Dlaczego Stalimpex Katowice objęła CBAM — co to w ogóle jest?

CBAM — Carbon Border Adjustment Mechanism — to mechanizm dostosowania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, wprowadzony Rozporządzeniem (UE) 2023/956. W skrócie: jeśli importujesz do UE towary z kategorii objętych CBAM (stal, aluminium, nawozy, cement, energię elektryczną, wodór), musisz raportować emisje dwutlenku węgla, które powstały podczas ich produkcji poza granicami Unii.

Celem regulacji jest wyrównanie szans między unijnymi producentami, którzy ponoszą koszty systemu ETS (EU Emissions Trading System), a importerami z krajów o niższych lub zerowych kosztach emisji. Od 2026 roku importerzy będą musieli nie tylko raportować, ale też kupować certyfikaty CBAM pokrywające emisje wbudowane w importowanych towarach.

Dla Stalimpex Katowice obowiązek pojawił się automatycznie z chwilą, gdy firma dokonała pierwszego importu stali z Ukrainy w 2024 roku. Stal surowa o kodach CN 7206 i 7207 jest wprost wymieniona w Załączniku I do Rozporządzenia 2023/956. Firma nie miała wyboru — musiała zarejestrować się jako autoryzowany zgłaszający CBAM i zacząć składać raporty kwartalne.

Jak zebrać dane o emisjach wbudowanych od ukraińskiego i tureckiego dostawcy?

To był najtrudniejszy etap całego procesu. Emisje wbudowane (ang. embedded emissions) to ilość CO2 wyemitowanego podczas produkcji importowanego towaru — wyrażona w tonach CO2 na tonę produktu. Dla stali surowej produkowanej w piecach łukowych typowe wartości to 0,4–0,8 t CO2/t, a dla produkcji konwertorowej 1,8–2,5 t CO2/t.

Komisja Europejska wymaga, aby importer posiadał deklarację producenta zawierającą:

• nazwę i adres zakładu produkcyjnego,
• kod CN i opis produktu,
• metodę produkcji (piec łukowy, konwertor),
• wartość emisji bezpośrednich i pośrednich (w t CO2/t produktu),
• okres produkcji, którego dotyczy deklaracja,
• podpis osoby upoważnionej.

Stalimpex Katowice wysłała do obu dostawców wzór deklaracji przygotowany przez doradcę. Ukraiński hutnik (Metinvest) odpowiedział po 3 tygodniach, dostarczając deklarację dla ich zakładu. Turecki dostawca potrzebował ponad 5 tygodni i kilku telefonów wyjaśniających, czym w ogóle jest CBAM — w Turcji mechanizm nie jest jeszcze tak szeroko znany jak w UE.

Ponieważ deklaracja tureckiego producenta dotarła już po terminie złożenia raportu za Q1 2026, firma musiała skorzystać z wartości domyślnych KE dla tureckich hut stalowych — wynoszących 2,27 t CO2/t dla stali konwertorowej. Wartość rzeczywista z deklaracji okazała się niższa (1,94 t CO2/t), co oznaczało, że raport zawyżył emisje o ok. 16%. Dla wolumenu 192 ton importu z Turcji różnica wynosiła ok. 63 ton CO2 — i choć w fazie przejściowej nie przekładało się to jeszcze bezpośrednio na zakup certyfikatów, od 2026 roku taka różnica generuje realne dodatkowe koszty.

Krok po kroku: jak wypełnić formularz CBAM w systemie Komisji Europejskiej?

Raport CBAM składa się przez portal CBAM Transitional Registry pod adresem cbam.trade.ec.europa.eu. Dostęp wymaga konta EU Login (dawniej ECAS) — tego samego, który służy do innych systemów KE. Oto jak przebiegało składanie raportu za Q1 2026 przez Stalimpex Katowice:

Stalimpex Katowice złożyła raport 28 kwietnia 2026, dwa dni przed terminem. Cały proces zajął ok. 3 godzin roboczych, włączając w to korektę błędu w kodzie CN jednej z partii (system zwrócił ostrzeżenie i firma musiała zweryfikować klasyfikację z agentem celnym).

Umów bezpłatną konsultację →

Jakie problemy napotkano i jak je rozwiązano?

Pierwsze złożenie raportu CBAM to często lekcja na temat tego, czego firma nie wiedziała. Oto trzy główne problemy, z jakimi zmierzyła się Stalimpex Katowice, i jak sobie z nimi poradziła:

Problem 1: Błędna klasyfikacja celna

Jedna partia stali była oznaczona kodem CN 7207 10 11, podczas gdy prawidłowym kodem był 7207 10 90. Różnica pozornie drobna, ale system CBAM zwrócił ostrzeżenie, bo drugi z kodów był wymieniony w Załączniku I, a pierwszy — nie. Firma skontaktowała się z agentem celnym, który potwierdził korektę. Raport złożono z właściwym kodem.

Problem 2: Brak deklaracji od tureckiego dostawcy na czas

Jak opisano wcześniej, turecki producent nie dostarczył deklaracji przed terminem złożenia raportu. Firma skorzystała z wartości domyślnych KE, co zawyżyło emisje o ok. 16%. Na przyszłość Stalimpex Katowice wdrożyła procedurę: prośba o deklarację wysyłana jest do dostawcy nie później niż 15 dni po zakończeniu kwartału, z przypomnieniem co 5 dni.

Problem 3: Brak dokumentacji na poziomie partii importu

Formularz CBAM wymaga danych na poziomie każdej transakcji importowej (każdego zgłoszenia celnego MRN), a nie zagregowanych za cały kwartał. Firma nie prowadziła ewidencji z podziałem na MRN, przez co musiała retrospektywnie rekonstruować dane z systemu agenta celnego. Wniosek: od Q2 2026 dane CBAM są zbierane na bieżąco, równolegle z dokumentacją celną.

Ile kosztuje obsługa CBAM — porównanie: samodzielnie vs z pomocą doradcy?

Stalimpex Katowice przez pierwsze dwa kwartały obsługiwała CBAM samodzielnie, z pomocą pracownika ds. compliance. Od Q3 2025 zdecydowała się na współpracę z zewnętrznym doradcą. Oto porównanie rzeczywistych kosztów i czasu:

Warto podkreślić, że CBAM nie funkcjonuje w próżni. Podobnie jak w przypadku regulacji opakowaniowych PPWR — o których piszemy szerzej w artykule PPWR 2026: zmiany przepisów i obowiązki firm — przedsiębiorcy importujący towary z krajów trzecich muszą jednocześnie pilnować kilku nakładających się regulacji środowiskowych. Zarządzanie nimi jako całością, a nie oddzielnymi silosami, jest znacznie efektywniejsze.

Co zmienia się od 2026 roku — od raportowania do zakupu certyfikatów?

Faza przejściowa CBAM (2024–2025) dotyczyła wyłącznie raportowania — nie było konieczności zakupu certyfikatów ani ponoszenia dodatkowych kosztów finansowych. Od 1 stycznia 2026 roku mechanizm wchodzi w pełne wdrożenie. Oznacza to, że importerzy muszą:

• Posiadać status autoryzowanego zgłaszającego CBAM (rejestracja przez krajową administrację celną).
• Do 31 maja każdego roku rozliczać się z emisji za poprzedni rok poprzez zakup i umorzenie certyfikatów CBAM.
• Cena certyfikatu CBAM odpowiada średniej cenie tygodniowej uprawnień ETS z poprzedniego tygodnia — w 2025 roku wynosiła ona 55–70 EUR/certyfikat.
• Możliwe jest odliczenie ceny węgla zapłaconej w kraju trzecim, jeśli ten kraj posiada własny system wyceny emisji uznany przez KE.

Dla Stalimpex Katowice oznacza to, że roczny koszt certyfikatów CBAM za import 480 ton stali (przy średnich emisjach 2,0 t CO2/t i cenie 60 EUR/certyfikat) wyniósłby orientacyjnie: 480 × 2,0 × 60 = 57 600 EUR rocznie. To kwota, która musi zostać uwzględniona w cenie ofertowej lub marży.

Dla importerów korzystających z platform marketplace — gdzie obowiązki środowiskowe stają się coraz bardziej transparentne wobec kupujących — CBAM to kolejny element, który wpływa na konkurencyjność. Więcej o tym, jak platformy egzekwują obowiązki środowiskowe, opisujemy w artykule Allegro wymaga numeru EPR — co to jest i jak go uzyskać.

Umów bezpłatną konsultację →

Piotr Chudeusz · Ekspert ds. BDO, KOBiZE i rozliczeń środowiskowych

10+ lat obsługi firm w rejestrze BDO · Ostatnia weryfikacja: lipiec 2026 r.