nr 1a, który nie przystąpił do takiego systemu, stosuje się odpowiednio art. 34 ust. 2d. Jest to alternatywna ścieżka własnej zbiórki. W praktyce oznacza to, że rezygnacja zmienia sposób wypełnienia obowiązku, a nie go znosi.

Warto sprawdzić w tekście jednolitym ustawy na eli.gov.pl, jakie dokładnie wymagania zawiera art. 34 ust. 2d, zanim zdecydujesz się na własną zbiórkę. Sytuację po 31 grudnia 2028 r. warto sprawdzić w aktualnym brzmieniu art. 40h, bo ust. 2a wyznacza dobrowolność tylko do tej daty.

Jakich opakowań dotyczy system kaucyjny?

Załącznik nr 1a do ustawy wymienia trzy kategorie opakowań objętych systemem kaucyjnym. Wyjątek z art. 40h ust. 2a dotyczy wyłącznie trzeciej z nich.

Więcej o zasadach przeczytasz w artykule System kaucyjny w praktyce.

Jak krok po kroku ustalić swoją sytuację?

1. Sprawdź, czy Twoje opakowania mieszczą się w jednej z trzech kategorii z załącznika nr 1a do ustawy.

2. Jeśli wprowadzasz napoje w plastikowych butelkach do 3 l lub puszkach do 1 l, udział w systemie pozostaje obowiązkowy, bo wyjątek z art. 40h ust. 2a dotyczy wyłącznie opakowań szklanych wielokrotnego użytku z poz. 3.

3. Jeśli wprowadzasz napoje w szklanych butelkach zwrotnych do 1,5 l (poz. 3), do 31 grudnia 2028 r. możesz zdecydować o przystąpieniu do systemu albo go nie wybrać (art. 40h ust. 2a).

4. Jeśli nie przystąpisz do systemu dla poz. 3, stosuje się do Ciebie odpowiednio art. 34 ust. 2d, czyli alternatywną ścieżkę własnej zbiórki (art. 40h ust. 2b).

5. W razie wątpliwości co do zakresu obowiązku skontaktuj się z ekspertem. Powiązany temat opisuje artykuł BDO a system kaucyjny.

Czy sklep może być zwolniony z części obowiązków?

Obowiązki sklepu zależą od powierzchni sprzedaży (art. 44 ustawy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 619). Sklep o powierzchni nie większej niż 200 m² musi co najmniej pobierać kaucję (art. 44 ust. 1). Zwracanie kaucji i zbieranie pustych opakowań jest wtedy dobrowolne, z wyjątkiem szklanych butelek wielokrotnego użytku z poz. 3 załącznika nr 1a, dla których sklep musi także zwracać kaucję i zbierać puste butelki (art. 44 ust. 1–2).

Sklep o powierzchni powyżej 200 m² musi pobierać i zwracać kaucję oraz zbierać puste opakowania i odpady opakowaniowe (art. 44 ust. 2). Sklep detaliczny powyżej 2000 m² musi dodatkowo na własny koszt prowadzić selektywne zbieranie odpadów opakowaniowych po produktach ze swojej oferty, z wyłączeniem opakowań objętych systemem kaucyjnym (art. 44 ust. 3).

Próg to „powyżej 200 m²”, więc sklep o powierzchni dokładnie 200 m² należy do grupy mniejszej. Art. 44 ust. 2a (od 18 lutego 2026 r.) dotyczy tylko systemu zbierania opakowań utworzonego i utrzymywanego przez wprowadzającego napoje w poz. 3. W jego ramach sklep przyjmuje puste opakowania po napojach oferowanych w danej jednostce i zwraca kwotę bez dowodu zakupu. Nie jest to ogólny obowiązek każdego sklepu sprzedającego takie butelki. Warto sprawdzić brzmienie art. 44 ust. 2a w tekście jednolitym ustawy, aby ocenić, czy ten przepis dotyczy Twojego sklepu.

Czy wprowadzający ma inne obowiązki niezależnie od udziału?

Wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje oraz wprowadzający je bezpośrednio są obowiązani umieszczać na opakowaniach oznakowanie wskazujące na objęcie opakowania systemem kaucyjnym oraz określające wysokość kaucji (art. 40l ust. 1 ustawy). Zasady oznaczeń opisujemy w artykule Oznaczenia w systemie kaucyjnym. Rozliczenia opakowań w rejestrze BDO omawia Ewidencja opakowań w BDO.

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Tę sprawę da się załatwić szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. Koszt takiej pomocy jest mniej więcej taki jak firmowy internet za miesiąc, a w zamian masz spokój i pewność, że wybrałeś właściwą ścieżkę. Wybieraj firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która specjalizuje się w tej tematyce od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2019 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm, w tym BDO. Zapraszamy: kontakt z ekspertem.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.