Art. 43 ust. 1 ustawy o opakowaniach – kogo dotyczy?

Art. 43 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 619) dotyczy przedsiębiorcy prowadzącego jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, który sprzedaje środki niebezpieczne będące środkami ochrony roślin. Taki przedsiębiorca musi przyjmować od użytkowników odpady opakowaniowe po tych środkach. Art. 43 ust. 2 zobowiązuje użytkownika do zwrotu tych odpadów temu przedsiębiorcy.

Kto jest adresatem art. 43 ust. 1?

Art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) stanowi, że przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, który sprzedaje środki niebezpieczne będące środkami ochrony roślin, jest obowiązany przyjmować od użytkowników odpady opakowaniowe po tych środkach.

O tym, czy firma jest adresatem przepisu, decydują więc dwa warunki z jego treści: prowadzenie jednostki handlu detalicznego lub hurtowego oraz sprzedaż środków niebezpiecznych, które są środkami ochrony roślin. W praktyce oznacza to, że sam fakt działania w branży rolniczej albo ogrodniczej nie wystarcza, jeśli firma takich środków nie sprzedaje.

Jaki obowiązek ma użytkownik środków ochrony roślin?

Art. 43 ust. 2 tej samej ustawy stanowi, że użytkownik środków niebezpiecznych będących środkami ochrony roślin jest obowiązany zwrócić odpady opakowaniowe po tych środkach przedsiębiorcy, o którym mowa w ust. 1. Oba przepisy tworzą parę: sprzedawca ma obowiązek przyjmować, a użytkownik ma obowiązek zwrócić.

W praktyce oznacza to, że rolnik, firma usługowa lub inny użytkownik takich środków powinien oddać puste opakowania sprzedawcy prowadzącemu jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego. Jest to wniosek z treści art. 43 ust. 1 i 2; przepisy nie wymieniają rolników z nazwy.

Brzmienie art. 43 ust. 1 i 2 pochodzi z pierwotnej wersji ustawy z 2013 r. Przepisy obowiązują od 1 stycznia 2014 r., a żadna z 19 przeskanowanych ustaw zmieniających nie zmieniła art. 43.

Czy to ten sam obowiązek co wpis do rejestru BDO?

Nie należy mylić art. 43 z obowiązkami rejestrowymi. Art. 43 dotyczy przyjmowania i zwrotu odpadów opakowaniowych po środkach ochrony roślin. Obowiązek wpisu do rejestru BDO wynika z innych przepisów i zależy od rodzaju działalności. Poniższa tabela porządkuje te role.

W praktyce oznacza to, że sprzedawca środków ochrony roślin powinien ocenić swoją sytuację dwukrotnie: raz pod kątem art. 43, a osobno pod kątem tego, czy należy do którejś z kategorii wymagających wpisu do BDO.

Kiedy firma wytwarzająca odpady musi się wpisać do BDO?

Art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o odpadach nakłada obowiązek wpisu na wytwórców obowiązanych do prowadzenia ewidencji odpadów. Sam rodzaj działalności, na przykład sklep, nie przesądza więc o obowiązku wpisu. Gdy firma wytwarza odpady wyłącznie w rodzajach i ilościach zwolnionych z ewidencji, obowiązek wpisu z tego tytułu nie powstaje. Zwolnienia określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), wydane na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy o odpadach.

Rozporządzenie obowiązuje od 1 stycznia 2025 r. Zawęziło ono zwolnienia, ponieważ usunęło z listy dokładnie pięć kodów odpadów niebezpiecznych, wśród nich opakowania po substancjach niebezpiecznych. Większość kodów odpadów innych niż niebezpieczne nadal ma zwolnienie. Konkretnych limitów ilościowych tu nie podajemy. Przed oceną własnej sytuacji warto sprawdzić w załączniku do rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 1644, czy kody odpadów wytwarzanych w firmie nadal są na liście zwolnień. Pomocny jest przegląd kodów odpadów w BDO.

Czy duży sklep też jest wprowadzającym produkty w opakowaniach?

Art. 8 pkt 23 lit. a-c ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wymienia trzy gałęzie wprowadzającego produkty w opakowaniach. Są to: wprowadzający pod własnym oznaczeniem, pakujący produkty wytworzone przez innego przedsiębiorcę oraz prowadzący jednostkę handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży powyżej 500 m² (lub łącznie powyżej 5000 m² dla kilku jednostek), sprzedający produkty pakowane w tych jednostkach. Importer i dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia także wprowadzają do obrotu (art. 8 pkt 24).

Nierozstrzygnięte jest, czy trzecia gałąź obejmuje dużego detalistę, który tylko odsprzedaje towary zapakowane przez krajowego dostawcę. Brak orzecznictwa i wiążącej wykładni, więc nie przesądzamy tej kwestii. Przed decyzją warto zwrócić się do eksperta prawnego albo o indywidualną interpretację na podstawie art. 34 Prawa przedsiębiorców. Odrębne tematy to ewidencja opakowań w BDO i odbiór odpadów w BDO.

Jak ustalić, czy firma jest adresatem art. 43?

Wniosek praktyczny, oparty na art. 43 ust. 1 i 2, prowadzi przez trzy pytania:

1. Czy firma prowadzi jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego?

2. Czy sprzedaje środki niebezpieczne, które są środkami ochrony roślin? Odpowiedź warto potwierdzić w karcie produktu lub etykiecie środka.

3. Jeśli tak, to sprzedawca podlega art. 43 ust. 1, a jego klienci będący użytkownikami tych środków podlegają art. 43 ust. 2.

Osobno warto sprawdzić, czy firma należy do którejś z kategorii z art. 10 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o opakowaniach. Sklepy spożywcze znajdą wskazówki w materiale BDO dla sklepu spożywczego.

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Ocenę, czy firma jest adresatem art. 43 i czy dodatkowo ma obowiązki rejestrowe, da się załatwić szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. Koszt takiej konsultacji to mniej więcej tyle, co firmowy internet przez jakiś czas, a w zamian firma zyskuje spokój i jasność, co ma robić.

Warto wybrać firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która specjalizuje się w tej tematyce od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2019 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm, w tym BDO. Zapraszamy do zgłoszenia sprawy przez kontakt z ekspertem.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.