Opłata za emisje z pojazdów i spalania paliw w firmie

Opłatę za emisje z silników spalinowych w firmowych pojazdach, maszynach i agregatach oblicza się jako zużycie paliwa pomnożone przez stawkę jednostkową właściwą dla kategorii z Tabeli D (załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r., Dz.U. 2019 poz. 2443). Stawki na 2026 r. podaje obwieszczenie M.P. 2025 poz. 769, zał. nr 2, Tabela D. Dla silników w innych pojazdach samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 Mg i w motorowerach (lp. 32) stawka dla oleju napędowego wynosi 31,88 zł.

Którą metodą policzyć opłatę za silniki spalinowe?

Wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest rodzajem opłaty za korzystanie ze środowiska z art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Rozporządzenie Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443) przewiduje kilka modeli rozliczenia. Dla silników spalinowych w pojazdach, maszynach, agregatach, taborze i jednostkach pływających służy Tabela D załącznika nr 1. Obejmuje ona 32 kategorie wyróżnione według typu źródła, normy emisji i rodzaju paliwa.

W Tabeli D nie ma osobnego kroku obliczania wielkości emisji. Opłata to dane aktywności, czyli zużycie paliwa, razy stawka jednostkowa właściwa dla danej kategorii i paliwa. Stawka ma już wbudowaną charakterystykę emisyjną tej kategorii (załącznik nr 1, Tabele B, C i D do rozporządzenia, Dz.U. 2019 poz. 2443). Według układu kolumn tej tabeli zużycie paliwa wpisuje się w Mg.

Warto sprawdzić w Tabeli D załącznika nr 1 do rozporządzenia (Dz.U. 2019 poz. 2443), do której kategorii pasuje Twój pojazd (rodzaj pojazdu, norma EURO, rodzaj paliwa), zanim wybierzesz stawkę.

Kiedy stosuje się wzór: wskaźnik emisji razy dane aktywności?

Dla Tabeli A wykazu (metoda ogólna) wielkość emisji w kg ustala się dwiema równoważnymi metodami. Pierwsza to pomiar bezpośredni, w tym pomiary ciągłe, dla których podaje się emisje średnie dobowe. Druga to metoda wskaźnikowa według wzoru: wielkość emisji = wskaźnik emisji × dane aktywności (załącznik nr 1, Objaśnienia 7 i 9 do rozporządzenia, Dz.U. 2019 poz. 2443).

Dla źródeł spalania paliw dane aktywności to w praktyce iloczyn zużycia paliwa i jego wartości opałowej. Objaśnienie 7 wymaga opisania sposobu wyznaczenia wskaźnika lub jego źródła albo warunków eksploatacyjnych w czasie pomiarów. Rozporządzenie nie przedkłada pomiaru nad wskaźnik (załącznik nr 1, Objaśnienia 7 i 9, Dz.U. 2019 poz. 2443).

Ta ścieżka dotyczy wyłącznie Tabeli A. Tabele B, C i D mają płaski mechanizm bez osobnego kroku wielkości emisji (załącznik nr 1 do rozporządzenia, Dz.U. 2019 poz. 2443). Konkretnych wartości wskaźników emisji rozporządzenie nie zawiera, więc warto sprawdzić je w oficjalnych publikacjach KOBiZE.

Jak przeliczyć litry paliwa na masę?

Gdy zużycie paliwa masz w jednostkach objętości, przeliczasz je na masę według gęstości z Objaśnienia 11 do załącznika nr 1 rozporządzenia (Dz.U. 2019 poz. 2443). Dotyczy to wykazu dla silników spalinowych i kotłów (Tabele C i D).

Tabela C dotyczy wyłącznie kotłów, dla których pozwolenie nie jest wymagane. Jej kolumna zużycia paliwa dopuszcza zarówno Mg, jak i m³ (załącznik nr 1 do rozporządzenia, Dz.U. 2019 poz. 2443).

Jakie są stawki na 2026 rok?

Stawki na 2026 r. określa obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z 6 sierpnia 2025 r. (M.P. 2025 poz. 769), załącznik nr 2, Tabela D, lp. 32. Dotyczy ona silników w innych pojazdach samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 Mg i w motorowerach. Stawka jest podana w zł za gazy i pyły wprowadzone do powietrza z jednostki spalonego paliwa.

Stawki obowiązują wyłącznie dla korzystania ze środowiska w 2026 r. (M.P. 2025 poz. 769, zał. 2). Dla pojazdów w innych kategoriach Tabeli D warto sprawdzić stawkę w tym samym obwieszczeniu, w załączniku nr 2, Tabela D.

Jak to wygląda na przykładzie?

Przykład poglądowy dla jednej kategorii: firma ma w 2026 r. zużycie oleju napędowego w silnikach innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 Mg (lp. 32) wyrażone w litrach. Według Objaśnienia 11 (Dz.U. 2019 poz. 2443) mnoży litry przez gęstość 0,84 kg/l, a wynik w kilogramach zapisuje w Mg, bo w tej kolumnie Tabeli D podaje się zużycie w Mg. Opłatę otrzymasz, mnożąc zużycie w Mg przez stawkę dla oleju napędowego z M.P. 2025 poz. 769, zał. 2, Tabela D, lp. 32.

To schemat ilustracyjny, a nie przepis. Rzeczywista opłata zależy od kategorii każdego pojazdu i paliwa, bo stawki różnią się między wierszami Tabeli D (M.P. 2025 poz. 769, zał. 2, Tabela D).

Kiedy opłaty się nie wnosi, a kiedy nie składa się wykazu?

Art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo ochrony środowiska stanowi, że nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska z art. 273 ust. 1, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł. Opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona.

Art. 289 ust. 1 zdanie drugie ustawy Prawo ochrony środowiska stanowi, że gdy roczna opłata z tytułu każdego z rodzajów korzystania nie przekracza 100 zł, nie przedkłada się także wykazów z art. 286 ust. 1. Próg liczy się osobno dla każdego rodzaju korzystania z art. 273 ust. 1. Wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza to rodzaj z art. 273 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

W praktyce oznacza to, że przy rocznej opłacie z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza powyżej 100 zł, ale nieprzekraczającej 800 zł, wykaz jest wymagany, a samej opłaty się nie wnosi (art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). Art. 289 ust. 2 tej ustawy stanowi: „Sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%.” Warto zweryfikować w urzędzie marszałkowskim, czy sejmik Twojego województwa podjął taką uchwałę.

Art. 273 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska zwalnia z tej opłaty podmiot w zakresie emisji gazów cieplarnianych rozliczonych w systemie EU ETS i pokrytych uprawnieniami. Obecny tekst jednolity ustawy Prawo ochrony środowiska to Dz.U. 2026 poz. 1453.

Czy firma musi raportować pojazdy do KOBiZE?

Art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 526) nakłada obowiązek rocznego raportu do Krajowej bazy na podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje. Dotyczy to także przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność, bez ograniczenia do posiadaczy instalacji.

Prawo ochrony środowiska definiuje pojazdy jako „urządzenia” (art. 3 pkt 42), czyli niestacjonarne urządzenia techniczne, w tym środki transportu. Instalacja jest z definicji stacjonarna (art. 3 pkt 6). Spaliny z silnika mieszczą się w definicji emisji (art. 3 pkt 4).

Rozporządzenie wykonawcze z 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217, wydane na podstawie art. 7 ust. 7; pkt 3 załącznika) ma osobną część raportu o urządzeniach: rodzaj urządzenia, rodzaj silnika, rodzaj i ilość spalonego paliwa. Nie zawiera progu ilościowego. Oficjalny poradnik KOBiZE potwierdza, że eksploatacja środków transportu, np. samochodów, kwalifikuje podmiot do uproszczonej wersji raportu.

Z tego łańcucha przepisów wynika, że przedsiębiorca użytkujący samochody służbowe formalnie mieści się w zakresie obowiązku (art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami). Art. 7 ust. 1a tej ustawy zawęża obowiązek do instalacji wymagającej pozwolenia i źródła spalania paliw (art. 152 ust. 2b POŚ) wyłącznie dla osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą. Warto sprawdzić w Krajowej bazie KOBiZE, jak wypełnić część o urządzeniach.

Co zrobić teraz, krok po kroku?

1. Zbierz roczne zużycie paliwa według rodzajów paliwa i kategorii pojazdów (Tabela D, załącznik nr 1 do rozporządzenia, Dz.U. 2019 poz. 2443).

2. Przelicz litry na masę według Objaśnienia 11 tego rozporządzenia, aby uzyskać wartość w Mg.

3. Pomnóż zużycie przez stawkę z M.P. 2025 poz. 769, zał. 2, Tabela D, dla właściwego wiersza.

4. Porównaj wynik z progami z art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska (próg wykazu i próg wniesienia opłaty).

5. Przygotuj raport do KOBiZE z danymi o urządzeniach (art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami; zakres raportu: Dz.U. 2022 poz. 2217).

Szerzej o obowiązkach i kontrolach przeczytasz w artykule BDO i KOBiZE: obowiązki i kontrola w 2026 r.. Jeśli prowadzisz roboty z maszynami spalinowymi, zajrzyj do tekstu Czy firma budowlana z maszynami spalinowymi musi złożyć wykaz opłat za emisje do powietrza.

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Tę sprawę da się załatwić szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. Koszt takiej pomocy to mniej więcej tyle, co firmowy internet, a w zamian zyskujesz spokój, że wykaz, opłata i raport są policzone właściwą metodą.

Wybieraj firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która specjalizuje się w tej tematyce od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2019 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm, w tym BDO. Zapraszamy do kontaktu: kontakt z ekspertem.

Zobacz też

• BDO Sprawozdanie SUP

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.