Ponowne użycie różni się od recyklingu tym, że dotyczy rzeczy niebędących odpadami. Według art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach to wykorzystywanie produktów ponownie do tego samego celu, a według art. 3 ust. 1 pkt 23 recykling to odzysk, w którym odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje. Odzysk definiuje art. 3 ust. 1 pkt 14.
Stan prawny na: 2026-10-16
Jak ustawa definiuje ponowne użycie, a jak recykling?
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587) definiuje oba pojęcia w art. 3 ust. 1. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach ponowne użycie to działanie polegające na wykorzystywaniu produktów lub części produktów niebędących odpadami ponownie do tego samego celu, do którego były przeznaczone. Definicja obowiązuje od 2013-01-23. Pełny tekst ustawy znajdziesz w Dzienniku Ustaw.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach. Według art. 3 ust. 1 pkt 23 obejmuje to recykling organiczny, ale nie obejmuje odzysku energii ani ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do prac ziemnych. W tym brzmieniu definicja obowiązuje od 2022-01-01.
Czym jest odzysk i jak łączy się z oboma pojęciami?
Według art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o odpadach odzysk to jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce.
Z art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach wynika, że recykling jest rodzajem odzysku, bo definicja zaczyna się od słowa „odzysk”. Ponowne użycie z art. 3 ust. 1 pkt 18 tej ustawy dotyczy natomiast produktów niebędących odpadami, więc w świetle tych definicji nie jest odzyskiem odpadów.
Gdzie dokładnie przebiega granica między nimi?
Granicę wyznaczają dwa pytania: czy przedmiot jest odpadem oraz czy jest przetwarzany na inny materiał. Ponowne użycie dotyczy tego, co odpadem nie jest (art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach). Recykling dotyczy odpadów, które są ponownie przetwarzane (art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach).
| Kryterium | Ponowne użycie | Recykling |
|---|---|---|
| Podstawa | art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach | art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach |
| Status rzeczy | produkty lub części produktów niebędące odpadami | odpady |
| Co się dzieje | ponowne wykorzystanie do tego samego celu | ponowne przetworzenie na produkty, materiały lub substancje |
| Cel dalszego wykorzystania | ten sam, do którego produkt był przeznaczony | pierwotny lub inny cel |
Przykład pomocniczy: jeśli firma dalej używa sprawnych palet do przewozu towarów, a palety nie są odpadami, jest to ponowne użycie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach, bo produkty niebędące odpadami służą ponownie do tego samego celu. Jeśli natomiast zużyty plastik będący odpadem zostaje przetworzony na nowe tworzywo, pasuje to do definicji recyklingu z art. 3 ust. 1 pkt 23 tej ustawy.
Czym jest przygotowanie do ponownego użycia i gdzie je umieścić?
To trzecie pojęcie często bywa mylone z ponownym użyciem. Art. 3 ust. 1 pkt 22 ustawy o odpadach określa je jako odzysk polegający na sprawdzeniu, czyszczeniu lub naprawie. W jego ramach produkty lub części produktów, które wcześniej stały się odpadami, są przygotowywane do tego, aby mogły być ponownie wykorzystywane bez jakichkolwiek innych czynności wstępnego przetwarzania.
Różnica wobec ponownego użycia jest wyraźna. Według art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach rzecz nie jest odpadem, a według art. 3 ust. 1 pkt 22 tej ustawy rzecz była już odpadem i wraca do obiegu dopiero po sprawdzeniu, czyszczeniu lub naprawie. Przygotowanie do ponownego użycia nie jest też recyklingiem: art. 17 ust. 1 ustawy o odpadach wymienia je jako odrębny szczebel hierarchii.
Jak wygląda hierarchia postępowania z odpadami?
Art. 17 ust. 1 ustawy o odpadach wprowadza hierarchię sposobów postępowania z odpadami (w tym brzmieniu od 2022-01-01):
1. zapobieganie powstawaniu odpadów,
2. przygotowywanie do ponownego użycia,
3. recykling,
4. inne procesy odzysku,
5. unieszkodliwianie.
Z art. 17 ust. 1 ustawy o odpadach wynika więc, że przygotowywanie do ponownego użycia stoi w hierarchii wyżej niż recykling. Więcej o tym, jak opisywać odpady, przeczytasz w artykule o kodach odpadów w BDO.
Co zrobić teraz w swojej firmie?
1. Zapisz, czym jest dany przedmiot: czy nadal jest produktem, czy stał się odpadem (art. 3 ust. 1 pkt 18 i 22 ustawy o odpadach).
2. Jeśli jest produktem i służy do tego samego celu, opisz to jako ponowne użycie (art. 3 ust. 1 pkt 18 ustawy o odpadach).
3. Jeśli był odpadem i wymaga sprawdzenia, czyszczenia lub naprawy, to przygotowanie do ponownego użycia (art. 3 ust. 1 pkt 22 ustawy o odpadach).
4. Jeśli jest przetwarzany na nowe produkty, materiały lub substancje, to recykling (art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy o odpadach).
5. Jeśli pracujesz na odpadach, zajrzyj do artykułów o rejestracji firmy w BDO i o sprawozdaniu z wytwarzanych odpadów.
Podstawa prawna i źródła
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
