Kto jest zwolniony z ewidencji odpadów w BDO?

Z obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów zwolnieni są wytwórcy odpadów komunalnych i pozostałe podmioty wymienione w art. 66 ust. 4 pkt 1–3 ustawy o odpadach oraz wytwórcy odpadów innych niż niebezpieczne, których kod figuruje w załączniku do rozporządzenia z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), jeżeli roczna masa tego kodu mieści się w limicie (art. 66 ust. 4 pkt 4). Odpadów niebezpiecznych załącznik nie obejmuje.

Więcej na ten temat: Ewidencja odpadów śląsk.

Czym różni się zwolnienie z ewidencji od zwolnienia z rejestracji w BDO?

To fundamentalna różnica, którą musi rozumieć każdy przedsiębiorca. Rejestracja w BDO to obowiązek uzyskania numeru rejestrowego i figurowania w Rejestrze podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami — ewidencja odpadów to natomiast bieżące dokumentowanie przepływu odpadów przez karty ewidencji odpadów (KEO) i karty przekazania odpadów (KPO).

Dla wytwórcy odpadów oba obowiązki są ze sobą powiązane. Wpis do rejestru jako wytwórca odpadów dotyczy wytwórców obowiązanych do prowadzenia ewidencji odpadów (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, Dz.U. 2023 poz. 1587). Firma, która wytwarza wyłącznie odpady zwolnione z ewidencji, nie ma z tego tytułu obowiązku wpisu; wpis może być jednak wymagany z innego tytułu, np. wprowadzania produktów w opakowaniach. Same zwolnienia z ewidencji wynikają z art. 66 ust. 4 tej ustawy, a rodzaje i ilości odpadów zwolnione na podstawie pkt 4 określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), stosowane od 1 stycznia 2025 r., które zastąpiło rozporządzenie z 23 grudnia 2019 r.

Jeśli masz wątpliwości, czy twoja firma powinna być zarejestrowana w rejestrze BDO, warto zacząć od weryfikacji obowiązku — szczegółowy opis procedury znajdziesz na stronie poświęconej rejestracji w BDO.

Kto jest zwolniony z ewidencji odpadów z mocy ustawy, a kto na podstawie rozporządzenia?

Pierwszą grupę zwolnień określa sama ustawa. Zgodnie z art. 66 ust. 4 pkt 1–3 ustawy o odpadach obowiązek ewidencji nie dotyczy m.in.: wytwórców odpadów komunalnych; pojazdów wycofanych z eksploatacji przekazanych do stacji demontażu lub punktu zbierania pojazdów; rolników gospodarujących na mniej niż 75 ha użytków rolnych, o ile nie podlegają wpisowi do rejestru na podstawie art. 51 ust. 1; odpadów budowlanych i rozbiórkowych z robót wykonywanych przez osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami; osób fizycznych i jednostek niebędących przedsiębiorcami, które wykorzystują odpady na potrzeby własne (art. 27 ust. 8); nieprofesjonalnego zbierania odpadów (art. 45 ust. 1 pkt 1).

Drugą grupę wyznacza art. 66 ust. 4 pkt 4 ustawy o odpadach: ewidencji nie prowadzi się dla rodzajów i ilości odpadów wskazanych w rozporządzeniu z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644). Załącznik liczy 41 pozycji i dla każdego kodu podaje roczny limit masy w megagramach (Mg). Zwolnienie przysługuje tylko wtedy, gdy kod figuruje w załączniku i roczna masa tego kodu mieści się w limicie. Masę liczy się dla każdego kodu osobno, a nie łącznie dla całej firmy: jeżeli firma wytwarza dwa rodzaje odpadów z załącznika i tylko jeden mieści się w swoim limicie, ewidencję prowadzi dla tego, który limit przekracza. Przed skorzystaniem ze zwolnienia sprawdź limit dla swojego kodu w załączniku.

Dla odpadów niebezpiecznych rozporządzenie nie przewiduje zwolnienia: od 1 stycznia 2025 r. z wykazu usunięto m.in. kody 13 02 08*, 15 01 10*, 15 01 11* i 16 06 03*. Odpady niebezpieczne podlegają więc ewidencji niezależnie od ilości, chyba że podmiot jest zwolniony na innej podstawie ustawowej (art. 66 ust. 4 pkt 1–3 ustawy o odpadach). Od zwolnienia trzeba odróżnić ewidencję uproszczoną z art. 71 tej ustawy, która nie znosi obowiązku ewidencji, a jedynie ogranicza ją do karty przekazania odpadów — zestawienie w tabeli poniżej.

Co zwolnienie z ewidencji oznacza dla sprawozdania i przekazywania odpadów?

Zwolnienie z ewidencji ma skutek także dla sprawozdawczości. Roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach składa wytwórca obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów (art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach), dlatego podmiot zwolniony z ewidencji na podstawie art. 66 ust. 4 nie składa z tego tytułu takiego sprawozdania. Nie dotyczy to sprawozdania o produktach i opakowaniach z art. 73, które zależy od wprowadzania produktów, a nie od ewidencji odpadów. Osobno opisujemy, kto składa sprawozdanie BDO.

Zwolnienie nie zmienia natomiast zasad postępowania z samymi odpadami. Wytwórca nadal jest obowiązany gospodarować wytworzonymi przez siebie odpadami, a wykonanie tego obowiązku może zlecić wyłącznie podmiotom, które mają m.in. zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów albo wymagany wpis do rejestru BDO, chyba że dana działalność nie wymaga decyzji ani wpisu (art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach).

Kiedy zwolnienie z ewidencji odpadów BDO nie obowiązuje mimo niskiej masy?

Niewielka masa odpadów sama nie zwalnia z ewidencji. Jeżeli kodu odpadu nie ma w załączniku do rozporządzenia z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), zwolnienie z art. 66 ust. 4 pkt 4 ustawy o odpadach nie ma zastosowania i ewidencję prowadzi się niezależnie od ilości — chyba że podmiot korzysta ze zwolnienia ustawowego z pkt 1–3.

Ewidencję prowadzi też podmiot, który wykonuje działalność w zakresie zbierania lub przetwarzania odpadów — jako posiadacz przyjmowanych odpadów (art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach). Sprzedawca odpadów i pośrednik w obrocie odpadami, którzy nie są ich posiadaczami, prowadzą ewidencję wyłącznie odpadów niebezpiecznych (art. 66 ust. 3).

Błędne przekonanie, że niewielka masa zwalnia z wszelkich obowiązków, kończy się brakiem wymaganej ewidencji. Nieprowadzenie ewidencji odpadów albo prowadzenie jej nieterminowo lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym podlega administracyjnej karze pieniężnej od 1 000 zł do 1 000 000 zł (art. 194 ust. 1 pkt 5b w zw. z ust. 3 ustawy o odpadach), wymierzanej w drodze decyzji przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.

Jak ustalić, czy twoja firma jest zwolniona z ewidencji — praktyczny schemat działania

Weryfikacja powinna przebiegać w czterech krokach. Po pierwsze — zidentyfikuj wszystkie kody odpadów wytwarzanych w twojej firmie. Po drugie — sprawdź, czy każdy z tych kodów figuruje w załączniku do rozporządzenia z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644). Jeśli nie — zwolnienie z art. 66 ust. 4 pkt 4 ustawy o odpadach nie przysługuje, niezależnie od masy.

Po trzecie — oszacuj roczną masę odpadów dla każdego kodu osobno. Jeśli dla konkretnego kodu wytwarzasz więcej niż wynosi roczny limit wskazany w załączniku do rozporządzenia, zwolnienie dla tego kodu nie przysługuje i trzeba prowadzić jego ewidencję. Po czwarte — zweryfikuj, czy twoja firma nie prowadzi zbierania lub przetwarzania odpadów, bo wtedy jako posiadacz przyjmowanych odpadów prowadzi ich ewidencję (art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach).

Jeśli po tej weryfikacji obowiązek ewidencji jednak istnieje, trzeba na bieżąco prowadzić w systemie BDO dokumenty ewidencji odpadów oraz złożyć sprawozdanie BDO do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy (art. 76 ust. 1 ustawy o odpadach). Gdy 15 marca wypada w sobotę lub w dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa najbliższego następnego dnia roboczego (art. 76 ust. 5).

W razie wątpliwości co do kwalifikacji odpadów lub zakresu zwolnienia najrozsądniejszą decyzją jest skonsultowanie sytuacji firmy ze specjalistą. Profesjonalna obsługa BDO dla firm pozwala uniknąć błędów klasyfikacyjnych i ich konsekwencji podczas kontroli WIOŚ.

Nie wiesz, czy twoja firma jest zwolniona z ewidencji? Sprawdź z ekspertem

Granica między zwolnieniem z ewidencji a pełnym obowiązkiem dokumentacyjnym bywa cienka i zależy od konkretnych kodów odpadów, masy i rodzaju prowadzonej działalności. Błędna kwalifikacja oznacza, że firma nie prowadzi ewidencji, do której jest obowiązana. Zamiast ryzykować, skonsultuj sytuację swojej firmy z doświadczonym specjalistą — skontaktuj się z ekspertem BDO, który przeanalizuje twój przypadek i wskaże optymalne rozwiązanie.