Dwa kody dla jednego odpadu – który wybrać i kto decyduje

Gdy do odpadu pasują dwa kody, o wyborze przesądza art. 4 ust. 1 ustawy o odpadach: odpad zalicza się do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju, uwzględniając źródło jego powstawania, właściwości niebezpieczne oraz składniki, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpad jest niebezpieczny (wykaz tych składników zawiera załącznik nr 4 do ustawy). Jeśli jeden z kodów oznacza odpad niebezpieczny, a drugi nie, kluczowe jest, czy odpad ma choć jedną właściwość niebezpieczną (art. 3 ust. 4 ustawy o odpadach oraz rozporządzenia (UE) nr 1357/2014 i 2017/997). Posiadacz odpadów może zmienić klasyfikację odpadu niebezpiecznego na inny niż niebezpieczny tylko wtedy, gdy wykaże brak takich właściwości (art. 7 ust. 1 ustawy o odpadach). Przepis ten nie wskazuje organu, który to wykazanie zatwierdza.

Kiedy odpad jest niebezpieczny, a kiedy nie?

Ustawa o odpadach w art. 3 ust. 4 stanowi, że odpady niebezpieczne to odpady wykazujące co najmniej jedną z właściwości niebezpiecznych. Właściwości powodujące, że odpad jest niebezpieczny, oraz warunki uznania go za niebezpieczny określają rozporządzenie Komisji (UE) nr 1357/2014 (Dz. Urz. UE L 365 z 19.12.2014, str. 89) i rozporządzenie Rady (UE) 2017/997 (Dz. Urz. UE L 150 z 14.06.2017, str. 1). Wyjątkiem są właściwości zakaźne: warunki ich uznania wyznacza rozporządzenie krajowe wydane na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy o odpadach.

Zgodnie z art. 3 ust. 4a tej ustawy odpadami innymi niż niebezpieczne są odpady inne niż określone w ust. 4. W praktyce oznacza to, że przy dwóch pasujących kodach pierwsze pytanie brzmi: czy odpad ma którąkolwiek właściwość niebezpieczną. Katalog odpadów z oznaczeniem odpadów niebezpiecznych znajduje się w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o odpadach. Szczegółowy opis kodów znajdziesz w artykule kody odpadów w BDO.

Kto rozstrzyga o wyborze kodu?

Art. 7 ust. 1 ustawy o odpadach stanowi, że posiadacz odpadów może zmienić klasyfikację odpadu niebezpiecznego na inny niż niebezpieczny, jeżeli wykaże, że odpad nie ma właściwości niebezpiecznych określonych w rozporządzeniach (UE) nr 1357/2014 i 2017/997. Przy odpadach o właściwościach zakaźnych musi też wykazać, że nie spełniają one warunków uznania za zakaźne, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 5.

Art. 7 ust. 1 nie określa formy ani trybu takiego „wykazania”, w tym nie wskazuje obowiązkowych badań ani organu, który je zatwierdza. Rodzaj dowodów trzeba więc dobrać do konkretnego odpadu.

Czego nie wolno robić, żeby „zmienić” kod?

Art. 5 ustawy o odpadach zakazuje zmiany klasyfikacji odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne przez ich rozcieńczanie lub mieszanie ze sobą albo z innymi odpadami, substancjami lub materiałami, jeżeli prowadzi ono do obniżenia początkowego stężenia substancji niebezpiecznych poniżej poziomu określonego dla odpadów niebezpiecznych. Rozcieńczenie lub mieszanie nie jest więc dopuszczalną drogą do zmiany klasyfikacji.

Jak postąpić w praktyce, gdy kody się wykluczają?

To wnioski z przytoczonych przepisów, a nie odrębne obowiązki ustawowe:

1. Ustal źródło powstawania odpadu i na tej podstawie grupę, podgrupę i rodzaj w katalogu odpadów, a następnie sprawdź, czy odpad ma którąkolwiek właściwość niebezpieczną według rozporządzeń (UE) nr 1357/2014 i 2017/997 (art. 4 ust. 1 i art. 3 ust. 4 ustawy o odpadach). Jeśli tak, odpad jest niebezpieczny.

2. Jeśli rozważasz kod odpadu innego niż niebezpieczny, zgromadź dowody braku tych właściwości (art. 7 ust. 1 ustawy o odpadach).

3. Nie zmieniaj składu odpadu przez rozcieńczanie ani mieszanie po to, by zmienić jego klasyfikację (art. 5 ustawy o odpadach).

4. Przy odpadach zakaźnych sprawdź dodatkowo warunki z rozporządzenia wydanego na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy o odpadach.

5. Jeśli wątpliwość nie znika, skonsultuj klasyfikację ze specjalistą od odpadów. Ustawa tego nie nakazuje, ale ponieważ to posiadacz odpadów ma wykazać brak właściwości niebezpiecznych (art. 7 ust. 1 ustawy o odpadach), jest to rozsądne zabezpieczenie.

Po ustaleniu kodu wpisz go w dokumentach i rozliczeniach; zob. sprawozdanie z wytwarzanych odpadów.

Jakie są granice tych zasad?

Treść poszczególnych właściwości niebezpiecznych i progów stężeń znajdziesz w samych rozporządzeniach unijnych; ustawa o odpadach odsyła do nich w art. 3 ust. 4 i ich nie powtarza. Jeśli prowadzisz rozliczenia w BDO, możesz też skorzystać z opisu usługi sprawozdań o odpadach w BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.