Kiedy gabinet musi zlecić odbiór odpadów medycznych?

Ustawa nie wskazuje stałej daty ani częstotliwości odbioru, ale ogranicza czas magazynowania: odpady można przechowywać tylko tak długo, jak uzasadniają to procesy technologiczne lub organizacyjne, nie dłużej niż 3 lata (art. 25 ust. 4 ustawy o odpadach). Wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami (art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach). Jeśli zleca to innemu podmiotowi, może to zrobić wyłącznie podmiotowi z zezwoleniem na zbieranie lub przetwarzanie odpadów albo z wpisem do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 (art. 27 ust. 2). Odpowiedzialność przechodzi na takiego odbiorcę z chwilą przekazania (art. 27 ust. 3), ale dla odpadów niebezpiecznych (art. 27 ust. 3b) i zakaźnych odpadów medycznych (art. 27 ust. 5) obowiązują reguły szczególne.

Na czym polega obowiązek gospodarowania odpadami?

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami. Ten przepis nie wyznacza terminu ani częstotliwości odbioru. Zlecenie odbioru jest jednym ze sposobów wykonania tego obowiązku, a art. 27 ust. 2 tej ustawy określa, komu wolno je powierzyć.

Moment odbioru wyznaczają natomiast zasady magazynowania z art. 25 ustawy o odpadach. Magazynowanie odpadów (z wyjątkiem przeznaczonych do składowania) jest dopuszczalne, jeżeli wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów tymi procesami uzasadnionych, nie dłużej niż 3 lata (art. 25 ust. 4). Odpady przeznaczone do składowania można magazynować wyłącznie w celu zebrania ilości potrzebnej do transportu, nie dłużej niż rok (art. 25 ust. 5). Okresy te liczy się łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy odpadów (art. 25 ust. 6). Trzy lata to tylko górna granica: rzeczywisty dopuszczalny okres jest krótszy, jeśli procesy technologiczne lub organizacyjne nie uzasadniają dłuższego magazynowania. Dla odpadów medycznych warto sprawdzić, czy rozporządzenie wydane na podstawie art. 25 ust. 7 i 8 nie wyznacza krótszego czasu magazynowania. Więcej o praktyce gabinetu przeczytasz w artykule BDO a odpady medyczne.

Komu wolno zlecić odbiór odpadów?

Według art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach wytwórca lub inny posiadacz odpadów może zlecić gospodarowanie nimi wyłącznie podmiotom, które posiadają jedno z następujących uprawnień:

• zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów (pkt 1),
• koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych albo wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (pkt 2),
• wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 (pkt 3).

Wyjątek wynika z końcowej klauzuli art. 27 ust. 2: katalog nie ma zastosowania, gdy dana działalność nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru. Zakres odesłania do art. 50 ust. 1 pkt 5 zależy od aktualnego brzmienia tego przepisu. Przed podpisaniem umowy warto sprawdzić w dokumentach odbiorcy (zezwolenie lub wpis do rejestru BDO), na jakiej podstawie ma on uprawnienia. W razie wątpliwości pomoże obsługa BDO dla gabinetów stomatologicznych.

Kiedy odpowiedzialność przechodzi na odbiorcę?

Art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach stanowi, że gdy wytwórca przekazuje odpady następnemu posiadaczowi z decyzją z ust. 2 pkt 1 lub 2 albo z wpisem do rejestru w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a, odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami przechodzi na niego z chwilą przekazania. Art. 27 ust. 4 dodaje, że przekazanie odpadów samemu transportującemu nie zwalnia posiadacza z odpowiedzialności. Trwa ona do przejęcia jej przez uprawnionego następnego posiadacza.

Jak jest z odpadami zakaźnymi?

Art. 27 ust. 5 ustawy o odpadach zwalnia wytwórcę zakaźnych odpadów medycznych lub weterynaryjnych z odpowiedzialności za ich zbieranie lub przetwarzanie z chwilą dokonania unieszkodliwienia przez następnego posiadacza. Unieszkodliwienie musi nastąpić przez termiczne przekształcenie w spalarni odpadów niebezpiecznych. Dodatkowo art. 20 ust. 3 pkt 2 ustawy zakazuje unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych poza obszarem województwa, na którym zostały wytworzone. Przy wyborze odbiorcy takich odpadów warto więc zapytać, gdzie będą unieszkodliwiane. Kody odpadów znajdziesz w artykule o kodach odpadów w BDO.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Art. 27 ust. 3b ustawy o odpadach, czyli zwolnienie dopiero po ostatecznym procesie, dotyczy wytwórcy odpadów niebezpiecznych z wyłączeniem wytwórcy pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.
• Art. 27 ust. 3c ustawy o odpadach wyłącza stosowanie ust. 3b do wytwórcy odpadów komunalnych oraz do wytwórcy odpadów z art. 71 pkt 1 lit. a, który przekazuje je posiadaczowi z decyzją z ust. 2 pkt 1 lub 2 albo z wpisem z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a. Wtedy działa ogólna reguła z ust. 3.
• Art. 27 ust. 3a ustawy o odpadach: jeśli po przekazaniu odpadów przez wytwórcę następnemu posiadaczowi nie można ustalić wytwórcy, za zagospodarowanie odpadów odpowiada aktualny lub poprzedni posiadacz.
• Art. 27 ust. 7 ustawy o odpadach: sprzedawca odpadów i pośrednik w obrocie odpadami, którzy nie są posiadaczami odpadów, nie przejmują odpowiedzialności za gospodarowanie nimi.
• Art. 27 ust. 3a–3c ustawy o odpadach obowiązują od 6 września 2019 r. i nie stosuje się ich wstecz.

Co zrobić teraz?

1. Sprawdź, czy gabinet ma aktualną umowę z odbiorcą oraz czy odbiorca ma zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie albo wpis do BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 (art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach).

2. Ustal, czy odbiorca sam przetwarza odpady, czy tylko je transportuje. Przekazanie samemu transportującemu nie kończy odpowiedzialności (art. 27 ust. 4 ustawy o odpadach).

3. Przy odpadach zakaźnych sprawdź, czy dochodzi do termicznego przekształcenia w spalarni odpadów niebezpiecznych w tym samym województwie, w którym odpady wytworzono (art. 27 ust. 5 i art. 20 ust. 3 pkt 2 ustawy o odpadach).

Rozliczenie roczne opisuje artykuł o sprawozdaniu z wytwarzanych odpadów. Jeśli masz wątpliwości co do umowy lub wpisów w BDO, skontaktuj się z firmą zajmującą się obsługą BDO.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.