Formularze do opłat środowiskowych – wykaz i termin

Do opłat środowiskowych potrzebny jest wykaz, który podmiot korzystający ze środowiska przedkłada w postaci papierowej albo elektronicznej (§ 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r., Dz.U. 2019 poz. 2443). Do ponoszenia opłat są obowiązane podmioty korzystające ze środowiska (art. 275 ustawy Prawo ochrony środowiska).

Kto musi ponosić opłaty za korzystanie ze środowiska?

Zgodnie z art. 275 ustawy Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647) do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska.

Wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest jedną z ustawowych kategorii opłat (art. 273 ust. 1 pkt 1 tej ustawy). W praktyce oznacza to, że firma emitująca gazy lub pyły powinna sprawdzić, czy jej działalność mieści się w tej kategorii.

Art. 273 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska przewiduje wyłączenie: podmiot, który rozliczył emisje gazów cieplarnianych w unijnym systemie handlu uprawnieniami (EU ETS), nie płaci opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami. Wyłączenie obejmuje wyłącznie ten rozliczony zakres emisji, a nie całą działalność podmiotu.

Jaki dokument trzeba złożyć i co w nim jest?

Podstawowym dokumentem jest wykaz. Według art. 286 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska podmiot korzystający ze środowiska przedkłada marszałkowi województwa wykaz dwuczęściowy: (1) z informacjami i danymi o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, (2) ze zbiorczym zestawieniem tych informacji. Całość następuje z zastrzeżeniem art. 289 ust. 1 tej ustawy.

Forma jest określona w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443): wykazy przedkłada się w postaci papierowej albo elektronicznej. Sposób, formę i wzory wykazów ustala rozporządzenie wydane na podstawie art. 286 ust. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Skąd wziąć dane do wykazu?

Wysokość opłaty zależy od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza (art. 274 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1 tej ustawy). Same stawki nie wynikają z treści ustawy, więc stawki za dany rok trzeba odczytać z obwieszczenia o stawkach opłat obowiązującego w tym roku.

Wykaz za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest sporządzany na podstawie raportu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, czyli raportu składanego do Krajowej bazy KOBiZE (art. 286 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). Raport KOBiZE nie zastępuje wykazu: to dwa odrębne obowiązki.

Jakie są progi i terminy?

Obowiązują dwa różne progi, liczone osobno dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska z art. 273 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Termin jest wspólny.

W praktyce oznacza to, że przy opłacie powyżej 100 zł, ale nieprzekraczającej 800 zł, wykaz nadal trzeba złożyć, choć opłaty się nie wnosi. Jest to wniosek z zestawienia obu zdań art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, a nie odrębny przepis.

Termin 31 marca dotyczy zarówno zapłaty (art. 285 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska), jak i wykazu (art. 286 ust. 1 tej ustawy). Jest inny niż termin rocznego sprawozdania w BDO, który wynosi 15 marca. Różnice między obiema ścieżkami opisuje artykuł BDO a opłata środowiskowa – różnice i obowiązki.

Co zrobić krok po kroku?

1. Ustal, czy firma wprowadza gazy lub pyły do powietrza i czy emisje są w całości rozliczone w EU ETS (art. 273 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska).

2. Określ ilość i rodzaj gazów lub pyłów, od których zależy opłata (art. 274 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska).

3. Przygotuj wykaz na podstawie raportu KOBiZE (art. 286 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). Więcej o raportowaniu emisji znajdziesz na stronie sprawozdanie o emisji i korzystaniu ze środowiska.

4. Sprawdź osobno dla każdego rodzaju korzystania, czy opłata przekracza próg zwalniający z wykazu albo próg zwalniający z wpłaty (art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, progi w tabeli powyżej).

5. Do 31 marca następnego roku złóż wykaz marszałkowi województwa i wnieś należną opłatę (art. 285 ust. 2 i art. 286 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska).

Jeśli opłata wynikająca ze złożonego wykazu nie zostanie zapłacona, informacje z wykazu stanowią podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 286 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska). Nie jest do tego potrzebna dodatkowa decyzja.

Kiedy warto zapytać urząd?

Wątpliwości co do zakresu obowiązku, formy złożenia wykazu lub rozliczenia w EU ETS najlepiej wyjaśnić w urzędzie marszałkowskim właściwego województwa, bo to marszałek przyjmuje wykazy. Konkretne substancje, źródła i stawki trzeba sprawdzić w rozporządzeniu i obwieszczeniu obowiązującym w danym roku.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.