Jak policzyć emisje zakresu 1 i 2 z danych, które firma już ma?

Do raportu KOBiZE bierzesz dane z faktur za paliwo i ewidencji floty: rodzaj silnika oraz rodzaj i ilość spalonego paliwa. To jedna z dwóch możliwości z pkt 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217); druga to rodzaje i ilości gazów wprowadzonych do powietrza. Obowiązek obejmuje przedsiębiorcę, którego działalność powoduje emisje (art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r.).

Jakie dane z firmy trafiają do raportu KOBiZE?

Część raportu o urządzeniach, których eksploatacja powoduje emisje, obejmuje rodzaj urządzenia oraz albo rodzaje i ilości gazów cieplarnianych i innych substancji wprowadzonych do powietrza, albo rodzaj silnika i rodzaj oraz ilość spalonego w nim paliwa (pkt 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 26 października 2022 r., Dz.U. 2022 poz. 2217). W praktyce dla floty punktem wyjścia są dane, które firma ma już na fakturach i kartach paliwowych.

O dane środowiskowe, które firma już ma, pytają też banki; opisujemy to w artykule Ankieta ESG od banku: jakie dane środowiskowe już masz. Gdy chcesz podać ilości gazów, a nie paliwo, potrzebujesz wskaźników emisji: warto sprawdzić je w oficjalnej publikacji KOBiZE ze wskaźnikami emisji, zanim wpiszesz własne wyliczenie.

Opis tej części raportu mówi o paliwie spalonym w urządzeniu. Czy i w którym formularzu Krajowej bazy ująć zużycie energii elektrycznej z faktur, warto sprawdzić w oficjalnym poradniku KOBiZE do sporządzania i wprowadzania raportów, zanim zaczniesz wypełniać sprawozdania.

Kogo obejmuje obowiązek raportowania emisji z floty?

Obowiązek rocznego raportowania z art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji dotyczy każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, także przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność, a nie tylko posiadacza instalacji. Wynika to z art. 3 pkt 4, 6, 20 i 42 oraz art. 277 ust. 2 Prawa ochrony środowiska.

Pojazdy są w Prawie ochrony środowiska „urządzeniami”, a spalanie paliwa w ich silnikach jest emisją. Rozporządzenie z 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217) ma osobną część raportu o urządzeniach i nie wprowadza progu ani wyłączenia dla pojazdów, a oficjalny poradnik KOBiZE nie podaje minimalnej liczby samochodów. Warunek jest taki, że w działalności firmy używa się pojazdów spalinowych, których użytkowanie powoduje emisje.

Jak krok po kroku przejść od faktur do wysłanego raportu?

Kroki 1–3 to nasza rekomendacja robocza, kroki 4–6 opisują sposób składania raportu z rozporządzenia z 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217) i z poradnika KOBiZE.

1. Zbierz za cały rok faktury za paliwo, rozliczenia kart paliwowych oraz listę pojazdów i maszyn z rodzajem silnika.

2. Zsumuj ilość paliwa osobno dla każdego rodzaju paliwa i każdego rodzaju urządzenia.

3. Zdecyduj, czy podasz parę silnik i paliwo, czy ilości gazów; to drugie wymaga wskaźników emisji.

4. Załóż konto podmiotu w Krajowej bazie: raport składa się wyłącznie elektronicznie, przez konto podmiotu korzystającego ze środowiska (§ 3–4 rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 2217). Według poradnika KOBiZE formularz rejestracyjny wysyła się po uwierzytelnieniu przez login.gov.pl, profil zaufany lub e-dowód.

5. Wypełnij formularze etapami: dane podmiotu, miejsca korzystania ze środowiska, sprawozdania dla tych miejsc, sprawozdanie z eksploatacji urządzeń i raport zbiorczy (§ 3–4 rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 2217).

6. Zatwierdź sprawozdania cząstkowe, wyślij raport zbiorczy i pobierz potwierdzenie; system odrzuca wysyłkę przy wykrytych błędach (poradnik KOBiZE, § 3–4 rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 2217).

Po wysłaniu raportu poradnik KOBiZE opisuje przycisk „Pobierz do korekty”, który tworzy edytowalną kopię z zachowaniem oryginału; zmieniony raport wysyła się tą samą ścieżką. Jest to funkcja systemu opisana w poradniku, a nie odrębne uprawnienie nazwane w ustawie ani w rozporządzeniu, więc przed poprawianiem wysłanego raportu warto sprawdzić w poradniku KOBiZE, czy dla Twojego przypadku nie obowiązuje szczególny tryb.

Czym różni się raport KOBiZE od wykazu i opłaty środowiskowej?

Raport do Krajowej bazy i wykaz z opłatą za korzystanie ze środowiska to dwa odrębne obowiązki, z innym organem i innym terminem. Złożenie jednego nie zastępuje drugiego.

Wykaz opłatowy za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza sporządza się na podstawie tego samego rocznego raportu, który składa się do Krajowej bazy (art. 286 ust. 3 pkt 1 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r.). Dotyczy to wykazu za kategorię z art. 273 ust. 1 pkt 1; pkt 2 i 3 art. 286 ust. 3 odnoszą się do innych kategorii, z innymi źródłami danych. Dane wpisane do raportu mają więc znaczenie także poza Krajową bazą, dlatego warto je przygotować starannie już na pierwszym etapie.

Marszałek województwa ma osobny, nieodpłatny wgląd do Krajowej bazy na podstawie art. 7a ustawy z 17 lipca 2009 r. W jego przypadku wgląd dotyczy informacji o eksploatacji urządzeń (art. 7a ust. 1 pkt 3), czyli także Twoich pojazdów i maszyn; Główny Inspektor Ochrony Środowiska i wojewódzki inspektor mają dostęp bez tego ograniczenia (art. 7a ust. 1 pkt 1–2). Nieodpłatność wynika z art. 7a ust. 4. To mechanizm nadzoru i nie zastępuje obowiązku firmy z art. 286 ust. 3 pkt 1.

Odrębne jest też „zbiorcze zestawienie”: wzór z załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443, § 1 pkt 1 lit. b i § 2 pkt 4) sumuje opłaty z wykazów szczegółowych i trafia do marszałka razem z opłatą, a nie do Krajowej bazy. Nie rozstrzyga ono, czy firma w ogóle musi złożyć któryś z wykazów, bo zależy to od rodzaju korzystania ze środowiska.

Opłata nie zawsze jest należna: opłaty do 800 zł nie uiszcza się (art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska). Przed złożeniem wykazu warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim, czy Twoja opłata za emisje w ogóle przekracza ten próg.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

Inaczej niż przedsiębiorca traktowana jest osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą: jej obowiązek z art. 7 ust. 1a ustawy z 17 lipca 2009 r. ogranicza się wyłącznie do eksploatacji instalacji wymagającej pozwolenia lub źródła spalania paliw (art. 152 ust. 2b Prawa ochrony środowiska) i nie obejmuje wprost jej prywatnych pojazdów.

Odstępstwa w rozporządzeniu z 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217) dotyczą dopuszczalnych wielkości emisji dla określonych instalacji spalania paliw, a nie pojazdów. Samochody służbowe nie dostają więc z tego przepisu żadnego zwolnienia.

Raport do Krajowej bazy to także nie to samo co sprawozdanie do Krajowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (art. 236a–236d Prawa ochrony środowiska): ten drugi system dotyczy prowadzących instalacje z Załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 166/2006 i trafia do wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, a nie do Krajowej bazy. Nie ustalamy tu, czy dana firma przekracza jego progi.

Przykład: firma z kilkoma autami

Firma usługowa ma kilka aut dostawczych z silnikiem Diesla i kilka osobowych z silnikiem benzynowym. Księgowość zestawia za rok ilości oleju napędowego i benzyny z faktur oraz kart paliwowych, a ewidencja floty daje rodzaj urządzenia i silnika. Te dane tworzą część raportu o urządzeniach: rodzaj urządzenia, rodzaj silnika oraz rodzaj i ilość spalonego paliwa (pkt 3 załącznika do rozporządzenia, Dz.U. 2022 poz. 2217). Jeśli firma ma też agregat prądotwórczy, jego sprawę omawiamy w artykule Agregat prądotwórczy a KOBiZE.

Gdy przy okazji porządkowania danych okaże się, że wpis firmy w rejestrze BDO też wymaga zmian, zajmuje się tym nasza usługa: aktualizacja wpisu w BDO.

Jak możemy pomóc

Jeśli wolisz, żeby ktoś sprawdził zestawienie paliw i przygotował raport do Krajowej bazy, opisz sprawę ekspertowi: ustalimy, które z Twoich danych trafiają do raportu, a które do wykazu opłatowego.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.