Jak zgłosić opłatę KOBiZE w sprawozdawczości BDO i gdzie składa się raport?

Raport KOBiZE składa się wyłącznie przez portal Krajowej bazy, a nie w BDO, natomiast opłatę rozlicza się wykazem składanym marszałkowi województwa. Podstawą są art. 7 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. 2026 poz. 526) oraz art. 285 i 286 Prawa ochrony środowiska. Opłaty nie wnosi się, gdy jej roczna wysokość z danego tytułu nie przekracza 800 zł, a wykazu nie składa się, gdy opłata z danego tytułu nie przekracza 100 zł (art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska).

Czym różni się raport KOBiZE, wykaz i opłata?

Hasło „opłata KOBiZE w sprawozdawczości BDO” łączy trzy różne obowiązki. Pierwszy to roczny raport do Krajowej bazy o emisjach, prowadzonej przez Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami (KOBiZE). Drugi to wykaz, który podmiot składa marszałkowi województwa. Trzeci to sama opłata za korzystanie ze środowiska. Sprawozdania odpadowe w BDO, o których piszemy w poradniku o sprawozdaniu z wytwarzanych odpadów, są od nich niezależne.

Z raportem KOBiZE powiązana jest opłata za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza. Wykaz opłatowy sporządza się bowiem na podstawie tego samego rocznego raportu, który podmiot składa do Krajowej bazy (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r.). Dotyczy to wykazu za gazy i pyły do powietrza. Pozostałe punkty art. 286 ust. 3 odnoszą się do innych kategorii, między innymi uprawnień do emisji z systemu EU ETS i odpadów, i mają inne źródła danych.

Poniższa tabela pokazuje, gdzie i kiedy składa się każdy z tych dokumentów.

Tabela: adresy i terminy trzech obowiązków (art. 7 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r.; art. 285 i 286 Prawa ochrony środowiska).

Jak złożyć raport do Krajowej bazy krok po kroku?

Raport składa się wyłącznie elektronicznie, przez portal Krajowej bazy, za pośrednictwem konta utworzonego dla podmiotu korzystającego ze środowiska. Wynika to z § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217), wydanego na podstawie art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. Kolejne czynności opisuje oficjalny poradnik KOBiZE:

1. Załóż konto podmiotu. Użyj formularza rejestracyjnego (przycisk „Zarejestruj podmiot” na stronie Krajowej bazy). Formularz składa się elektronicznie po uwierzytelnieniu przez węzeł krajowy identyfikacji elektronicznej: login.gov.pl, profil zaufany albo e-dowód.

2. Zaloguj się. Logowanie odbywa się przez login.gov.pl albo za pomocą indywidualnego loginu i hasła.

3. Wypełnij raport etapami. Kolejne formularze obejmują dane podmiotu, miejsca korzystania ze środowiska, sprawozdania dla poszczególnych miejsc, sprawozdanie z eksploatacji urządzeń i raport zbiorczy.

4. Zatwierdź i wyślij. Najpierw zatwierdź każde sprawozdanie cząstkowe przyciskiem „Zatwierdź sprawozdanie”, potem kliknij „Wyślij” w oknie raportu zbiorczego dla podmiotu. System odrzuca wysyłkę, gdy wykryje błędy.

5. Zachowaj potwierdzenie. Po wysłaniu można pobrać podgląd w formie wydruku PDF oraz potwierdzenie wprowadzenia raportu.

Przed wysyłką warto sprawdzić w portalu Krajowej bazy, czy wszystkie sprawozdania cząstkowe mają status zatwierdzonych, bo bez tego przycisk „Wyślij” nie zadziała.

Jeśli trzeba poprawić raport, który już wysłano, poradnik KOBiZE wskazuje przycisk „Pobierz do korekty”: tworzy on edytowalną kopię i zostawia oryginał, a zmieniony raport wysyła się tą samą ścieżką. Ta funkcja jest opisana w poradniku, a sam przepis rozporządzenia nie nazywa jej wprost odrębnym uprawnieniem podmiotu. Zupełnie osobny jest tryb korekty na żądanie Krajowego ośrodka lub Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (WIOŚ): ma on podstawę w art. 8 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. i 14-dniowe terminy urzędowe.

Jak wykaz i opłata łączą się z raportem?

Raport KOBiZE nie zastępuje wykazu i odwrotnie. To dwa odrębne obowiązki, z różnymi terminami i różnymi organami: raport trafia do Krajowej bazy do końca lutego, a wykaz i opłata do marszałka województwa do 31 marca. Opłatę za dany rok kalendarzowy wnosi się do 31 marca roku następnego według stawek obowiązujących w okresie faktycznego korzystania ze środowiska (art. 285 ust. 1 i 2 Prawa ochrony środowiska). Ten sam termin 31 marca dotyczy wykazu (art. 286 ust. 1). Jest on inny niż termin rocznego sprawozdania w BDO, czyli 15 marca, więc w kalendarzu firmy to trzy osobne daty.

Wykaz może mieć postać „zbiorczego zestawienia”, potocznie zwanego załącznikiem nr 4. To wzór określony w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443), wydanego na podstawie art. 286 ust. 6 Prawa ochrony środowiska. Zestawienie sumuje opłaty z wykazów szczegółowych i składa się je marszałkowi województwa wraz z roczną opłatą. Nie jest to część systemu KOBiZE, a rozporządzenie w ogóle nie odwołuje się do Krajowej bazy. Wypełnia się je wtedy, gdy podmiot składa którykolwiek z wykazów szczegółowych, a nie jako samodzielny obowiązek.

Osobny jest kanał nadzoru z art. 7a ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. Marszałek województwa ma nieodpłatny wgląd do Krajowej bazy, ale w zakresie informacji dotyczących eksploatacji urządzeń (art. 7a ust. 1 pkt 3 i ust. 4). Główny Inspektorat Ochrony Środowiska i WIOŚ mają dostęp bez tego ograniczenia (art. 7a ust. 1 pkt 1 i 2). Ten dostęp nie zwalnia podmiotu z obowiązku z art. 286 ust. 3 pkt 1.

Kogo dotyczy obowiązek i kiedy go nie ma?

Obowiązek raportowania powstaje dla każdego roku kalendarzowego, w którym podmiot korzystający ze środowiska prowadził działalność powodującą emisje (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r.). Wyzwala go sam fakt emitowania, bez wpisu do odrębnego rejestru i bez wniosku. Art. 7 ust. 1 nie wprowadza progu emisji, przychodu ani skali działalności, który zwalniałby przedsiębiorcę z raportu.

Przypadki, w których raportu nie trzeba składać lub obowiązek jest węższy:

• Brak działalności powodującej emisje w danym roku. Nie ma wtedy przedmiotu raportu. Formularz w Krajowej bazie ma na ten przypadek opcję „Brak działalności powodującej emisję”.
• Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą. Jej obowiązek jest węższy (art. 7 ust. 1a): dotyczy eksploatacji instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw (art. 152 ust. 2b Prawa ochrony środowiska). Osoba korzystająca wyłącznie z prywatnego pojazdu nie ma obowiązku raportowania. Dla przedsiębiorcy, także prowadzącego jednoosobową firmę, takiego ograniczenia nie ma.
• Zmiana podmiotu w trakcie roku. Gdy działalność przejmuje inny podmiot, obowiązek za ten rok co do zasady przechodzi na następcę (art. 7 ust. 2a). Bez następstwa prawnego każdy podmiot rozlicza własny okres prowadzenia działalności (art. 7 ust. 2b).
• Upływ czasu. Obowiązek sporządzenia raportu za dany rok wygasa po upływie 5 lat od zakończenia roku, w którym powstał (art. 7 ust. 2c). To limit czasowy, a nie zwolnienie z obowiązku w danym roku.

Czy firma ma obowiązek złożyć któryś z wykazów opłatowych, zależy od rodzaju korzystania ze środowiska. Na tym etapie najlepiej porównać rodzaj działalności z listą wykazów w rozporządzeniu z 11 grudnia 2019 r., a przy źródłach spalania paliw sięgnąć do opisu w poradniku o obowiązkach BDO i KOBiZE.

Jak to wygląda w kalendarzu firmy?

Spółka z o.o. przez cały 2026 rok eksploatowała źródło spalania paliw, więc w 2026 r. prowadziła działalność powodującą emisje. Za 2026 r. złoży raport w Krajowej bazie do końca lutego 2027 r. Wykaz za gazy i pyły oraz opłatę przekaże marszałkowi województwa do 31 marca 2027 r. Roczne sprawozdanie w BDO ma osobny termin, 15 marca 2027 r., i składa się je w innym systemie. Dane w wykazie opłatowym pochodzą z raportu KOBiZE, więc rozsądnie zacząć od raportu, a dopiero potem zamknąć wykaz.

Co zrobić teraz?

1. Ustal, czy w ubiegłym roku prowadziłeś działalność powodującą emisje do powietrza. Jeśli nie, zaznacz to w formularzu Krajowej bazy.

2. Sprawdź, czy firma ma konto w Krajowej bazie. Jak to zrobić, opisujemy w poradniku jak sprawdzić, czy jestem zarejestrowany w KOBiZE, a pytanie o obowiązkowość rejestracji rozwija tekst czy rejestracja w KOBiZE jest obowiązkowa.

3. Złóż raport przez portal Krajowej bazy do końca lutego. Zakres usług wokół raportu znajdziesz na stronie raport KOBiZE.

4. Do 31 marca złóż wykaz i wnieś opłatę u marszałka województwa. W przypadku nowego kotła lub agregatu pomocny jest tekst o tym, jakie zgłoszenia, opłaty i raporty wynikają z nowego źródła emisji.

5. Osobno pilnuj BDO. Ogólny przegląd terminów i obowiązków znajdziesz w artykule o rocznym sprawozdaniu BDO i rozliczeniach.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.