Sprawozdanie KOBiZE w woj. śląskim – jak złożyć raport

Sprawozdanie KOBiZE przygotowuje każdy podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność w roku kalendarzowym powodowała emisje – wynika to z art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Raport za poprzedni rok wprowadza się do Krajowej bazy do końca lutego (art. 7 ust. 1 tej ustawy), elektronicznie przez portal (§ 3 ust. 1 rozporządzenia MKiŚ z 26 października 2022 r., Dz.U. 2022 poz. 2217). Przytoczone przepisy nie uzależniają obowiązku od województwa – liczy się prowadzenie działalności powodującej emisje.

Firma ze Śląska raportuje do Krajowej bazy na tych samych zasadach co każdy inny podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje (art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji). Przepisy art. 7 nie wskazują kryterium terytorialnego. Dalej opisujemy, kto podlega obowiązkowi, kiedy on powstaje, jakie dane zebrać, jak krok po kroku wysłać raport w portalu oraz kto raportować nie musi.

Kto musi przygotować sprawozdanie KOBiZE?

Obowiązek spoczywa na podmiocie korzystającym ze środowiska, którego działalność powoduje emisje (art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji). Pojęcie „emisji” definiuje art. 2 pkt 5 tej ustawy, a przy pojęciu „podmiot korzystający ze środowiska” art. 2 pkt 20 ustawy odsyła do art. 3 pkt 20 Prawa ochrony środowiska.

Obowiązek jest wyzwalany samym faktem emitowania, a nie wpisem do odrębnego rejestru ani złożeniem wniosku (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Każdy taki podmiot składa raport samodzielnie (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.).

Z art. 1–7 ustawy z 2009 r. nie wynika odrębny próg rejestracyjny ani próg wielkości instalacji. W przebadanych źródłach (ustawa, rozporządzenie Dz.U. 2022 poz. 2217 i poradnik KOBiZE) nie znaleziono dla przedsiębiorcy progu emisji, przychodu ani skali działalności, który zwalniałby z raportu (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Nie zbadano jednak, czy rozporządzenie wydane na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy wprowadza dodatkowy próg, dlatego warto sprawdzić w aktualnym wykazie aktów wykonawczych na stronie KOBiZE, czy takie rozporządzenie obowiązuje.

Od kiedy powstaje obowiązek i do kiedy złożyć raport?

Obowiązek powstaje osobno dla każdego roku kalendarzowego, w którym podmiot prowadził działalność powodującą emisje (art. 7 ust. 1 i 2c ustawy z 2009 r.). Raport za dany rok kalendarzowy składa się w terminie do końca lutego roku następnego (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.).

Raport za rok 2026 trzeba więc wprowadzić do końca lutego 2027 r. (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.).

Jeśli w trakcie roku działalność przejął inny podmiot, obowiązek za ten rok co do zasady przechodzi na następcę (art. 7 ust. 2a ustawy z 2009 r.). Gdy nie ma następstwa prawnego, każdy podmiot rozlicza własny okres prowadzenia działalności (art. 7 ust. 2b ustawy z 2009 r.).

Obowiązek sporządzenia raportu za dany rok wygasa po upływie 5 lat od zakończenia roku, w którym powstał (art. 7 ust. 2c ustawy z 2009 r.).

Jakie dane przygotować przed logowaniem?

Wielkości emisji w raporcie ustala się na podstawie prowadzonych pomiarów albo na podstawie informacji o wielkości produkcji, zużyciu paliw lub surowców i odpowiadających im wskaźników emisji (art. 7 ust. 3 ustawy z 2009 r.). Przed wejściem do systemu zbierz więc wyniki pomiarów albo dane o produkcji i zużyciu paliw czy surowców za cały rok.

Przygotuj też dane potrzebne do rejestracji podmiotu: nazwę i formę prawną, adres, numer REGON, NIP lub KRS (albo PESEL) oraz dane osoby składającej formularz (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 26 października 2022 r., Dz.U. 2022 poz. 2217). Szczegółowy zakres informacji raportu określa załącznik do tego rozporządzenia, wydanego na podstawie art. 7 ust. 7 ustawy z 2009 r.

Jak krok po kroku złożyć raport w Krajowej bazie?

Raport wprowadza się za pośrednictwem konta utworzonego dla podmiotu, przez stronę Krajowa baza KOBiZE, w trybie bezpośredniego połączenia z systemem teleinformatycznym (§ 3 ust. 1 rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 2217). Formularze składa się elektronicznie, po uwierzytelnieniu osoby składającej przez węzeł krajowy identyfikacji elektronicznej, czyli login.gov.pl, profil zaufany lub e-dowód (§ 4 ust. 7 rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 2217).

Szczegóły kroków 2 i 4–7 pochodzą z oficjalnego poradnika KOBiZE, który uzupełnia rozporządzenie z 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217). Dane niezapisane przepadają po wygaśnięciu 60-minutowej sesji, dlatego zapisuj je przyciskiem „Zapisz dane” (poradnik KOBiZE do rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 2217).

System odrzuca wysyłkę, jeśli wykryje błędy. Raport bez wykrytych błędów trafia do części „Informacje o wysłanym raporcie dla podmiotu” (poradnik KOBiZE uzupełniający rozporządzenie, Dz.U. 2022 poz. 2217).

Jak poprawić raport po wysłaniu?

Wysłany już raport można skorygować przyciskiem „Pobierz do korekty”. System tworzy wtedy edytowalną kopię, a oryginał pozostaje widoczny. Po wprowadzeniu zmian raport wysyła się ponownie tą samą ścieżką (poradnik KOBiZE uzupełniający rozporządzenie, Dz.U. 2022 poz. 2217).

To funkcja systemu Krajowej bazy opisana w oficjalnym poradniku KOBiZE. Rozporządzenie z 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217) ani ustawa z 2009 r. nie nazywają jej wprost odrębnym uprawnieniem podmiotu. Inaczej jest z korektą na żądanie Krajowego ośrodka lub wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska – ta wynika z art. 8 ustawy z 2009 r. i jest osobnym mechanizmem.

Kto nie musi składać raportu?

Według art. 7 ust. 1, 1a i 2c ustawy z 2009 r. oraz oficjalnego poradnika KOBiZE potwierdzono m.in. następujące sytuacje.

• Brak działalności powodującej emisje w danym roku. To brak przedmiotu raportu, a nie ustawowe zwolnienie (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). W formularzu Krajowej bazy zaznacza się wtedy pole „Brak działalności powodującej emisję”.
• Osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą. Jej obowiązek ma węższy zakres: dotyczy wyłącznie eksploatacji instalacji wymagającej pozwolenia oraz źródła spalania paliw (art. 7 ust. 1a ustawy z 2009 r. w zw. z art. 152 ust. 2b Prawa ochrony środowiska). Osoba korzystająca wyłącznie z prywatnego samochodu, który jest „urządzeniem”, a nie „instalacją”, faktycznie nie ma obowiązku raportowania (art. 7 ust. 1a ustawy z 2009 r.).
• Upływ 5 lat. Obowiązek za dany rok wygasa po 5 latach od końca roku, w którym powstał (art. 7 ust. 2c ustawy z 2009 r.). To limit czasowy, a nie zwolnienie z obowiązku za bieżący rok.

Węższy zakres z art. 7 ust. 1a ustawy z 2009 r. nie obejmuje przedsiębiorcy, także prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą – on podlega pełnemu zakresowi z art. 7 ust. 1 tej ustawy.

Co zrobić teraz?

1. Ustal, czy w 2026 r. prowadzisz działalność powodującą emisje (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.). Jeśli nie, w systemie zaznaczysz pole „Brak działalności powodującej emisję”.

2. Zbierz wyniki pomiarów albo dane o produkcji i zużyciu paliw lub surowców wraz ze wskaźnikami emisji (art. 7 ust. 3 ustawy z 2009 r.).

3. Załóż konto w Krajowej bazie przez „Zarejestruj podmiot” (§ 4 rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 2217) i wypełnij raport etapami.

4. Zatwierdź sprawozdania, wyślij raport przyciskiem „Wyślij” i zachowaj potwierdzenie wprowadzenia – do końca lutego 2027 r. (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.).

Jeśli masz wątpliwości, czy Twoja działalność lub instalacja podlega obowiązkowi, porozmawiaj z doradcą. Więcej o rozliczeniach przeczytasz w artykule raport KOBiZE, o tym, czy samo założenie konta tworzy obowiązek – w tekście czy rejestracja w KOBiZE jest obowiązkowa, a o różnicy między obowiązkami w artykule BDO i KOBiZE – obowiązki i kontrola w 2026 r.. Dla zakładów przemysłowych przydatny będzie tekst o instalacjach przemysłowych i rozliczeniach KOBiZE.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.