Jak zważyć opakowania przy tysiącach produktów?

Opakowania przy tysiącach produktów warto ważyć grupami i próbkami, bo ustawa nie wskazuje metody, lecz wymaga ewidencji masy opakowań wprowadzonych w danym roku (art. 22 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi), przechowywanej 5 lat (art. 22 ust. 2). Za jej brak grozi kara od 10 000 do 500 000 zł (art. 56 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 57 pkt 1).

Co dokładnie musi zawierać ewidencja masy opakowań?

Wprowadzający produkty w opakowaniach prowadzi ewidencję w postaci papierowej albo elektronicznej. Obejmuje ona informacje o masie opakowań, w których wprowadził produkty do obrotu w danym roku (art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619).

Informacje z ewidencji przechowuje się przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, którego dotyczą (art. 22 ust. 2 tej ustawy).

W art. 22 ust. 1 i 2 ustawy nie ma opisu metody ustalania masy. Przepis wymaga ewidencji obejmującej informacje o masie opakowań, w których wprowadzono produkty do obrotu w danym roku, i nie wskazuje sposobu ważenia ani próbkowania.

Jak ustalać masę, gdy nie da się zważyć wszystkiego?

Poniższe wskazówki są praktyczne i nie wynikają wprost z przepisu. Punktem odniesienia jest art. 22 ust. 1 ustawy, który wymaga ewidencji masy opakowań, oraz art. 22 ust. 1d-1e i art. 23 ust. 2, według których organ sam ustala masę, gdy ewidencja jest nierzetelna lub jej brakuje.

Przy dużym asortymencie warto zastąpić ważenie każdej pozycji uporządkowaną metodą, którą da się obronić przed kontrolą:

• Grupowanie. Opakowania o tym samym materiale, konstrukcji i przeznaczeniu (np. kartony, butelki, worki) łączysz w grupy i przypisujesz każdej grupie masę wzorcową.
• Próbne ważenie. Masę wzorcową grupy ustalasz, ważąc reprezentatywne próbki, a nie wszystkie sztuki.
• Dane dostawców. Deklarowane masy opakowań od dostawców mogą uzupełnić pomiary, ale warto je porównać z kontrolnym ważeniem, bo mogą być niespójne z rzeczywistością.
• Wyjątki. Opakowania nietypowe, w tym z kilku materiałów, lepiej ważyć indywidualnie, zamiast włączać je do grupy na siłę.

Masa wzorcowa pomnożona przez liczbę wprowadzonych do obrotu sztuk daje masę roczną, o którą pyta art. 22 ust. 1 ustawy.

Jak udokumentować przyjętą metodę?

Organ ustalający masę działa na podstawie wszelkich dostępnych informacji, a w razie ich braku szacunkowo (art. 23 ust. 2 ustawy). W praktyce to Twoja dokumentacja ma wykazać, że liczby nie są przypadkowe.

Warto zachować w aktach:

1. opis zasad grupowania i listę grup z przypisanymi masami wzorcowymi,

2. protokoły z ważenia próbek (data, liczba sztuk, wynik),

3. dokumenty od dostawców, z których przejęto masy,

4. wykaz zmian, np. nowych opakowań lub zmiany materiału, które wymagają aktualizacji masy wzorcowej.

Pięcioletni okres przechowywania z art. 22 ust. 2 ustawy dotyczy informacji zawartych w ewidencji; dokumenty pomocnicze warto przechowywać równie długo, aby móc wykazać, skąd wzięły się wpisane masy. Więcej o prowadzeniu zapisów w ewidencji opakowań w BDO oraz o liczeniu masy bez pełnych danych w artykule jak obliczyć masę opakowań do sprawozdania.

Co grozi, jeśli ewidencji nie ma lub jest nierzetelna?

Brak ewidencji nie zwalnia z obowiązków. Gdy firma jej nie prowadzi albo prowadzi nierzetelnie, masę i rodzaj opakowań ustala marszałek województwa albo wojewódzki inspektor ochrony środowiska (art. 22 ust. 1d-1e, art. 23 ust. 2 ustawy). Robi to na podstawie dostępnych informacji, a gdy ich brakuje, szacunkowo; takie ustalenie zwykle jest niekorzystne dla firmy.

Osobno ustawa przewiduje karę pieniężną. Kto wbrew art. 22 ust. 1 nie prowadzi ewidencji obejmującej informacje o masie opakowań, w których wprowadził do obrotu produkty w danym roku kalendarzowym, podlega karze od 10 000 do 500 000 zł (art. 56 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 57 pkt 1). W większości naruszeń organem jest wojewódzki inspektor ochrony środowiska, a organy wskazuje art. 58 ustawy.

Kary mają sześć progów dopasowanych do punktu art. 56 ust. 1 według art. 57, więc kwotę ustala się dla konkretnego naruszenia, a nie jedną stawką.

Za który rok liczyć masę?

Masę przypisuje się do roku, w którym produkt wprowadzono do obrotu. Zgodnie z art. 9 ust. 1-3 w zw. z art. 8 pkt 24 ustawy następuje to w jednym z trzech dni:

• w dniu wydania z magazynu lub przekazania osobie trzeciej, gdy produkt wytworzono w kraju,
• w dniu przywozu na terytorium kraju, gdy to import,
• w dniu wystawienia faktury potwierdzającej wewnątrzwspólnotowe nabycie (WNT).

Gdy przypadają dwa różne terminy, liczy się wcześniejszy. Ciężar dowodu daty, a także tego, że wprowadzenia nie było, spoczywa na przedsiębiorcy (art. 9 ust. 1-3). Dlatego do masy rocznej warto przypisywać sprzedaż według właściwej daty (wydania z magazynu, przywozu albo wystawienia faktury WNT), a dokumenty przywozu i faktury WNT przechowywać razem z ewidencją.

Kogo dotyczy obowiązek i jakie są wyjątki?

Wprowadzającym produkty w opakowaniach jest przedsiębiorca, który wprowadza do obrotu produkty w opakowaniach (art. 8 pkt 23 ustawy). Lista jest otwarta, a obejmuje m.in. tego, kto wprowadza produkty pod własnym oznaczeniem, oraz tego, kto pakuje produkty wytworzone przez innego przedsiębiorcę (art. 8 pkt 23 lit. a-b). Wprowadzeniem do obrotu jest też import i WNT na potrzeby działalności gospodarczej (art. 8 pkt 24).

Wyjątki i przypadki brzegowe:

• Sprzedawca detaliczny poniżej progu powierzchni sprzedaży z art. 8 pkt 23 lit. c ustawy (jedna jednostka do 500 m², kilka jednostek łącznie do 5000 m²), który wyłącznie odsprzedaje produkty już zapakowane i wprowadzone na rynek przez innego krajowego dostawcę, sam z tego tytułu nie jest wprowadzającym. Szerzej w artykule czy mały sklep, który tylko odsprzedaje zapakowane towary, jest wprowadzającym.
• Producent opakowań, który sam nimi pakuje i sprzedaje własny produkt, pełni dwie role (art. 8 pkt 22 i 23 ustawy) i podlega obowiązkom obu niezależnie.

Co zrobić teraz?

Poniższe kroki są rekomendacją praktyczną; obowiązki wynikają z art. 22 ust. 1-2, art. 23 ust. 2 i art. 56 ust. 1 pkt 8 ustawy:

1. Wypisz materiały i typy opakowań w asortymencie i podziel je na grupy.

2. Dla każdej grupy zważ reprezentatywną próbkę i zapisz wynik wraz z datą.

3. Tam, gdzie wiarygodne są dane dostawców, porównaj je z kontrolnym ważeniem.

4. Przypisz sprzedaż do roku według daty wprowadzenia do obrotu z art. 9 ust. 1-3 ustawy.

5. Prowadź ewidencję papierowo lub elektronicznie i przechowuj zawarte w niej informacje 5 lat od końca roku, którego dotyczą (art. 22 ust. 1-2 ustawy).

6. Jeżeli nie jesteś jeszcze zarejestrowany, zacznij od rejestracji firmy w BDO.

Stan prawny na: 2026-10-27

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619)

Najczęściej zadawane pytania

Czy ustawa opakowaniowa przewiduje karę za niezłożenie rocznego sprawozdania?

Nie. Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi nie przewiduje kary za niezłożenie rocznego sprawozdania przez wprowadzającego produkty w opakowaniach. To wykroczenie z art. 180a ustawy o odpadach. Kary z art. 56 ust. 1 pkt 10o-10q dotyczą sprawozdania podmiotu reprezentującego w systemie kaucyjnym (art. 40p), a nie sprawozdania wprowadzającego. Zasady rozliczenia opisuje artykuł sprawozdanie i opłata produktowa za opakowania.