Zarząd sukcesyjny: kto przejmuje obowiązki środowiskowe?

Po śmierci przedsiębiorcy, gdy ustanowiono zarząd sukcesyjny, prawa i obowiązki podatkowe firmy wykonuje zarządca sukcesyjny aż do wygaśnięcia zarządu (art. 7a § 1 i art. 97 § 1b Ordynacji podatkowej). Odrębnie, w systemie zarządzania emisjami: jeżeli w trakcie roku kalendarzowego prawa i obowiązki podmiotu korzystającego ze środowiska przejmuje inny podmiot, obowiązek sporządzenia i wprowadzenia raportu za ten rok spoczywa na tym podmiocie, z zastrzeżeniem ust. 2b (art. 7 ust. 2a ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji).

Kto wykonuje obowiązki firmy w okresie zarządu sukcesyjnego?

Ordynacja podatkowa rozstrzyga to dla praw i obowiązków podatkowych. Art. 7a § 1 stanowi, że prawa i obowiązki podatnika oraz płatnika będącego przedsiębiorstwem w spadku, gdy na mocy ustaw podatkowych podlega ono obowiązkowi podatkowemu, w okresie od ustanowienia do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego wykonuje zarządca sukcesyjny.

To samo wynika z art. 97 § 1b Ordynacji podatkowej: do czasu wygaśnięcia zarządu przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe i niemajątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą wykonuje zarządca sukcesyjny. Dotyczy to także praw nabytych przez przedsiębiorcę z decyzji wydanych na podstawie art. 67a § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Pełny tekst znajdziesz w ustawie – Ordynacja podatkowa.

Co przejmuje przedsiębiorstwo w spadku, a co spadkobiercy?

Art. 97 § 1a Ordynacji podatkowej mówi, że przedsiębiorstwo w spadku, gdy ustanowiono zarząd sukcesyjny, wstępuje w przewidziane w prawie podatkowym majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy związane z działalnością gospodarczą. Wyjątek dotyczy tych praw, które nie mogą być kontynuowane na podstawie odrębnych ustaw.

Z kolei art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a, przejmują przewidziane w prawie podatkowym majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.

Podział ról zarządcy i spadkobierców trzeba więc ocenić według tych paragrafów. Przepisy te dotyczą praw i obowiązków podatkowych; czy i jak obowiązki wynikające z ustaw środowiskowych przechodzą na zarządcę, warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim lub u organu, który wydał daną decyzję.

Kto sporządza raport w systemie zarządzania emisjami, gdy firmę ktoś przejmuje w trakcie roku?

Art. 7 ust. 2a ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji stanowi: jeżeli w trakcie roku kalendarzowego prawa i obowiązki podmiotu korzystającego ze środowiska przejmuje inny podmiot, obowiązek sporządzenia i wprowadzenia raportu za ten rok spoczywa na tym podmiocie, z zastrzeżeniem ust. 2b.

Przepis mówi ogólnie o „innym podmiocie”, więc to, czy dotyczy on konkretnej osoby przejmującej firmę po śmierci przedsiębiorcy, zależy od tego, czy firma korzysta ze środowiska w rozumieniu tej ustawy, i od sytuacji w danym roku. Treść ust. 2b, z którym art. 7 ust. 2a się łączy, warto sprawdzić w tekście jednolitym ustawy o systemie zarządzania emisjami. Więcej o raportowaniu: sprawozdanie o emisji i korzystaniu ze środowiska.

Jakie terminy środowiskowe trzeba mieć w kalendarzu?

Poniższe terminy wynikają z przepisów o BDO i opłatach. Zestawienie nie rozstrzyga, kto je wykonuje w okresie zarządu sukcesyjnego; to trzeba ustalić osobno z organem.

Terminy opłaty i wykazu opisuje Prawo ochrony środowiska, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 647. Ustawę o odpadach znajdziesz w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 1328. Zasady wpisu omawia artykuł o rejestracji w BDO, a sprawozdanie – tekst o sprawozdaniu z wytwarzanych odpadów.

Jakie są wyjątki i granice tych zasad?

Przed przejęciem konkretnych decyzji i pozwoleń warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim lub u organu, który je wydał, czy dane prawo może być kontynuowane na podstawie odrębnych ustaw (art. 97 § 1a Ordynacji podatkowej).

Co zrobić w pierwszych tygodniach?

To wnioski praktyczne, nie przepisy:

1. Ustal, czy zarząd sukcesyjny jest ustanowiony i od kiedy – od tego zależy rola zarządcy według art. 7a § 1 Ordynacji podatkowej.

2. Sporządź listę środowiskowych obowiązków firmy: wpis do BDO (art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach), sprawozdania (art. 76 ust. 1 tej ustawy), opłaty (art. 285 ust. 2 Prawa ochrony środowiska) i raport z art. 7 ust. 2a ustawy o systemie zarządzania emisjami. Opłaty nie wnosi się, gdy jej roczna wysokość z danego tytułu nie przekracza 800 zł, a wykazu nie składa się, gdy opłata z danego tytułu nie przekracza 100 zł (art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska).

3. Warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim, jakie wykazy (art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska) i opłaty (art. 285 ust. 2) były składane za ostatnie lata i czy coś jest zaległe.

4. Warto zweryfikować w koncie firmy w BDO, czy wpis i dane podmiotu są aktualne.

5. Jeśli firma przejmuje obowiązki od innego podmiotu, zobacz też: przejęcie spółki i obowiązki środowiskowe.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.