Kto jest podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu przepisów o opłatach za emisję?

Podmiot korzystający ze środowiska to przede wszystkim przedsiębiorca lub jednostka organizacyjna (art. 3 pkt 20 Prawa ochrony środowiska). Osoba fizyczna jest nim tylko w zakresie, w jakim jej korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia, a za opłaty z instalacji odpowiada jej prowadzący (art. 279 ust. 1 tej ustawy).

Stan prawny na: 2026-11-02

Definicję podmiotu korzystającego ze środowiska zawiera art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647). Do tej kategorii należą: (a) przedsiębiorca w rozumieniu Prawa przedsiębiorców oraz przedsiębiorca zagraniczny, a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie (uprawy, chów i hodowla zwierząt, ogrodnictwo, warzywnictwo, leśnictwo, rybactwo śródlądowe); (b) jednostka organizacyjna niebędąca przedsiębiorcą; (c) osoba fizyczna spoza lit. a. Ograniczenie do zakresu wymagającego pozwolenia dotyczy wyłącznie osoby fizycznej z lit. c, nie przedsiębiorców ani jednostek organizacyjnych.

Skąd wynika obowiązek ponoszenia opłat?

Pojęcie ma znaczenie praktyczne, bo do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane podmioty korzystające ze środowiska, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2 (art. 275 Prawa ochrony środowiska). Dla firmy pierwsze pytanie brzmi więc: czy mieści się w definicji z art. 3 pkt 20. Dopiero potem sprawdza się, jakiego rodzaju korzystanie ze środowiska dotyczy jej działalności i czy opłata w ogóle powstaje.

Kto odpowiada za opłatę, gdy za emisje stoi instalacja albo odpady?

Przepisy wskazują konkretnego adresata w dwóch sytuacjach:

• Eksploatacja instalacji. Jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu emisji, o których mowa w art. 180 pkt 1–3, jest prowadzący instalację (art. 279 ust. 1 Prawa ochrony środowiska). Liczy się więc ten, kto instalację prowadzi, a nie np. właściciel gruntu czy zleceniodawca.
• Składowanie lub magazynowanie odpadów. W razie składowania lub magazynowania odpadów podmiotem korzystającym ze środowiska, obowiązanym do ponoszenia opłat i administracyjnych kar pieniężnych, jest, z zastrzeżeniem ust. 3, posiadacz odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach (art. 279 ust. 2 Prawa ochrony środowiska).

Oba przepisy wskazują, kto w danej sytuacji odpowiada za opłatę. Nie zastępują definicji z art. 3 pkt 20, tylko ją uzupełniają.

Czy podmiot korzystający ze środowiska musi składać raport do KOBiZE?

Tak, jeżeli jego działalność powoduje emisje w danym roku kalendarzowym. Podmiotem obowiązanym do złożenia rocznego raportu do Krajowej bazy jest podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje (art. 2 pkt 5 i pkt 20 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa ochrony środowiska i art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji). Obowiązek wynika z samego faktu emitowania, a nie z wpisu do osobnego rejestru czy złożenia wniosku, i ustawa nie wprowadza w art. 1-7 odrębnego progu rejestracyjnego ani progu wielkości instalacji. Przed złożeniem raportu warto sprawdzić w KOBiZE, czy rozporządzenia wykonawcze do art. 7 nie przewidują dla Twojej instalacji odrębnych zasad. Szerzej o tym pisaliśmy w tekście czy rejestracja w KOBiZE jest obowiązkowa.

Co wynika ze statusu podmiotu korzystającego ze środowiska?

Status otwiera cały łańcuch obowiązków. W tabeli zestawiamy te, które wynikają z ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647):

Oba progi liczy się osobno dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska wymienionego w art. 273 ust. 1, a nie łącznie. Opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona. Próg 100 zł nie zwalnia z wykazu dla innego rodzaju korzystania, jeśli opłata za ten rodzaj go przekracza. Szczegóły terminów opisujemy w artykule do kiedy płaci się opłatę za korzystanie ze środowiska, a sposób sporządzenia dokumentu w tekście jak wypełnić wykaz opłat. Przed złożeniem wykazu warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim właściwym dla siedziby firmy, w jakiej formie przyjmuje dokument.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą. Jest podmiotem korzystającym ze środowiska tylko w zakresie, w jakim jej korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia (art. 3 pkt 20 lit. c). Poza tym zakresem nie podlega tej definicji, więc nie ponosi opłat z tego tytułu na podstawie art. 275.
• Rolnik prowadzący działalność wytwórczą. Osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie wymienia lit. a, razem z przedsiębiorcami, więc zawężenie do pozwolenia ich nie dotyczy.
• Zastrzeżenia w przepisach o opłatach. Art. 275 odsyła do art. 284 ust. 2, a art. 279 ust. 2 do ust. 3. Jeśli Twoja sytuacja przypomina taki wyjątek, warto sprawdzić w treści tych ustępów, czy zmieniają adresata opłaty.
• Brak odrębnego progu w ustawie o KOBiZE. W art. 1-7 ustawy nie ma progu wielkości emisji, ale pełny katalog obowiązków wymaga też sprawdzenia przepisów wykonawczych.
• Sankcje. Ten tekst nie omawia kar za brak raportu lub spóźnienie.

Przykład: jak sprawdzić status firmy

Spółka z o.o. prowadzi zakład produkcyjny z własną instalacją i magazynuje odpady na terenie zakładu. Jest przedsiębiorcą, więc należy do lit. a definicji z art. 3 pkt 20. Za opłaty związane z emisjami z instalacji odpowiada spółka jako prowadzący instalację (art. 279 ust. 1), a za magazynowane odpady jako ich posiadacz (art. 279 ust. 2), o ile nie zadziała zastrzeżenie z ust. 3. Spółka ustala opłatę sama (art. 284 ust. 1), a jeśli roczna kwota za dany rodzaj korzystania nie przekracza 800 zł, opłaty za ten rodzaj nie wnosi (art. 289 ust. 1). Inaczej wygląda sytuacja osoby fizycznej, która korzysta ze środowiska bez pozwolenia: z lit. c definicji nie wynika dla niej status podmiotu korzystającego.

Co zrobić teraz?

1. Ustal, czy firma jest przedsiębiorcą, jednostką organizacyjną lub osobą prowadzącą działalność wytwórczą w rolnictwie (art. 3 pkt 20 lit. a i b).

2. Sprawdź, jakie rodzaje korzystania ze środowiska obejmuje działalność, i kto prowadzi instalację lub jest posiadaczem odpadów.

3. Dla każdego rodzaju korzystania oblicz roczną opłatę i porównaj ją z progami 100 zł i 800 zł z art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska.

4. Zaplanuj termin 31 marca na zapłatę i wykaz, a zakres obowiązków BDO i KOBiZE zestaw z naszym opisem obowiązków BDO i KOBiZE.

Opłaty i wykaz to część naszej usługi: sprawozdania i opłaty za korzystanie ze środowiska.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647) – art. 3 pkt 20, art. 275, art. 279 ust. 1 i 2, art. 284-289
• Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526) – art. 7 ust. 1

Jak możemy pomóc

Jeśli nie masz pewności, czy Twoja firma jest podmiotem korzystającym ze środowiska i jakie opłaty oraz raporty ją obowiązują, sprawdzimy jej sytuację i przygotujemy dokumenty. Zacznij od strony: kontakt z ekspertem BDO.

Najczęściej zadawane pytania

Kto płaci opłatę za emisje z instalacji: właściciel czy ten, kto ją prowadzi?

Gdy obowiązek opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, za emisje z art. 180 pkt 1–3 odpowiada prowadzący instalację (art. 279 ust. 1 Prawa ochrony środowiska). Kluczowe jest więc ustalenie, kto faktycznie instalację prowadzi.

Kto odpowiada za opłatę, gdy firma składuje lub magazynuje odpady?

Podmiotem korzystającym ze środowiska, obowiązanym do ponoszenia opłat i administracyjnych kar pieniężnych, jest posiadacz odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach, z zastrzeżeniem ust. 3 (art. 279 ust. 2 Prawa ochrony środowiska). Przed przyjęciem, że to Ty ponosisz opłatę, warto sprawdzić w ust. 3 tego artykułu, czy Twoja sytuacja nie jest nim objęta.

Czy osoba fizyczna jest podmiotem korzystającym ze środowiska?

Tylko w zakresie, w jakim jej korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia (art. 3 pkt 20 lit. c Prawa ochrony środowiska). To zawężenie dotyczy osoby fizycznej, a nie przedsiębiorców ani jednostek organizacyjnych. Obowiązek raportu do KOBiZE ciąży na podmiocie korzystającym ze środowiska, którego działalność powoduje emisje (art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji).