Zwolnienie z wykazu opłat za emisję do powietrza

Z obowiązku złożenia wykazu marszałkowi województwa zwolniony jest podmiot korzystający ze środowiska, u którego roczna opłata za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza nie przekracza 100 zł (art. 289 ust. 1 zdanie drugie ustawy Prawo ochrony środowiska, POŚ). Próg 800 zł zwalnia tylko z zapłaty opłaty (zdanie pierwsze). Raport do KOBiZE to osobny obowiązek.

Art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska (POŚ) zawiera dwa różne progi: jeden dotyczy złożenia wykazu marszałkowi województwa, drugi wniesienia opłaty. Raport do Krajowej bazy prowadzonej przez KOBiZE (Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami) wynika z odrębnej ustawy. Poniżej rozdzielamy te obowiązki i pokazujemy, jak ustalić własną sytuację.

Jakie są dwa progi w art. 289 ust. 1 POŚ?

Art. 289 ust. 1 POŚ (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647) składa się z dwóch zdań:

• Zdanie pierwsze: nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł. Opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona.
• Zdanie drugie: gdy roczna wysokość opłaty z tytułu każdego z rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1 nie przekracza 100 zł, nie przedkłada się także wykazów, o których mowa w art. 286 ust. 1.

Wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest jedną z ustawowych kategorii opłat (art. 273 ust. 1 pkt 1 POŚ). Oba progi odnoszą się do opłaty z tytułu danego rodzaju korzystania ze środowiska.

W praktyce oznacza to, że firma z opłatą powyżej 100 zł, ale nieprzekraczającą 800 zł, nie płaci, lecz wykaz nadal ją obowiązuje. Wniosek opiera się na obu zdaniach art. 289 ust. 1 POŚ.

Czy próg 100 zł liczy się łącznie dla wszystkich opłat?

Nie. Zgodnie z art. 289 ust. 1 zdanie drugie POŚ próg dotyczy opłaty „z tytułu każdego z rodzajów korzystania ze środowiska” z art. 273 ust. 1, więc liczy się osobno dla każdego rodzaju. Zwolnienie z wykazu dla jednego rodzaju nie obejmuje innego rodzaju, jeśli opłata za ten drugi przekracza 100 zł, nawet gdy suma obu opłat jest niewielka.

Art. 289 ust. 2 POŚ stanowi dosłownie: „Sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%”. Według przyjętej interpretacji „kwota” to próg 800 zł ze zdania pierwszego. Przed rozliczeniem warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim lub w wojewódzkim dzienniku urzędowym, czy sejmik Twojego województwa podjął taką uchwałę.

Kogo dotyczy opłata za emisję do powietrza i co z EU ETS?

Opłata za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza wynika z art. 273 ust. 1 pkt 1 POŚ. Podmiot, który rozliczył emisje gazów cieplarnianych w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), nie płaci tej opłaty w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami (art. 273 ust. 4 POŚ). Zapobiega to podwójnemu obciążeniu za tę samą emisję, a wyłączenie dotyczy tylko rozliczonego zakresu emisji, nie całej działalności podmiotu.

Konkretne źródła i stawki nie są wymienione w samej ustawie. Wzór wykazu dla emisji do powietrza zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443). Obejmuje on m.in. Tabelę C dla małych kotłów do 5 MW bez wymaganego pozwolenia oraz Tabelę D dla silników spalinowych (pojazdy, maszyny, agregaty). Stawkę za dany rok warto sprawdzić w obowiązującym w tym roku obwieszczeniu stawek.

Co zawiera wykaz i komu go złożyć?

Zgodnie z art. 286 ust. 1 POŚ podmiot korzystający ze środowiska przedkłada marszałkowi województwa wykaz w dwóch częściach:

1. szczegółowe dane o zakresie korzystania ze środowiska i wysokości należnych opłat,

2. zbiorcze zestawienie tych informacji.

Sam przepis zastrzega, że obowiązek ten działa „z zastrzeżeniem art. 289 ust. 1”, czyli progu 100 zł. Wzory, formę i sposób przedkładania wykazów określa rozporządzenie wydane na podstawie art. 286 ust. 6 POŚ (Dz.U. 2019 poz. 2443). Zbiorcze zestawienie to załącznik nr 4 do tego rozporządzenia, składany marszałkowi, a nie do KOBiZE. Opłatę podmiot ustala we własnym zakresie i wnosi na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1 POŚ). Sposób ustalenia wielkości emisji opisujemy w artykule pomiar czy wskaźniki przy ustalaniu emisji.

Czy niski wykaz zwalnia z raportu do KOBiZE?

Nie, bo to odrębny obowiązek z innej ustawy. Art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. 2026 poz. 526) nakłada obowiązek rocznego raportowania na podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje. Ustawa nie przewiduje dla przedsiębiorcy progu wielkości emisji, przychodu ani skali działalności; w przebadanych źródłach nie znaleziono też dodatkowego progu w przepisach wykonawczych.

Potwierdzone przypadki braku obowiązku to: rok, w którym podmiot w ogóle nie prowadził działalności powodującej emisje, oraz węższy zakres obowiązku osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą (art. 7 ust. 1a). Więcej o tym obowiązku w artykule BDO i KOBiZE: obowiązki i kontrola oraz czy rejestracja w KOBiZE jest obowiązkowa.

Jak ustalić, czy mój wykaz jest wymagany?

1. Ustal, jakie rodzaje korzystania ze środowiska ma firma (tu: gazy i pyły do powietrza, art. 273 ust. 1 pkt 1 POŚ).

2. Policz roczną opłatę z tytułu każdego rodzaju osobno, odejmując emisje rozliczone w EU ETS, jeśli firma w nim uczestniczy (art. 273 ust. 4 POŚ).

3. Porównaj wynik z progami z art. 289 ust. 1 POŚ: do 100 zł nie składasz wykazu za ten rodzaj i nie płacisz; powyżej 100 zł do 800 zł składasz wykaz marszałkowi, ale nie wnosisz opłaty; powyżej 800 zł składasz wykaz i wnosisz opłatę.

4. Niezależnie od wyniku sprawdź, czy firma ma obowiązek raportu do KOBiZE (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.).

Przykład z praktyki: firma ma kocioł i kilka pojazdów, a opłata za każdy z tych rodzajów wynosi poniżej 100 zł. Jeśli tak wyjdzie z obliczeń, wykaz za te rodzaje nie jest wymagany (art. 289 ust. 1 zdanie drugie POŚ), ale raport do KOBiZE nadal trzeba ocenić osobno. Więcej o sytuacji firm z maszynami spalinowymi znajdziesz w artykule czy firma budowlana z maszynami spalinowymi musi złożyć wykaz.

Jak załatwić to szybko i bez ryzyka?

Sprawę wykazu i raportu da się załatwić szybko i niedrogo z pomocą specjalistów. Koszt takiej pomocy jest porównywalny z drobnym, stałym wydatkiem firmy, na przykład miesięcznym abonamentem za firmowy internet, a w zamian zyskujesz spokój i pewność, że progi policzono prawidłowo. Warto wybrać firmę z gotowymi, sprawdzonymi rozwiązaniami, która specjalizuje się w tej tematyce od lat, a nie kogoś, kto robi to „na kolanie”. Od 2019 r. zajmujemy się wyłącznie obowiązkami środowiskowymi firm, w tym BDO. Zapraszamy do zgłoszenia przez kontakt z ekspertem.

Autor

Piotr Chudeusz

ekspert ds. BDO, KOBiZE i ISO. Prowadzi sprawy BDO firm od 2010 roku.