Odpady na budowie domu: inwestor czy wykonawca?

Za odpady na budowie domu odpowiada ich wytwórca — przy usługach budowlanych domyślnie wykonawca, a nie inwestor, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach). Wytwórca może zlecić gospodarowanie odpadami wyłącznie podmiotom z zezwoleniem, decyzją lub wpisem do rejestru BDO, chyba że ich działalność nie wymaga decyzji ani wpisu (art. 27 ust. 2). Odpowiedzialność przechodzi na odbiorcę z chwilą przekazania, jeśli ma on decyzję z art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 albo wpis z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a; dla odpadów niebezpiecznych obowiązuje reguła szczególna (art. 27 ust. 3 i 3b).

Kto jest wytwórcą odpadów na budowie domu?

Według art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach wytwórcą odpadów jest każdy, czyja działalność powoduje powstawanie odpadów. Ten sam przepis wprost reguluje budowę: wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki i remontu obiektów jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.

Oznacza to, że przy umowie o roboty budowlane, która nie reguluje tej kwestii, wytwórcą jest domyślnie firma wykonawcza. To jednak reguła domyślna — umowa może wskazać innego wytwórcę, na przykład zleceniodawcę (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach).

Jak układ umowy zmienia odpowiedzialność?

Komu wolno przekazać odpady z budowy?

Art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach nakłada na wytwórcę obowiązek gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami. Zgodnie z art. 27 ust. 2 tej ustawy wytwórca lub inny posiadacz może zlecić wykonanie tego obowiązku wyłącznie podmiotom, które posiadają:

• zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów,
• albo koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości,
• albo wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5.

Katalog nie ma zastosowania, gdy taka działalność nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru (art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach). Więcej o odpadach z budowy w artykule odpady budowlane a BDO.

Od kiedy odpowiedzialność przechodzi na odbiorcę?

Art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach stanowi, że gdy wytwórca lub inny posiadacz przekazuje odpady następnemu posiadaczowi z decyzją z art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 albo z wpisem do rejestru w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami przechodzi na niego z chwilą przekazania.

Przekazanie odpadów samemu przewoźnikowi nie wystarcza. Według art. 27 ust. 4 posiadacza, który przekazał odpady transportującemu, nie zwalnia się z odpowiedzialności za zbieranie lub przetwarzanie odpadów do czasu, aż przejmie ją następny posiadacz z taką decyzją lub wpisem. Według art. 27 ust. 7 sprzedawca i pośrednik w obrocie odpadami nie przejmują odpowiedzialności, jeśli nie są posiadaczami odpadów.

Jeśli po przekazaniu odpadów przez wytwórcę następnemu posiadaczowi nie da się ustalić wytwórcy, za zagospodarowanie odpadów odpowiada aktualny lub poprzedni posiadacz (art. 27 ust. 3a ustawy o odpadach). Zasady dla firm wykonawczych opisuje tekst BDO dla firm budowlanych.

Jakie są wyjątki dla odpadów niebezpiecznych?

• Odpady niebezpieczne. Wytwórca odpadów niebezpiecznych (z wyłączeniem wytwórcy pojazdów wycofanych z eksploatacji i zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego) jest zwolniony z odpowiedzialności dopiero z chwilą przekazania ich do ostatecznego procesu odzysku (R1–R11 lub przygotowanie do ponownego użycia) albo unieszkodliwiania (D1–D12) przez posiadacza prowadzącego taki proces (art. 27 ust. 3b ustawy o odpadach).
• Wyłączenie tej reguły. Reguła z ust. 3b nie dotyczy wytwórcy odpadów komunalnych ani wytwórcy odpadów z art. 71 pkt 1 lit. a, który przekazuje je posiadaczowi z decyzją z art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 albo wpisem z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a — dla nich obowiązuje ogólna reguła z ust. 3 (art. 27 ust. 3c ustawy o odpadach).

Co zrobić na placu budowy?

1. Sprawdź w umowie, kto jest wytwórcą odpadów. Jeśli umowa milczy, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach będzie to wykonawca.

2. Uzgodnijcie na piśmie, kto organizuje odbiór odpadów i któremu podmiotowi zostaną przekazane.

3. Zażądaj danych odbiorcy: zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów albo wpisu do rejestru BDO (art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach), chyba że jego działalność nie wymaga decyzji ani wpisu.

4. Zachowaj dokumenty potwierdzające przekazanie — to z chwilą przekazania odpowiedzialność przechodzi na odbiorcę z decyzją lub wpisem (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach).

5. Nie traktuj samego przewoźnika jako odbiorcy końcowego — art. 27 ust. 4 ustawy o odpadach nie zwalnia wcześniejszego posiadacza przy przekazaniu transportującemu.

Obowiązki sprawozdawcze firm budowlanych omawia też artykuł BDO firma budowlana a odpady.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.