Tak. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia. Art. 45 ust. 1 tej ustawy przewiduje wyjątki, m.in. dla nieprofesjonalnego zbierania odpadów oraz dla osób fizycznych i jednostek niebędących przedsiębiorcami, które wykorzystują odpady na potrzeby własne.
Co dokładnie stanowi art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach?
Art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach ma jedno zdanie: prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia. Przepis dotyczy więc dwóch rodzajów działalności i dla każdej z nich wymaga zezwolenia. Przepis obowiązuje od 2013-01-23.
W praktyce oznacza to, że pytanie o zezwolenie sprowadza się do kwalifikacji działalności. Jeśli to, co robisz z odpadami, jest zbieraniem albo przetwarzaniem, zezwolenie jest potrzebne, chyba że mieścisz się w jednym z wyjątków z art. 45 ust. 1. Wniosek ten opiera się na art. 41 ust. 1 i art. 45 ust. 1.
Czy wpis do BDO zastępuje zezwolenie?
Art. 41 ust. 1 wiąże obowiązek zezwolenia z samym prowadzeniem zbierania lub przetwarzania odpadów. Nie przewiduje, że wystarczy inny dokument. W praktyce oznacza to, że numer w BDO nie rozstrzyga, czy zezwolenie jest potrzebne. To odrębne pytanie, które zależy od rodzaju prowadzonej działalności.
Przed rozpoczęciem działalności warto sprawdzić, czy Twoje czynności to zbieranie lub przetwarzanie odpadów w rozumieniu ustawy. Więcej o rejestracji firmy znajdziesz w artykule rejestracja firmy w BDO, a o sprawozdawczości w tekście sprawozdanie o odpadach w BDO.
Kto jest zwolniony z obowiązku uzyskania zezwolenia?
Art. 45 ust. 1 ustawy o odpadach zwalnia z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów kilka grup podmiotów. Lista w art. 45 ust. 1 jest dłuższa, a poniżej omówione są jej pierwsze trzy punkty:
| Kto jest zwolniony | Podstawa |
|---|---|
| Podmiot prowadzący działalność inną niż działalność gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami, który zbiera odpady opakowaniowe i odpady w postaci zużytych artykułów konsumpcyjnych (nieprofesjonalna działalność w zakresie zbierania odpadów) | art. 45 ust. 1 pkt 1 |
| Osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 | art. 45 ust. 1 pkt 2 |
| Osoba władająca powierzchnią ziemi, na której są stosowane komunalne osady ściekowe w celach, o których mowa w art. 96 ust. 1 pkt 1–3 | art. 45 ust. 1 pkt 3 |
W pkt 1 ustawa podaje przykłady nieprofesjonalnej działalności: zbieranie leków i opakowań po lekach przez apteki, przyjmowanie zużytych artykułów konsumpcyjnych w sklepach oraz systemy zbierania odpadów w szkołach, placówkach oświatowo-wychowawczych, urzędach i instytucjach. Zgodnie z art. 45 ust. 2 podmiot z pkt 1 musi mieć umowę zawartą w formie pisemnej pod rygorem nieważności z posiadaczem odpadów, który ma zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie tych odpadów, dotyczącą co najmniej nieodpłatnego przyjmowania odpadów.
Jak czytać te wyjątki?
Wyjątek z pkt 1 dotyczy działalności innej niż gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami. W praktyce oznacza to, że firma, która zbiera odpady jako działalność gospodarczą, nie może się na niego powołać tylko dlatego, że zbiera odpady opakowaniowe. Wniosek ten wynika z brzmienia art. 45 ust. 1 pkt 1.
Wyjątek z pkt 2 dotyczy osób fizycznych i jednostek niebędących przedsiębiorcami, a wykorzystanie odpadów na potrzeby własne musi być zgodne z art. 27 ust. 8. Przed uznaniem, że to Twój przypadek, warto sprawdzić w art. 27 ust. 8 ustawy o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328), na jakich warunkach dopuszcza on takie wykorzystanie.
Wyjątek z pkt 3 dotyczy wyłącznie osoby władającej powierzchnią ziemi, na której stosuje się komunalne osady ściekowe w celach z art. 96 ust. 1 pkt 1–3. Nie obejmuje innych form zagospodarowania osadów.
Czy system kaucyjny wymaga osobnego zezwolenia?
To odrębny obowiązek z innej ustawy. Zgodnie z art. 40j ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) prowadzenie systemu kaucyjnego wymaga zezwolenia wydawanego w drodze decyzji przez ministra właściwego do spraw klimatu. Zezwolenie wydaje się na wniosek podmiotu reprezentującego (art. 40j ust. 2), a system kaucyjny prowadzi podmiot reprezentujący, który to zezwolenie posiada (art. 40g ust. 2 pkt 5). Nie jest to zezwolenie na zbieranie ani przetwarzanie odpadów z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach.
Co zrobić w praktyce?
1. Opisz własnymi słowami, co robisz z odpadami: czy je zbierasz, przetwarzasz, czy tylko wytwarzasz lub przekazujesz dalej.
2. Jeśli działalność to zbieranie lub przetwarzanie, przyjmij, że zgodnie z art. 41 ust. 1 potrzebujesz zezwolenia.
3. Sprawdź, czy nie podpadasz pod któryś z wyjątków z art. 45 ust. 1 (powyżej opisano jego pierwsze trzy punkty), i porównaj swoją sytuację z ich brzmieniem, zwłaszcza z rozróżnieniem działalności gospodarczej i niegospodarczej.
4. W razie wątpliwości omów sprawę z organem właściwym do wydawania zezwoleń lub z doradcą. Przepisy, na których opiera się ten tekst, nie wskazują organu ani trybu wydania zezwolenia, więc te informacje znajdziesz w pozostałych przepisach ustawy o odpadach.
Kiedy zaczynasz przyjmować odpady od innych firm, przeczytaj też artykuł od kiedy potrzebne jest zezwolenie przy przyjmowaniu odpadów od innych firm.
Źródła
Treść art. 41 ust. 1 i art. 45 ust. 1 sprawdzisz w ustawie o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328). Art. 40j i art. 40g znajdziesz w ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619).
Stan prawny na: 2026-10-23
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328)
- Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619)
Najczęściej zadawane pytania
Czy numer w BDO oznacza, że mogę zbierać lub przetwarzać odpady bez zezwolenia?
Nie wynika to z przepisów. Art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach wymaga zezwolenia na prowadzenie zbierania i przetwarzania odpadów i nie przewiduje, że zastępuje je inny wpis. Wniosek praktyczny: numer w BDO nie rozstrzyga o zezwoleniu. Więcej o obowiązkach w BDO w artykule sprawozdanie o odpadach w BDO.
Czy szkoła lub apteka zbierająca odpady potrzebuje zezwolenia?
Zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach zwolniony jest podmiot prowadzący działalność inną niż gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami, który zbiera odpady opakowaniowe i zużyte artykuły konsumpcyjne. Ustawa wymienia wśród przykładów apteki, sklepy, szkoły i urzędy. Więcej o przyjmowaniu odpadów w artykule od kiedy potrzebne jest zezwolenie.
Czy na transport odpadów potrzebne jest zezwolenie?
Art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach mówi o zezwoleniu na prowadzenie zbierania i przetwarzania odpadów i nie wymienia w tym zdaniu transportu. Czy Twoja działalność przewozowa wymaga osobnego zezwolenia, sprawdzisz w artykule gdzie załatwić zezwolenie na przewóz odpadów.
Masz pytania o BDO, KOBiZE lub PPWR? Skonsultuj się z ekspertem — bezpłatnie.
Umów bezpłatną konsultację →
