Instalacje podlegające zgłoszeniu do KOBiZE

Zgłoszeniu do KOBiZE podlegają instalacje podmiotów, których działalność powoduje emisje (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.): formularz Krajowej bazy wymienia m.in. agregaty prądotwórcze, instalacje do spalania paliw (kotły) oraz instalacje do magazynowania LPG. Osobne zgłoszenie instalacji bez pozwolenia kieruje się do organu ochrony środowiska (art. 152 ust. 1 Prawa ochrony środowiska).

Które instalacje techniczne obejmuje raport KOBiZE?

Obowiązek raportu wynika z art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526). Dotyczy podmiotu korzystającego ze środowiska, którego działalność powoduje emisje. Oficjalny formularz Krajowej bazy (Poradnik KOBiZE, grudzień 2024) wymienia wprost następujące kategorie:

• agregat prądotwórczy (rodzaj obiektu) oraz agregat prądotwórczy/silnik energetyczny (rodzaj źródła),
• instalacja do spalania paliw, na przykład kotły, agregaty, piece do ogrzewania pomieszczeń,
• instalacja do magazynowania lub przeładunku ropy naftowej, produktów naftowych, LPG lub CNG (z atrybutem pojemności w m³).

W praktyce oznacza to, że agregat i kocioł są w systemie KOBiZE traktowane jako instalacje lub źródła spalania paliw, a zbiornik LPG jako instalacja do magazynowania lub przeładunku. Przy tym art. 1–7 ustawy z 2009 r. nie wskazują odrębnego progu wielkości instalacji, a obowiązek wynika z samego faktu emitowania.

Co podlega zgłoszeniu według art. 152 Prawa ochrony środowiska?

Według art. 152 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647) instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 8 tego artykułu.

W praktyce oznacza to, że ten przepis dotyczy instalacji „poniżej” poziomu pozwoleniowego, ale nie obojętnych dla środowiska. Adresatem tego zgłoszenia jest organ ochrony środowiska, a nie Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami.

Kto określa, które rodzaje instalacji wymagają zgłoszenia?

Art. 153 ust. 1 POŚ stanowi, że minister właściwy do spraw klimatu określi w drodze rozporządzenia rodzaje instalacji, z których emisja nie wymaga pozwolenia, a których eksploatacja wymaga zgłoszenia, uwzględniając ich negatywne oddziaływanie na środowisko.

Art. 153 ust. 3 POŚ dodaje, że w tym rozporządzeniu wymóg zgłoszenia dla danego rodzaju instalacji może być uzależniony od stosowanej techniki oraz od parametrów charakteryzujących wydajność lub moc instalacji. W praktyce oznacza to, że o obowiązku zgłoszenia decyduje konkretny wpis w rozporządzeniu, a nie sama nazwa urządzenia. Przed zgłoszeniem warto sprawdzić w tym rozporządzeniu ministra klimatu, czy rodzaj Twojej instalacji oraz jej moc lub wydajność są tam wymienione.

Co oznacza pojęcie „instalacja”?

Art. 3 pkt 6 POŚ (tekst jednolity) określa instalację jako:

• stacjonarne urządzenie techniczne,
• zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i które są położone na terenie jednego zakładu,
• budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję.

W praktyce oznacza to, że kotłownię z kilkoma powiązanymi urządzeniami w jednym zakładzie można ocenić jako zespół, a nie jako osobne urządzenia.

Jak agregat, kocioł i zbiornik LPG wyglądają w formularzu KOBiZE?

Oficjalny formularz raportu do Krajowej bazy, opisany w Poradniku KOBiZE (grudzień 2024), wymienia wprost obie kategorie. „Agregat prądotwórczy” jest rodzajem obiektu, a „agregat prądotwórczy/silnik energetyczny” rodzajem źródła w instalacji do spalania paliw. Zbiornik lub stacja LPG mieści się w pozycji „Instalacja do magazynowania lub przeładunku ropy naftowej, produktów naftowych, LPG lub CNG”.

Dla przedsiębiorcy ta klasyfikacja nie zmienia samego obowiązku raportowania z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. Wpływa na to, którą część formularza wypełniasz, oraz na możliwość raportu uproszczonego.

Kiedy powstaje obowiązek raportu do KOBiZE?

Art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. nakłada obowiązek na podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje. Podmiot sporządza i wprowadza do Krajowej bazy raport za poprzedni rok kalendarzowy w terminie do końca lutego.

Raport w wersji uproszczonej dla kotłów, agregatów i pieców wymaga łącznie: braku urządzeń ograniczających emisję, automatycznego wyliczenia emisji ze wskaźników KOBiZE oraz łącznej nominalnej mocy cieplnej do 0,5 MW w danym miejscu, przy najwyżej 10 takich instalacjach. Warto zweryfikować te warunki w Poradniku KOBiZE przed wyborem wersji raportu. Więcej o praktyce w artykule raport KOBiZE.

Co zrobić z własnymi instalacjami?

1. Wypisz agregaty, kotły i zbiorniki LPG oraz ich lokalizacje i moc.

2. Dopasuj każdą pozycję do definicji instalacji z art. 3 pkt 6 POŚ.

3. Sprawdź w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 153 ust. 1 POŚ, czy dany rodzaj wymaga zgłoszenia organowi ochrony środowiska.

4. Oceń osobno obowiązek raportu do Krajowej bazy z art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.

Szersze omówienie znajdziesz w tekstach o instalacjach przemysłowych w KOBiZE oraz o obowiązkach i kontrolach KOBiZE.

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Sprawę da się załatwić szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. Koszt jest porównywalny z drobnym, stałym wydatkiem firmy, na przykład z miesięcznym abonamentem za firmowy internet, a w zamian zyskujesz spokój. Wybierz firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która od lat specjalizuje się w tej tematyce, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2019 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm, w tym BDO. Zapraszamy: kontakt z ekspertem.

Czy zgłoszenie instalacji, raport KOBiZE i sprawozdanie PRTR to to samo?

Nie, to trzy odrębne obowiązki. Zgłoszenie instalacji z art. 152 ust. 1 Prawa ochrony środowiska trafia do organu ochrony środowiska. Raport z art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. trafia do Krajowej bazy prowadzonej przez KOBiZE, do końca lutego, i dotyczy każdego podmiotu, którego działalność powoduje emisje.

Trzeci system to Krajowy Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (art. 236a–236d POŚ). Według art. 236b ust. 1 POŚ sprawozdanie do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, do 31 marca roku następnego, składa prowadzący instalację z rodzajów działalności wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 166/2006, który przekracza progi wydajności z tego załącznika. W praktyce oznacza to, że złożenie raportu KOBiZE nie zastępuje sprawozdania PRTR ani odwrotnie. Przed uznaniem, że dotyczy Cię PRTR, warto sprawdzić w załącznikach I i II rozporządzenia 166/2006, czy rodzaj Twojej działalności i jej progi są tam wymienione.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.